Tổng số lượt xem trang

Thứ Năm, 7 tháng 8, 2014

CHUYỆN XƯA - NAY MỚI NÓI - KỲ 49 - Hội nhà văn của nước ta - KỲ 12


       Xuất khẩu văn học .
                                                           
Sáng ngày 15/12/2009 Hội Nhà văn VN đã tổ chức họp báo giới thiệu Hội nghị Quốc tế giới thiệu Văn học Việt Nam. Đông đảo các nhà báo trong nước, các tùy viên văn hóa đại sứ quán các nước tại Hà Nội đã đến dự. Nhà thơ Hữu Thỉnh, Chủ tịch Hội, Trưởng ban Tổ chức; nhà thơ Trần Đăng Khoa, Ủy viên chấp hành, Trưởng ban Tuyên truyền đã chủ tọa cuộc họp báo. 
Theo nhà thơ Hữu Thỉnh thì giao lưu văn học là một bộ phận quan trọng trong xu thế hội nhập quốc tế. Tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại để làm giàu chủ thể dân tộc là truyền thống quý báu của Việt Nam. Quá trình này được bắt đầu rất sớm với vai trò của chữ Hán, của các đoàn đi xứ phương Bắc. Từ Phương Đông mở sang Phương Tây, từ các lĩnh vực chính trị, tôn giáo mở sang văn học, nghệ thuật, phạm vi ngày càng được mở rộng, nhịp điệu ngày càng cập nhật. Ngày nay, với quan điểm đổi mới và những tiến bộ của văn minh, quá trình hội nhập đang diễn ra rất sống động ghi đậm dấu ấn Việt Nam đang đồng hành với thế giới. 
Thế giới đến Việt Nam được mô tả là tấp nập và đa dạng nhưng Việt Nam ra thế giới còn ít ỏi và chậm chạp. Ngoài những khó khăn về địa lý và ngôn ngữ còn có khó khăn về tổ chức và kinh nghiệm. 
Đã đến lúc phải đặt vấn đề giới thiệu văn học Việt Nam với bạn bè quốc tế một cách có hệ thống, trên một tầm nhìn mới, với tư thế chủ động và tích cực. Cần phải tập hợp được hai nguồn lực lớn từ trong nước và bạn bè quốc tế. Quan trọng hàng đầu là cung cấp thông tin. Giới thiệu văn học Việt Nam với thế giới không chỉ là lợi ích riêng của Việt Nam mà chính là đáp ứng nguyện vọng của bạn đọc thế giới muốn tìm hiểu Việt Nam; góp phần hoàn thiện bức tranh văn học rộng lớn và đa dạng của nhân loại.
Hội nghị sẽ tiến hành trong 6 ngày. Khai mạc vào ngày 5 tháng 1 năm 2010. Kết thúc vào ngày 10/1/2010. Địa điểm: Khai mạc tại Trung tâm Hội nghị quốc gia Mỹ Đình, Hà Nội. Hội thảo diễn ra tại Khu biệt thự Hồ Tây và khách sạn Tây Hồ. Tham quan và du lịch văn hoá tại Quảng Ninh. 
Thành phần chính: Là những dịch giả trong và ngoài nước đã có công lao, thành tựu góp phần giới thiệu văn học Việt Nam ra nước ngoài. Với khách nước ngoài, ngoài các dịch giả, Ban Tổ chức còn mời những nhà văn đã có nhiều năm gắn bó với Việt Nam, sáng tác về Việt Nam trong các giai đoạn lịch sử. Một số nhà xuất bản trong và ngoài nước đã có công giới thiệu văn học Việt Nam ra nước ngoài. Một số nghiên cứu sinh, thực tập sinh và sinh viên nước ngoài đang học tập, nghiên cứu tại Việt Nam. 
Số lượng: 300 đại biểu (trong đó có 150 đại biểu nước ngoài, đến từ 32 nước.
Nhà thơ TRẦN ĐĂNG KHOA hân hoan :
“Từ trước đến giờ, ta hoàn toàn thụ động chờ phía bạn chuyển ngữ và giới thiệu văn học của ta. Hội nghị dịch thuật lần này là bước khởi đầu cho việc giới thiệu tốt nhất văn học Việt ra thế giới”
. Chúng tôi đã chuẩn bị rất kỹ, mời những nhà thơ, nhà văn, các dịch giả nổi tiếng trong và ngoài nước. Đặc biệt là những dịch giả ở những nền văn học lớn, gần gũi và gắn bó lâu đời với chúng ta như Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, gần đây là Pháp, Mỹ và rất nhiều các nước khác. Dự kiến sẽ có những cuộc hội thảo khoa học về dịch thuật và các hoạt động văn hoá khác tại Văn Miếu, Hạ Long và Phủ Thành Chương… Tôi nghĩ đây là một sáng kiến hay, một việc làm rất cần thiết của Hội Nhà văn Việt Nam. Bởi dịch văn chương là một việc rất khó.”
Đúng là dịch văn chương rất khó, dịch thơ lại càng khó. Bởi thế cho dù Việt Nam là một “cường quốc thơ” theo lời thi sĩ kiêm Phó Chủ tịch Hội nhà Văn Nguyễn Quang Thiều thơ Việt Nam xuất cảng ra ngoài vẫn thuộc loại …xưa nay hiếm.
Hóa nên Hội nhà văn làm Gửi phản hồi ”dự án” dịch văn học Việt Nam mang sang Mỹ bán là …rất hay …nhưng … cẩn thận không mất cả vốn lẫn lãi. Bởi lẽ các môn nghệ thuật trong một nền văn hoá bao giờ cũng có tính đồng đẳng.
 Chẳng hạn văn học nào thì điện ảnh nấy. Thơ nào thì nhạc nấy. Vậy thì xuất cảng văn học sang Mỹ có khác gì đưa điện ảnh Việt Nam sang kinh đô Hollywood.
Cứ thử đưa “Bao giờ cho đến tháng mười”, “ Chim vành khuyên” …hay là “Đẹp từng centimét”, “ Bỗng dưng muốn khóc”…  cho phát hành phim Mỹ coi họ có mua không  ?
Văn học cũng thế mà thôi. Tôi e  bác Hữu Thỉnh nhà ta có sang đốt đuốc ở Huê Kỳ cũng khó tìm ra một anh Mẽo nào có gan đọc “ Hòn đất”, “Xung đột”, “ Vỡ bờ”…
Tôi không nói tới “cộng đồng Việt kiều” nơi bà con đa số đọc sách báo trong nước bằng tiếng Việt, khỏi dịch. Ở thị trường nước ngoài , quả thực, tôi chỉ chứng kiến duy nhất một tác giả người Việt “vào “ được thị trường sách Mỹ. Đó là Kiên Nguyễn, nhà văn Việt kiều, tác giả “The Unwanted”. Sách in ra được cả một hệ thống PR quảng cáo rầm rộ,  in ra tới hơn chục thứ tiếng, được một Hội đồng thành phố ở Ý tặng danh hiệu hiệp sĩ, nhuận bút thu về cả triệu  đôla.”. Những cuốn tiếp theo, “The Tapestries”. “ Colonial” …cũng đều “bán cái” cho nhà xuất bản đã đỡ đầu mình.
Đó là trường hợp thành công, thế còn thất bại ?
Tiểu thuyết “Đi về nơi hoang dã “ của Nhật Tuấn được dịch giả Phan Huy Đương chuyển ngữ tiếng Pháp và nhà xuất bản Picquiet ở Pháp ấn hành.
Cũng quảng cáo rầm rộ, cũng đưa lên mạng amazon.com với những lời lẽ thật giật gân
:”đây là một kiệt tác…”. Vậy mà than ôi mỗi năm hình như chỉ bán được…vài chục cuốn.
Tất nhiên hai trường hợp nêu trên là “đi cửa chính”, là “hữu xạ tự nhiên hương” không quen biết, không nhờ cậy, không “phong bì”. Và tất nhiên còn những trường hợp khác nữa…
Bởi vậy cách tốt nhất để xuất khẩu tác phẩm văn học Việt Nam sang Mỹ theo tôi là cứ dịch ở Hà Nội, cứ in ở Hà Nội, đóng nhãn Nhà xuất bản tên tiếng Anh rồi chở tàu thuỷ sang Mỹ biếu không các thư viện các trường đại học, các viện dưỡng lão, các hiệu sách, các quán phở …Có như vậy văn học Việt Nam mới có cơ may tới tay độc giả Mỹ . Thế còn họ có đọc hay không thì chỉ có … Chúa biết.
Nhưng mà chuyện đó có hề chi, tiền của dân ta cứ xài thoải mái. Có thấm tháp gì so với các  “đại dự án “ VINASHIN, VINALINE,  tiền Polymer…
Bởi vậy đề nghị Hội nhà văn cứ hăng hái xốc tới
, cứ thả sức coi tiền dân là tiền của …địch mà ra sức tiêu xài .


NT


1 nhận xét:

  1. Bac Nhat-Tuan viet that khoi hai ,doc thay suong lam !!!

    Trả lờiXóa