Tám
Hơn
ai hết, ông toán trưởng hiểu rất rõ rằng tất cả chúng tôi đang bỏ công bỏ sức
làm một việt vô ích. Nhận lãnh một nhiệm vụ vô cùng quan trọng là thăm dò khảo
sát một con đường có tầm cỡ quốc gia, càng đi hy vọng của ông càng vơi hụt cho
đến khi vấp phải dãy vách đá kia, ông hoàn toàn thết vọng. Tính bất khả của
phương án tuyến đã quá rõ ràng nhưng chẳng hiểu sao người ta vẫn không chấp
nhận cho ông bỏ cuộc. “Trong bất kỳ tình huống nào, nhiệm vụ của các dông chí
vẫn là tiếp tục thăm dò cho hết tuyến đường...”Những bức điện như thế, liên
tiếp nhắc lại nhiệm vụ ông đã được trao, không có gì thay đổi như một người
linh khi nghe khẩu lệnh “bước tới, bước...” mặc dù trước mặt là vực sâu hay lửa
cháy, ông vẫn cứ phải bước tới bước tới.
Nhưng
để làm gì kia chứ khi biết trước chẳng để làm cái gì? Sự phẫn nộ đôi lúc cũng
trồi lên nhưng lập tức bị đè bẹp bởi ý thức tổ chức và kỷ luật, sự phục tùng
cấp trên một cách tuyệt đối. Ông đã nổi giận một cách giả tạo với thằng học giả
vậy thôi, thâm tâm, ông thừa biết ý kiến của nó là đúng, và cũng là ý kiến của
ông. Nhưng biết làm sao, cao hơn hết cả vẫn là kỷ cương, rường mồi, ông không
dằn mặt ngay thằng ấy còn gì là tổ chức. Nó có thể phê bình ông thiếu gần gũi
anh em, gia trưởng, ít hoà mình với quần chúng, cái đó được, nhưng nó dám bác
bỏ cả một con đường, chê cấp trên mù quáng thì phải triệt ngay cái thói hỗn
xược, coi khinh tổ chức đó đi. Bởi vậy tuy trong bụng nghĩ khác, ngoài mặt ông
vẫn ra sức làm bọn tôi tin rằng con đường vẫn tốt, dấy vách đá kia chẳng là cái
gì, sau này người ta sẽ khoét nó theo kiểu hàm ếch, và như thế nó lại trở nên
độc đáo kia đấy, người ta sẽ tổ chức cho khách du lịch tới tham quan, rồi thì ở
đây một thành phố nghỉ mát sẽ mọc lên, còn chỗ kia, có lẽ người ta sẽ xây dựng
một trạm truyền hình nhận tín hiệu từ vệ tinh... Cứ như thế, ý nghĩa ông cấp
cho công việc của chúng tôi, những người đi đầu, khai sơn phá thạch, cứ mỗi
ngày mỗi lớn tới mức nếu như trong vụ tai nạn ở vách đá hai thằng kia có chết
thì cũng là hy sinh cao đẹp, là trả giá cần thiết cho con đường mai sau.
Vậy
nhưng hai thằng trời đánh không chết đó lại không chịu tan xác vì một vinh
quang như thế. Hoặc chúng biết thừa miệng lưỡi ông toán trưởng, hoặc chúng quá
coi trọng mạng sống, trong buổi trưa kinh hoàng đó thằng hộ pháp đã để thằng
học giả bám chặt cổ chân như hai con mối cắn đuôi nhau, rồi vận hết sức lực, nó
cong người kéo thằng học giả nhích dần, nhích dần cho tới khi hai đứa đặt được
chân vào hốc đá. Tôi hét toáng lên: “Chúng mày ơi, không chết chứ? “ Thằng hộ
pháp thở hồng hộc: “Chết cái nỗ đít tao ấy”. Còn thằng học giả thì cứ luôn mồm:
“Từ nay tao gọi mày bằng bố, từ nay tao gọi mày bằng bố...” Thằng cấp dưỡng lôi
ngay trong ba lô ra hộp sữa, cái thứ dự trữ chiến lược ông toán trưởng chỉ cho
phép dùng trong trường hợp có đứa nào ốm sắp chết: “Uống đi, hai thằng uống đi,
tội đâu tao chịu.”
Lần
mò suốt ba ngày, chúng tôi mới ra khỏi dãy vách đá quần áo rách tả tơi, mặt mày
hom hem, nhem nhuốc. Quay trở lại nhìn cái vùng quái thạch ấy, tôi thở hắt ra,
bảo thằng học giả:
“ Thôi
thế là thoát. Cũng may không thằng nào chết.”
Nó
cười cay đắng:
“Giá
chết cho một thành phố mọc lên ở đây thì cũng đáng chết.”
Ông
toán trưởng đứng cạnh nó, có lẽ thấy cần phải lên tinh thần cho bọn tôi, ông
bảo:
“Các
cậu vẫn chưa tin tưởng hả? Nhất định con đường sẽ mở qua đây, nhất định sẽ mọc
lên một thành phố và nếu cậu nào hi sinh, rất có thể người ta sẽ dựng bia lưu
niệm.”
“Nếu
vậy xin thủ trưởng cho khắc lên dòng chữ: nơi đây một con người đã chết cho một
vinh quang vô ích”.
“Cậu
nói cái gì thế?”
“Nói
gì thì thủ trưởng đã nghe cả rồi đấy”.
“Phản
động, cậu là thằng phản động, tôi sẽ điện về Ban chỉ huy cho người ta gô cổ cậu
lại đưa đi cải tạo”.
Ông
toán trưởng gào lên, lạy trời ông đừng có lên cơn hen, chụp lên đầu thằng học
giả đủ các thứ mũ lớn mũ nhỏ mà vẫn chẳng làm được nó sợ. Nó chỉ cười nhạt. Lần
mò suốt ba ngày, chúng tôi mới ra khỏi dãy vách đá quần áo rách tả tơi, mặt mày
hom hem, nhem nhuốc. Quay trở lại nhìn cái vùng quái thạch ấy, tôi thở hắt ra,
bảo thằng họe giả:
“
Thôi thế là thoát. Cũng may không thằng nào chễt.”
Nó
cười cay đắng:
“Giá
chết cho một thành phố mọc lên ở đây thì cũng đáng chết.
Ông
toán trưởng đứng cạnh nó, có lẽ thấy cần phải lên tinh thần cho bọn tôi, ông
bảo:
“Các
cậu vẫn chưa tin tưởng hả? Nhất định con đường sẽ mở qua đây, nhất định sẽ mọc
lên một thành phố và nếu cậu nào hi sinh, rất có thể người ta sẽ dựng bia lưu
niệm.”
“Nếu
vậy xin thủ trưởng cho khắc lên dòng chữ: nơi đây một con người đã chết cho một
vinh quang vô ích”.
“Cậu
nói cái gì thế?”
“Nói
gì thì thủ trưởng đã nghe cả rồi đấy”.
“Phản
động, cậu là thằng phản động, tôi sẽ điện về Ban chỉ huy cho người ta gô cổ cậu
lại đưa đi cải tạo”.
Ông
toán trưởng gào lên, lạy trời ông đừng có lên cơn hen, chụp lên đầu thằng họe
giả đủ các thứ mũ lớn mũ nhỏ mà vẫn chẳng làm được nó sợ. Nó chỉ cười nhạt:
“Thưa
thủ trưởng, tôi biết cái thân phận tôi là con cái nhà tư sản bất cứ lúc nào
cũng sẵn sàng được đi cải tạo. Nhưng thưa với đồng chí, sống như thế này còn
khổ hơn cả ở trại tập trung nưa kia”.
Tôi
vội vàng bịt mồm nó lại, những lời lẽ kiểu đó bay về Ban chỉ huy thì thật chẳng
hay ho gì cho nó, mặc dầu tôi thừa biết chẳng đời nào ông toán trưởng dám báo
cáo chuyện đó khi cái quỹ “thành tích” ông gom được từ bọntôi đã khá khá. Thằng
cấp dưỡng đưa đến một tin thiết thực làm tan luôn cuộc tranh cãi:
“Báo
cáo thủ trưởng, gạo chỉ còn đủ ăn ba ngày nữa thô ỉ “.
Ông
toán trưởng giật mình:
“Sao
lại ba? Tôi đã tính toán còn bảy ngày nữa kia mà?”
Thằng
cấp dương gãi gáy:
“Báo
cáo, tại mấy hôm vượt vách đá vất vả quá anh em đề nghị cho ăn tăng tiêu
chuẩn...”
Ông
toán trưởng cảm thấy như bị người ta giật đi một chút quyền lực. Đến lượt thằng
cấp dưỡng được nhảy theo điệu nhạc về ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần khắc
phục khó khăn, ý chí con người phải luôn luôn chiến thắng các đòi hỏi bản nàng
vân vân... đến nỗi tới lúc nấu ăn, mặt nó còn hầm hầm làm thằng hộ pháp đi kiếm
nước về phải ngạc nhiên:
“ Có
chuyện gì thế?”
“Thủ
trưởng cái đéo gì coi quân lính như kẻ thù, động một tý lên giọng mạt sát”.
Thằng
hộ pháp nghe thủng câu chuyện, tức mình múc ngay thêm mấy bát gạo đổ nồi. Bọn
tôi cứ lăn ra cười, chả ai thèm can. Thằng học giả còn xúi thêm:
“Ăn
mẹ nó hết đi, chết đói cả lũ giữa rừng cho xong chuyện”.
Nồi
cơm hôm đó phè lên có ngọn bốn thằng ăn như rồng cuốn chẳng mấy chốc hết sạch.
Ông toán trưởng liếc thấy, nhưng cái vẻ bất cần đời của cả bọn tôi hình như làm
ông chờn, chỉ cúi xuống ăn lặng lẽ. Tuy nhiên, tôi nghĩ ông đang nghĩ một biện
pháp trừng phạt nào đó chứ chẳng chịu lép Tôi hôm đó tôi lại thấy ông ngồi loay
hoay rất lâu trướctấm bản đồ trong lúc bọn tôi lại đốt một đống lửa ngồi tán
gẫu. Khác với mọi tối, thằng cấp dưỡng chỉ ngoắc mồm ra nghe, đêm nay dường như
điệu nhạc ban chiều eủa ông toán trưởng vẫn còn chói bên tai nên nó oang oang
kể tội ông bác họ:
“Có
lần sau tết tao với ông ấy đi tắt rừng về Ban chỉ huy. Tao đi trước khoác ba
lô, ông ấy đi sau tòng teng cái sắc cốt. Đi mãi, đi mãi mệt bở hơi tai, bụng
đói meo mới tới đỉnh đèo, ông mới cho ngồi nghỉ và dặn chớ đi đâu, chờ ông ấy
đi ỉa. Thếlà tao cứ ngồi chờ, chờ mãi. Quái, cái ông này “ngũ cốc luân hồi” gì
mà lâu thế? Hay ông ấy cẩn thận, leo mãi lên cao nên bị rắn đớp rồi cũng nên.
Tao hoảng quá mới để ba lô lại, lần theo lối ông ấy đã đi. Tao eứ trèo, trèo
mãi tới hốc đá dưới lùm cây. Chúng mày có biết tao thấy ông ấy đang làm gì
không?”
Thằng
hộ pháp nhanh nhầu:
“Rặn
ỉa chứ còn làm gì. Chắc táo quá phải không??
Thằng
cấp dưỡng lắc đầu:
“Không
phải, tao nhìn thấy ông ấy đang... ăn bánh chưng chúng mày ạ. Thế có đau cho
tao không? Thế mà cứ leo lẻo trách tao chẳng mang cái gì đi ăn đường, đói đành
chịu”.
Giọng
nó bỗng nghẹn nghẹn tắc lại không nói được nữa. Tôi phải giục:
“Rồi
sao nữa?”
“Lúc
đó tao ngượng cả cho ông lẫn tao. Tao đứng im, nín thở rồi lặng lẽ quay về chỗ
đề ba lô làm như mình van đang ngồi chờ. Lát sau, ông ấy quay xuống mặt mũi
tươi tỉnh, vui vẻ động viên “Cố gắng khắc phục khó khăn. đi mau về đơn vị kịp
báo cấp dưỡng nấu cơm”. Mẹ kiếp, từ đóbao nhiêu lòng kính trọng tao giành cho
ông ấy, bao nhiêu lời hay ý đẹp ông ấy vẫn rót vào tai, tao cho nó bay hết theo
gió rừng. Bữa nay tao mới nói thật với chúng mày, tao không bỏ về là vì tao
không muốn mẹ tao vỡ mộng về tao, chứ thực r a...”
Một
hồi còi toét lên cắt ngang câu chuyện. Lâu rồi kể từ hôm vấp phải vách đá, cái
còi nằm chết trong túi ông toán trưởng, giờ nó chói bên tai khiến bọn tôi thằng
nào cũng ngỡ ngàng. Có chuyện gì ông bắt chúng tôi họp bất thường thế, lời kể
của thằng cấp dưỡng đã theo gió thoảng đến tai ông, hay ông mới nhận điện Ban
chỉ huy cho phép bỏ dở tuyến thăm dò, quay trở về?.
Ông
ngồi xếp bằng tròn dưới một vòm cây, ngọn đèn bão soi rõ tấm bản đồ ông để
trước mặt. Chờ cho cả bốn thằng bọn tôi yên chỗ, ông mới cao giọng:
“Tối
nay ta thảo luận về lương thực. Tôi đâ đo trên bản đồ với tốc độ hiện nay, bảy
ngày nữa ta sẽ tới bản Mù U, ở đó có thể mua được gạo, nhưng theo báo cáo của
đồng chí cấp dưỡng chúng ta chỉ còn có ba ngày gạo nữa thôi. Vậy phát huy trí
tuệ tập thể, các đồng chí hiến kế, đề xuất ý kiến giải quyết khó khăn”..
Chúng
tôi im lặng nhìn nhau, nghe rõ cả tiếng nổ lép bép của đống lửa thằng hộ pháp
đốt lên đuổi muỗi. Tôi lẩn mẩn nhổ sợi râu cầm, thằng học giả lẩm bẩm câu gì
đó, thằng cấp dưỡng che mồm ngáp, còn thằng hộ pháp rõ ràng là không định phát
biểu, nó đang chăm chú đẽo một chiếc vỏ cắm dao thay chiếc vẫn đeo tòng teng
bên sườn đã vỡ vì va vào đá. Cặp mắt ông toán trưởng giương lên trong khoảng
không lờ đờ, mệt mỏi làm tôi thấy chợt thương.
Thế
nhưng đào đâu ra kế gì để có thể hiến cho ông được. Giữa rừng hoang núi vắng
toàn gai góc và đá trắng nàykiếm đâu ra cái gì bỏ miệng nuôi sống được cả năm
con người.
“Có
ý kiến đi, các đồng chí có ý kiến đi”.
Giọng
ông thảng thốt giục giã, rơi vào khoảng không như những tàn lửa đang tóe lên
biến mất vào đêm rừng. Thằng cấp dưỡng cúi mặt xuống như chính nó có lỗi trong
việc thiếu gạo này. Cái im lìm như hóa đá của bọn tôi làm ông toán trưởng nổi
cáu:
“Không
ai có ý kiến phải không? Không ai có ý kiến thì ý kiến của tôi là từ mai, bữa
sáng ta ăn cơm để bảo đảm sức khỏe sản xuất còn chiều về ta chỉ ăn bữa cháo...”
Cái
lý ông đưa ra quá xác đáng khiến cả bốn cái miệng bọn tôi không cãi nổi, chỉ
riêng có cái dạ dày là lên tiếng. Thằng hộ pháp làu bàu trước tiên:
“Buổi
chiều đi làm vê rỗng ruột lại chỉ ăn có bát cháo thì b ố a i chịu được. Thằng
học giả đã thôi lầm bầm, nó thở dài nẫu cả ruột:
“Không
có cơm ăn để tái sản xuất sức lao động thì làm sao cầm nổi con dao phát cây”.
Tuy
nhiên, tất cả những lời lẽ kiểu đó đều chỉ là kêu ca phàn nàn thôi chứ chẳng
phải hiến kế, đề xuất biện pháp giải quyết khó khăn, bởi vậy quyết định của ông
toán trưởng coi như được thông qua và ông chỉ còn thêm vài lời động viên tinh
thần. Trước khi giải tán, ông phổ biến lệnh của Ban chỉ huy mới nhận được, bắt
đầu từ mai, khẩu hiệu dán mũ sẽ thay đổi, thay vì phải chiếm lĩnh những đỉnh
cao trong sản xuất, từ mai chúng tôi chỉ có một đỉnh cao cụ thể: đỉnh núi Hua
Ca, nơi con đường tương lai phải đến. Tuy nhiên chẳng đứa nào trong bọn tôi
nhằm tới cái đỉnh núi Hua Ca xa xôi ấy, mà chỉ chăm chăm vào mục tiêu gần: cái
bản Mù U nào đó trên bản đồ, ở đó có thể mua được gạo thịt và được nhìn thấy
con người, nhất là những cô gái mà đã từ lâu chúng tôi chỉ được thấy trong
tưởng tượng vào những đêm khó ngủ.
(còn tiếp)
PHỤ LỤC :
Thư của các nhà văn gửi Nhà xuất bản Huyền Trân :
nhà
văn Tưỏng Năng Tiến :
It
khi minh co cai cam giac hanh dien la doc gia cua nguoi khac nhu vay lam, anh
a. Em se gui thu tay ve nha xuat ban HT de co them mot so gui tang ban be. Ai
khong co co hoi doc duoc cuon sach nay qua la dieu thieu sot dang tiec.
tnt
Hoang Mai Dat va NTM
thuy, cuoi tuan roi, may co em hai cuon ĐVNHD. Em doc mot mach toi gan sang hom
qua. Tuyet voi, anh a. Chac em doi y khong tim gap ong Nhat Tien nua; bay gio
em chi muon noi chuyen voi ong Nhat Tuan thoi.
Lau lam moi duoc doc
mot cuon sach "suong" nhu vay.
em
tnt
nhà
văn Nguyễn Xuân Nghĩa :
Thua anh,
Toi se phai soan mot bai khac de doc hom
ra mat, va co tinh trinh bay khia canh cynic cua tac gia (lan su hieu biet sau
sac cua ong ve dan ba!) tren muc diem sach, de Thu Bay nay khoi phai noi truoc
mot audience co nhieu phu nu! Dieu dang mung la cuon sach rat hay, voi giong
cuoi cot ma de cap toi nhung van de kha can ban, nen co the viet NHIEU bai ve
no ma khong so bi trung lap, self-repeating...Nhieu tac pham khac khong duoc
nhu vay.
Kinh thu, Nghia
nhà
văn Hồ Ông :
Em
da nhan duoc cai Press Release va lam theo loi anh dan. Em se dang tren Dan
Viet vao tuan toi de gioi thieu Nhat Tuan voi ban doc Uc Chau. Cuon DI VE NOI
HOANG DA em chua duoc doc, nhung nha em da doc khi con o VN va khen hay lam.
Khi nao cuon sach nay duoc phat hanh ben Uc em se mua doc de biet them.
HO ONG
nhà văn Vũ Đình
Kh.
Toi da
doc Di Ve noi hoang da cach day 7, 8 nam lan!!! Toi nhan dinh day la mot truyen
dai rat hay, hay hon ca nhung truyen cua DTHuong (toi chua doc noi buon chien
tranh cua BN, nen chua danh gia duoc). Toi cung rat ngac nhien la tai sao o Hai
ngoai khong ai chu y den tac pham nay. Day la mot tac pham co the song lau voi
thoi gian va cung co the la mot tac pham vuot troi nhat (o the loai tieu
thuyet) o trong nuoc ma toi da nghi tu hoi doc no. Cau chuyen cua nam anh chang di khai hoang tren mot vung nui rung
roi cuoi cung tro ve noi xuat phat khi cong viec da hoan tat. Hinh nhu Nhat
Tuan la em cua Nhat Tien thi phai. Do la mot tieu thuyet ma toi da doc den ba
lan va con muon doc lai mot lan nua truoc khi muon bat tay vao de viet mot tieu
thuyet nhu nha Van Moi de nghi, du chua biet phai viet gi. Kh.
(Vũ Đình Kh. - Nhà
văn; đangở Vancouver);
nhà
thơ Du Tử LÊ :
(...)
> Tin ve tac pham cua nha van Nhat Tuan, anh cung se lam cho dai VOA, vao
tuan
> toi.
nhà văn Phạm Phú Minh :
Ban Nghia than,
OK, ban cho ten The Ky 21 dung vo chung voi ba con cho vui.
Toi hien dang doc "Di ve noi hoang da" va toi cho do la mot kiet tac.
Dang doc nua chung phai ngung vi may hom nay ban lam bao thang Tu.
Minh
nhà
văn Lê Tất Điều :
Dung la duoc mot great weekend.Nhat Tuan viet rat hay.Cau
chuyen noi ve nam nguoi ma duoc thay ca mot dan toc.Dau oc khoi hai cua ong nay
cung toi muc thuong thua.Mac dau co loi de doa cua tac gia ve su sinh soi nay
no cua cai giong “thang hoc gia”,gap sach lai van thay tin tuong vi nhung cai
may VTR,nhung dinh Hua Ca gia khong he tieu diet duoc nhung tam long nguoi Viet
dang yeu.