NHẬT TIẾN : Chuyện bé Phượng - Tiểu thuyết - KỲ 17

                        (tiếp theo)

Hai đứa còn đang giằng co thì một gã đàn ông đã nhớn nhác chạy lại. Gã kêu lên mừng rỡ:

          - Cúc!

          Cúc quay ngoắt lại. Nó nhận ngay ra kẻ đang đi tới, nên vội vàng rỉ tai Phượng:

          - Chuồn ra xa ! Tao với mày không quen nhau.

          Phượng bị nó đẩy khuất vào một hàng hiên. Gã đàn ông chạy tới nhăn nhở:

          - Mày khá lắm Cúc ạ. Sắp thành “mõi” chuyên nghiệp rồi. Đâu?

          Cúc vỗ vào bụng mình. Không chờ nó, gã ta luồn tay vào trong vạt áo của nó moi ra cái ví, Cúc nhẩy lên:

          - Chia đôi đấy nhé!

          Gã đàn ông đáp lại bằng một cái nhìn dữ tợn. Gã mở ngăn đựng tiền vơ vét rồi liệng cái ví vào một gốc cây. Cúc lải nhải:

          - Chia đôi! Chia đôi!...

          Gã rút cho nó một tờ giấy trăm rồi ấn đầu con bé đẩy đi. Cúc hét lên:

          - Ăn hiếp vừa vừa chứ. Công của người ta...

          Nhưng gã đàn ông đã đá thêm cho nó một cái rồi biến mất vào bóng tối. Cúc nhìn theo và nhoẻn một nụ cười. Nó trở lại tìm Phượng, khoái chí nói: “Bây giờ trả lại tao đây”.

          Phượng moi trả nó tập giấy bạc. Cúc nhét vội vào cạp quần rồi nói:

          - Số mày đỏ. Rích kê thế này mày muốn ăn gì tao cũng cho.

          Phượng lắc đầu:

          - Tao không đói. Tao không muốn ăn gì cả. Tao không chơi với mày nữa.

          Cúc lăn ra cười. Rồi không đáp, nó lôi tuột Phượng vào một cửa hàng bán hoa quả. Nó nói liến láu:

          - Cho hai quả táo, hai quả lê, hai quả xoài với lại một lạng nho thứ rụng rồi.

          Mụ bán hàng quắc mắt lên:

          - Có tiền không đã?

          Cúc rút ngay ra xấp giấy bạc giơ lên rồi nhìn mụ bằng một cái nhìn hỗn xược. Với tất cả sự ngạc nhiên mà Phượng không bao giờ ngờ tới, Phượng thấy mụ ta túm lấy tay con Cúc và la lớn:

          - Ăn cắp! Ối các ông các bà ôi! Ăn cắp!

          Con Cúc vùng lên. Nhưng nó đã bị ghì cứng bởi hai bàn tay chắc nịch. Nó la lên: “Đồ ăn hiếp! Đồ ăn hiếp!”

          Trong khi ấy mọi người đổ xô đến. Mụ đàn bà phân bua:

          - Các ông, các bà coi. Tôi vừa mới quay đi, thoắt một cái nó đã nhót một xấp bạc này lên rồi.

          - Đồ ăn gian, đồ nói dối. Quỷ sứ vặn lưỡi bà ra. Tiền này của tôi có. Hỏi con bé này xem.

          Lưỡi Phượng líu lại, nó chưa biết đáp làm sao thì một người đã nói:

          - Ừ của mày, vậy mày nói xem mày có bao nhiêu?

          Con Cúc cứng họng không biết trả lời làm sao cả. Nó chỉ la lối om xòm:

          - Đồ ăn hiếp, đồ ăn cướp cơm chim!

          Một người nóng mắt tát cho nó một cái làm nó chúi đi. Con bé cất mồm chửi loạn xạ. Một người khác nói “Đem giao nó cho cảnh sát!...” Nhưng mụ bán hàng đã nhìn ra chung quanh với cặp mắt biết ơn rồi nói:

          - Thôi, tôi xin các ông các bà. Hãy tha cho nó làm phúc. Tôi cũng chưa mất gì !

          Con bé bị đá thêm một cái nữa bắn ra ngoài vỉa hè. Nó vội ôm đít vùng lên chạy…

                                                          *

          Phượng vẫn còn bàng hoàng như một người mê chưa tỉnh. Bài học ngoài phố như một ngọn roi quất vào những ý  nghĩ phẳng lặng và chất phác của nó. Nó cho rằng chưa bao giờ nó có thể tưởng tượng được một sự gì ghê gớm hơn thế. Tự nhiên, nó không thấy ghét con Cúc nữa. Nó cho rằng sự khổ nhục hằng ngày mà Cúc phải chịu đựng làm cho nó trở nên một đứa đáng thương hơn. Nó dừng lại ở một chỗ ven hồ và suy nghĩ mãi về Cúc. Bỗng Cúc lại hiện ra đằng sau nó. Phượng kêu lên vui mừng, mừng hơn cả lúc hai đứa gặp nhau. Cúc nói:

          - Tao sẽ quẳng bom vào cửa hàng con mẹ khốn nạn ấy.

          Phượng giật nẩy mình:

          - Chết chửa! Đừng! Tao lậy mày đừng làm thế.

          Cúc phá lên cười:

          - Giời ơi là giời! Mày dễ tin thật. Tao đào đâu ra bom mà ném.

          Phượng mỉm cười:

          - Ừ nhỉ, thế mà tao không nghĩ ra.

          - Nhưng nếu có bom thì tao cũng dám ném thật. Ném cho nó chết nát xương ra để xuống âm ti quỉ sứ rút lưỡi cái đồ ăn gian nói dối.

          Một lát Phượng hỏi:

          - Chúng mình đi đâu bây giờ?

          - Đi đâu mà chẳng được. À tao quên chưa hỏi. Tại làm sao mày lang thang ở ngoài phố?

          Phượng đáp:

          - Tao được nghỉ phép đi chơi đến ngày mai. Người ta mời tao đến nhà ăn réveillon. Nhưng tao không chịu được. Tao trốn!

          - Tại làm sao mày không chịu được?

          - Tại tao không thích.

          - Chắc là nó cho mày ăn cơm thừa, nhai xương chó phải không?

          Phượng đỏ mặt:

          - Không phải! Trái lại là đằng khác. Họ cho tao mặc áo đẹp, cho đồ chơi, cho bánh và uống trà nữa.

          Cúc hỏi ngay:

          - Đâu! Áo và đồ chơi đâu?

          - Thì tao đã bảo tao trốn ra mà. Tao không thích, tao trả lại hết.

          Cúc nhăn mặt:

          - Đồ sĩ diện hão. Thật là phí của. Tao thì tao không dại như mày.

          Phượng định nói:

          - Tao khác, mày khác.

          Nhưng nó lại thôi. Nó cảm thấy yêu và thương Cúc hơn là mười lăm phút về trước. Cũng vì thế, nó thân mến khoác tay mình lên tay Cúc và đi sát vào bên cạnh bạn. Bây giờ đến lượt Cúc hỏi:

          - Đi đâu bây giờ?

          Phượng nói:

          - Hay là trở về trong Viện?

          Cúc nhăn mặt:

          - Thèm vào. Về để mà lại phải ngắm mấy bà nhăn như khỉ đỏ đít ấy à. Đi chơi ở ngoài này sướng hơn.

          - Rồi đêm nay mình ngủ ở đâu?

          Cúc chỉ ra chung quanh:

          - Thiếu gì hàng hiên của các cửa hiệu. Mày không biết chứ, ngủ ngoài hè còn sướng bằng mấy là chui rúc vào trong cái ổ chuột của lũ chúng mày.

          Hai đứa vô tình đi trở lại phía sân nhà thờ. Trời càng khuya, người ta càng đứng đông nghẹt. Cúc kéo Phượng ngồi xuống một bệ đá. Nó nói: “ Ngồi đây nghỉ một lát”

          Phượng không đáp, ngẩng đầu lên nhìn cái tháp chuông in trên nền trời lạnh và lấp lánh những vì sao. Những giải cờ xen lẫn với những bóng đèn nối từ ngọn tháp xuống mặt đất soi sáng rực cả một vùng rộng rãi. Cúc nói:

          - Đêm Nô-en vui ghê. Nhưng mà tao đói. Mày có đói không?

          Phượng ngập ngừng nói:

          - Tao cũng thấy hơi đói.

          Cúc chép miệng:

          - Hoài của. Nếu con mẹ ấy không ăn hiếp thì tao với mày bây giờ cũng đã được ngồi chén mì xào rồi. Mày ăn mì xào bao giờ chưa?

          Phượng bỡ ngỡ:

          - Chưa.

          - Mì xào ngon tuyệt! Nhưng phải ăn ở hiệu lão Tầu béo dưới bến phà cơ. Nước mỡ của lão rưới lên những sợi mì vàng óng thì phải biết. Chỉ cần nom thấy cũng đã rỏ rãi ra rồi.

          Nói xong con bé nuốt ừng ực như thể đang nuốt những sợi mì qua cổ họng. Một lát nó lên tiếng:

          - Ăn mì xong rồi đi ăn chè ở sau Sở Máy điện thì sướng bằng lên thiên đàng!

          - Đừng có nói láo.

          Cúc toe toét:

          - Thật đấy. Tao không biết thiên đàng nhà mày có gì khoái không, chứ ăn chè ở đấy thì không chê vào đâu được. Lần nào tao cũng phải làm hai bát, mỗi bát hai đồng.

          Bỗng Cúc vụt đứng dậy. Thân hình nó vẹo hẳn đi. Hai chân nó khuỵu xuống. Dáng đi của nó đúng hệt dáng đi của một người què. Nó tiến theo một bà to béo vừa lướt qua mặt hai đứa. Rồi nó cất giọng lè nhè:

          - Lậy bà, con ăn mày bà đồng cơm bát cháo.

          Phượng trố mắt ra nhìn. Nó nom thấy bà kia đứng lại, mở ví trao cho Cúc một đồng bạc. Cúc khệnh khạng vài ba bước nữa rồi đứng vụt lên, chạy về chỗ cũ. Nó nói:

          - Mày chờ ở đây một lát. Chỉ mười lăm phút nữa là có đủ tiền ăn cả mì lẫn chè.

          Phượng níu tay nó lại, sợ hãi: “Đừng, đừng. Ăn mày xấu hổ lắm.”

          Con Cúc nhè ngay lưỡi vào sát mũi nó rồi nói:

          - Xấu cái cục…c…Bộ mày tưởng trên thế gian này có một mình tao ăn mày thôi chắc.

          - Nhưng từ thuở bé đến giờ tao chưa quen một đứa nào đi ăn mày cả.

          - Thôi đi cô! Thế bọn mồ côi nhà các cô không phải đi xin người ta thì dễ cơm nó ở trên giời rơi xuống đó chắc.

          Thấy Phượng sịu ngay mặt lại và nước mắt long lanh, con Cúc dịu giọng:

          - Tao lậy mày, mày cho tao ăn mày mười lăm phút thôi. Mười lăm phút nữa tha hồ vung vinh, không đứa nào phải đói cả.

          Phượng không trả lời, ôm mặt thút thít khóc. Con Cúc kéo ngay tay nó tiến ra chặn đường một vị linh mục đang bước lên thềm đá:

          - Giê su ma, con lậy Cha, Cha thương kẻ khó làm phúc. Chị em chúng con nhịn đói từ mấy ngày hôm nay.

          Vị linh mục đứng dừng ngay lại chăm chú nhìn vào hai đứa. Chợt miệng ông ta há hốc ra nhìn con Phượng. Ông ta đã nhận ra con bé xinh xắn có giọng hát hay như chim hót vẫn thường tới hát với ban đồng ca bên nhà thờ. Ông ta kêu lên sững sờ: “ Phượng!...”

          Phượng hốt hoảng giằng tay con Cúc ra và vùng lên chạy. Cúc đẩy mạnh ông Cha sang một bên rồi đuổi theo sau. Nó hét lên:

          - Phượng! Phượng!

          Nhưng tiếng kêu của nó bị át đi bởi tiếng chuông nhà thờ đang bắt đầu ngân nga đổ hồi. Giờ phút linh thiêng nhất đã điểm. Giờ phút Chúa ra đời.

                                                           22

                       

NHẬT TIẾN : Chuyện bé Phượng - Tiểu thuyết - KỲ 14

                                             19

          Lúc chiếc xe Huê kỳ êm ái đậu sát vào cửa rạp thì ở bên trong đã khai mạc được gần nửa giờ. Người đàn bà bước xuống, mảnh khăn voile mầu đen che gần kín mặt. Nàng đi những bước thật nhẹ nhàng uyển chuyển. Chung quanh nàng, mùi nước hoa thơm ngát bay thoang thoảng. Nàng bận một chiếc áo dài bằng lụa đen, quần đen và đôi giầy nhọn mũi cũng đen nốt. Chỉ có nước da mềm mại của nàng là trắng mịn như sữa ở những búp tay thon dài, có móng tô màu hồng nhạt một cách khéo léo. Mái tóc của nàng bới lên cao để lộ những chân tóc lấm tấm trắng. Dưới ánh đèn rực rỡ, chiếc trâm bằng bạc cẩn ngọc quí của nàng cài lên đầu, lấp lánh phản chiếu những tia sáng chói lọi. Nàng tiến lại ghi sê mua một tấm vé hạng ít tiền. Sau đó nàng đi vào trong rạp dưới ánh đèn bấm. Người ta chỉ cho nàng một chỗ ngồi khuất sau ban nhạc.

          Ở trên sân khấu, ban văn nghệ của Viện Mồ Côi đang tiếp tục trình diễn. Phượng đứng trên bục gỗ. Ánh sáng đủ màu chiếu lên khuôn mặt xinh xắn của nó. Nó đang hát bài “Nous sommes des oubliées” của bà Cécile bằng cả hai lời Pháp và Việt. Giọng của nó trong và cao, véo von như chim hót. Ngày trước, hồi còn chị Đan Thanh, chị vẫn đệm đàn cho nó tập hát bài ấy trong căn phòng rộng và mát, bốn bề lát kính mầu xanh. Chị Thanh chỉ mở một cửa sổ nhìn ra khoảng vườn hoa mé trái đằng sau Cô Nhi Viện. Vào những giờ tập hát, nắng buổi chiều bắt đầu úa trên những bậc xi măng có rêu phủ. Ở ngoài xa, những chiếc máy phun nước quay tròn trên một cái trụ đứng, tưới ra chung quanh những tia nước trắng xóa. Phượng được đặt đứng trên một cái bục gỗ. Trước mặt nó là một cái giá để nhạc. Miệng nó tròn lại, làn môi cong lên. Nó hát theo từng tiếng nhạc chị Thanh đánh ra ở một chiếc dương cầm kê cạnh đấy. Chị Đan Thanh hay nói:

Một lần nữa. Một lần nữa chắc hẳn là được.

Nhưng nhiều khi nó tức mình muốn khóc, vì chị nói “một lần” thì cũng có thể có nghĩa là nó phải tập đi tập lại hàng nửa tiếng đồng hồ chỉ về một nốt nhạc ấy mà thôi. Sau những giờ học nhạc mệt mỏi, Phượng hay sánh vai với chị ra đứng ở cửa sổ xem mây hoàng hôn tím dần trên nền trời. Chị Đan Thanh rất giầu trí tưởng tượng. Với vài cụm mây thưa thớt  trên bầu trời mùa hạ, chị có thể nói cho Phượng thấy đủ mọi hình thù súc vật khác nhau, mà hình nào Phượng cũng thấy giống và có lý cả. Chị Thanh giỏi nhạc và vẽ. Chính chị gieo cho Phượng nhiều ý tưởng về mầu sắc khiến nó cũng muốn trở thành tay họa giỏi sau này. Nhiều lần chị nói chung với mọi người:

Dù ở trong lĩnh vực nào, sự sáng tạo vẫn là điều cần thiết. Chính nó mang lại cho cuộc sống của mình đầy đủ ý nghĩa.

Thật ra Phượng không hiểu rõ ý của chị nói. Nhưng nó vẫn cho là chị có lý… Tất cả những điều chị Đan Thanh nói ra đều có lý cả.

Học hát với chị Đan Thanh, Phượng tiến bộ vượt bực. Nó có thể trội hơn với bất cứ một “danh ca” nào của ban nhạc bên nhà Chung. Hồi năm trước, sau khi trình diễn ở sân khấu nhà thờ lớn, người ta trao tặng cho riêng Phượng một bó hoa hồng thắm buộc nơ đỏ giữa tiếng hoan hô của hàng nghìn người. Phượng sung sướng đến chảy  nước mắt. Nó chạy đi tìm chị Đan Thanh và nó thấy chị cũng đang khóc ở sau cánh gà. Hai chị em ôm chầm lấy nhau. Phượng ngắt một bông hoa đem cài lên ngực áo của chị. Chị Thanh ước ao nếu có máy ảnh mà chụp hai người trong giây phút ấy để kỷ niệm thì sung sướng biết bao. Tuy vậy hai chị em cũng không vì thế mà giảm bớt nguồn vui đang tràn ngập trong lòng.

          Hôm nay Phượng lại cũng trình diễn bài hát đó. Kỹ thuật của nó còn điêu luyện hơn ngày xưa. Tiếng hát của nó bay bổng trên vòm nhà cao, len lỏi qua các hàng ghế, thu hút tất cả mọi người khiến ai cũng ngồi ngây ra, nhìn về phía nó.

Lúc bản hát chấm dứt và đèn bật sáng thì thiếu phụ áo đen chạy vào phòng rửa mặt. Khuôn mặt của nàng đầm đìa nước mắt. Nhưng nàng chưa kịp mở sắc lấy khăn tay thì một thiếu nữ đã theo vào. Hai người nhìn nhau sững sờ. Nàng bật lên tiếng trước:

Chị Quỳnh!

     Quỳnh ôm lấy nàng nghẹn ngào:

Chị Đan Thanh! Em đã ngờ ngợ nhận ra chị từ lúc mới vào.

Hai chị em vụt khóc lên rưng rức. Quỳnh vuốt mãi bàn tay lên khuôn mặt đẹp lồ lộ của Thanh như để tìm ở nàng những nét thay đổi. Mà Đan Thanh đã thay đổi hoàn toàn thật. Bây giờ nàng đẹp hơn bất cứ một chị nào có sắc đẹp ở trong Viện. Nàng như một viên ngọc quý chôn vùi trong bóng tối đằng đẵng của những cực nhọc. Đến khi vụt hiện ra ánh sáng của son phấn lụa là, viên ngọc trở nên chói lòa với muôn màu rực rỡ.

Một lát lâu lắm, Đan Thanh mới cất tiếng hỏi:

-Tất cả mọi người vẫn như thường chứ. Quỳnh gật đầu. Thanh tiếp:

-Thế là đủ. Em vẫn thường cầu nguyện cho các chị bình yên.

Quỳnh nắm lấy tay Thanh cảm động. Nàng nói:

-Còn chị bây giờ ở đâu, làm gì…

Biết mình lỡ lời, Quỳnh vội vàng im bặt. Điều ấy khiến Đan Thanh nhìn nàng im lặng rồi ròng ròng nước mắt.

          Lâu lắm Quỳnh mới buồn bã nói:

-Chúng em vẫn thương chị, quý chị… như ngày nào.

Đan Thanh mỉm cười, gật gật đầu. Quỳnh tiếp:

-Cám ơn chị về tấm ngân phiếu năm mươi ngàn mà chị mua vé tặng cho chúng em.

          Đan Thanh vụt òa lên khóc. Quỳnh vỗ về:

-Chúng em hiểu… chỉ có chúng em mới hiểu được chị.

          Thanh mếu máo:

-Các chị có khinh em không?

-Không! Không bao giờ cả. Đó là món tiền mà chúng em quí trọng nhất, cho dầu nó đã được kiếm ra bằng cách gì đi nữa.

          Thanh thở dài:

-Như thế là các chị đã làm nhẹ bớt đi cho em một phần nào thắc mắc. Nhiều đêm em không ngủ được. Em cảm thấy mất tất cả không còn gì, không còn cả sự được làm một đứa mồ côi ngoan ngoãn. Nhiều hôm em đi qua Viện em đứng ở ngoài hàng rào nhìn vào. Em ước ao được đi quanh sân sỏi, được đứng trước bồn hoa có bể phun nước, được dự những buổi cầu kinh buồn nản vào buổi chiều sẩm tối, hay được ăn những bữa cơm thanh đạm trong căn phòng rộng rãi, ồn ào. Em nhớ các chị, nhớ lũ hài nhi ở san số 4, nhớ cả các soeur với những bản tính riêng của các bà ấy. Em đã nghĩ đến tất cả mọi người bằng mọi ý nghĩ tốt đẹp và em tự hỏi mọi người có nghĩ về em như thế hay không?

          Một lát sau, Quỳnh nhớ đến nhiệm vụ phải làm. Hai người từ giã nhau trong xúc động. Đan Thanh yêu cầu dấu tên cho nàng về tấm ngân phiếu. Và lúc khép cánh cửa lại nàng còn dặn với một câu:

          -Chị Quỳnh ạ, chị nói nhỏ với Phượng rằng em gửi lời khen Phượng. Nó dạo này hát tiến bộ hơn cả sự em mong ước nữa.

                                          20

         

Phượng mở gói quà của mình ra trước những cặp mắt chăm chú của các bạn.

          Rồi tất cả cùng reo to lên một lượt:

          -Ồ! Búp bê!

          Mắt Phượng sang hẳn lên. Một con búp bê thật đẹp, có mái tóc màu nâu và đôi mắt trong xanh nhắm mở được. Búp bê đứng sừng sững ở trên nắp hộp. Nó mặc váy hồng nạm kim tuyến, chân đi giầy cao su trắng. Nó cười với Phượng với lũ trẻ. Mấy con bạn Phượng thèm thuồng nhìn nó. Bọn này không may rút phải những món quà mà chúng nó không mơ ước. Con Nguyệt được một cái ô tô sơn đỏ. Con Hương được khẩu súng bắn nút chai. Con Dung lại được chiếc máy ảnh giả. Nhưng không món nào đáng thích bằng một con búp bê, búp bê nhắm mắt, mở mắt được.

          Phượng sung sướng quên cả bạn. Nó ôm lấy hộp búp bê, búp bê nhắm mắt, mở mắt được.

          Phượng sung sướng quên cả bạn. Nó ôm lấy hộp búp bê chạy ra sân sỏi. Tiếng hò hét của các soeur xen với tiếng nô đùa của lũ trẻ trong phòng lớn vẳng lại ở đằng sau. Phượng về phòng ngủ và ôm búp bê vào vòng tay. Bây giờ Phượng mới được ngắm kỹ nó. Mặt nó hồng hào và cái miệng rất tươi. Mái tóc nó vàng óng có băng tím vấn ngang đầu. Cổ búp bê đeo một sợi dây mang chiếc thánh giá lúc lắc ở trên ngực. Phượng nghĩ đến ngày mai, ngày kia, hôm nào búp bê cũng là của Phượng. Phượng sẽ bế nó đi ăn cháo ở phòng dưới. Trong giờ học, búp bê sẽ ngủ ở ngăn kéo. Buổi tối, hai đứa sẽ cùng nhau đi cầu kinh ngoài giảng đường. Búp bê sẽ ngồi trong lòng Phượng. Chắc mắt của nó sẽ mở to dưới ánh đèn sang.

          Bây giờ, Phượng mở ra xem cái hộp đựng búp bê. Cái hộp dán giấy hoa màu xanh, buộc bằng nơ đỏ. Bốn bề vừa vặn một chỗ cho búp bê nằm. Ở trong còn có một miếng đệm lụa và một cái gối xinh xinh. Phượng tìm thấy một mảnh giấy biên mấy hàng:

          “Em bé nào nhận được quà này tối ngày 24 xin mời em lại số nhà… ăn mừng lễ Giáng Sinh. Gia đình bé Chi”.

          Phượng ngạc nhiên và sung sướng. Nó vội bế búp bê đi tìm bà phước Hạnh. Bà Hạnh đang trông coi cho các chị lớp trên hát ở trong phòng nhạc. Tiếng đàn xen tiếng hát lọt qua khung cửa sổ có treo màn voan trắng. Âm thanh trầm bổng ở trong gió mát buổi chiều. Phượng cảm thấy có cái gì nao nao trong ý nghĩ. Đấy là cái cảm giác mà Phượng chờ mong từ đầu tháng về ngày lễ Giáng Sinh. Phượng trao mảnh giấy cho bà Hạnh. Bà xem rồi mỉm cười:

          -Người ta mời, em muốn đi thì đi.

          Bà hứa sẽ hỏi ý kiến bà Nhân về chuyện ấy.

                                                   (còn nữa)

CHUYỆN XƯA - NAY MỚI NÓI - KỲ 63 - “ bùn nhơ đến tận cửu trùng…”

       “ Cửa mở” và vụ án văn học 45 năm trước

Hồi đó, năm 1970, tập thơ “ Cửa mở” do NXB Văn Học vừa ấn hành đã gây xôn xao dư luận với những câu thơ “chọc giận” các nhà lãnh đạo. Thiên hạ lưu truyền những câu thơ “bóng gió , xỏ xiên “ chế giễu cái thói huênh hoang “ cộng sản là nhất”, nhắm mắt nhắm mũi ca ngợi “ xã hội chủ nghĩa ưu  việt hơn tư bản . “

“ Ta nhất quyết đồng hồ Liên Xô tốt hơn đồng hồ Thuỵ Sĩ...!

Mường tượng rằng trăng Trung Quốc tròn hơn trăng nước Mỹ.

Sự thơ ngây đẹp tuyệt vời và ngờ nghệch làm sao”,

Hoặc mượn lời lãnh tụ oán thán cái thói coi rẻ mạng người trong chiến dịch Mật Thân 1968 :

“Bác không bằng lòng gọi trận đánh chết nhiều người là đánh đẹp”.

Hoặc chửi xéo lãnh đạo cấp cao :

“ mặt trời cũng có vết đen…”

Hoặc :

“ bùn nhơ đến tận cửu  trùng…”

Vào thời bao cấp, thời toàn trị , những câu thơ như vậy bị coi là “ phản động”. Lập tức các “văn thi sĩ” bẩm báo lên trên và ông trùm văn hoá văn nghệ , quyền nghiêng thiên hạ Trường Chinh nổi giận đập bàn :

“ Thật lạ một điều một tập thơ như vậy mà lại do một thằng đi ra từ…Phủ Thủ tướng”.

Quả thực đó là một lời phán quyết đối với nhà thơ Việt Phương, nguyên thư ký của Thủ tướng Phạm Văn Đồng. Không đầy vài tháng sau, nhà thơ mất chức trong sự im lặng của cái ông đứng đầu Nhà nước Việt Nam lâu nhất trong lịch sử này. Ngay sau đó, một cuộc “đấu tố” được tổ chức gồm toàn những “cây đa cây đề” của nền văn học hiện thực xã hội chủ nghĩa : Chế Lan Viên, Huy Cận, Xuân Diệu….

Tuy nhiên “đánh chó ngó chủ nhà”, lúc đó Việt Phương đang là thư ký Thủ tướng nên dù có “ nịnh” đồng chí Trường Chinh đến mấy chăng nữa, các đồng chí nhà văn nhà thơ của Đảng cũng vẫn phải dè chừng Ngài Thủ tướng đương chức .

Mở đầu cuộc “đấu tố” – Giám đốc NXB Văn Học Như Phong ( còn gọi là anh Năm bé để phân biệt với anh Năm lớn tức “đồng chí” Trường Chinh” ) nhấn mạnh theo kiểu “quen cái thói lãnh đạo” :

“Sau khi tác giả trình bày ý định sáng tác của mình, chúng ta sẽ hỏi thêm và sẽ góp ý kiến. Về tập Cửa mở mới ra cũng có nhiều dư luận. Vì phạm vi thì giờ, nên hôm nay, chúng ta chỉ giới hạn trong sự tìm hiểu và đánh giá nội dung tác phẩm, giúp tác giả khẳng định chỗ được, chỗ chưa được. Những điểm thuộc về phong cách, nghệ thuật sẽ bàn thêm về sau. Bây giờ mời đồng chí Việt Phương nói trước. ..”

Tội nghiệp nhà thơ, phải làm cái việc chẳng khác gì kiểm điểm tội…hủ hoá. Và người ta cóc cần biết thơ anh hay hoặc dở mà chỉ cần có đúng “lập trường của Đảng”  hay không mà thôi. Tất nhiên, trước một cuộc “đấu tố” toàn những “ông lớn” trong làng văn, nhà thơ Việt Phương phải khẳng định ngay : 

“Ý định người viết là viết về cuộc chống Mỹ cứu nước, cuộc chiến đấu cách mạng của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng ta, những ý nghĩ và tâm tình của người chiến đấu viên, người đảng viên cộng sản trong cuộc chiến đấu ấy.”

Và hô to khẩu hiệu kẻo bị úp nón cối  “thằng phản động” thì nguy to :

“Đó là tình yêu và lòng gắn bó với Đảng, với Bác, với dân tộc, với đồng chí và đồng bào, với nhân dân lao động, mà tập thơ gọi là: những con người, những con người chân chính. Khi nói con người, là nói nhân dân lao động chúng ta. ..Đó là lòng căm thù đối với đế quốc Mỹ, đối với bọn xâm lược, áp bức, bóc lột, đối với chủ nghĩa tư bản, mà tập thơ gọi là bày quỷ hay bầy thú dữ…”

Vậy nhưng dù có hô khẩu hiệu lớn đến đâu chẳng nữa, nạn nhân cũng không thoát bị”làm thịt”. Đồng chí nhà thơ kiêm cán bộ cấp cao Huy Cận xắn tay áo :

“ Có một số câu ở đôi bài có thể làm cho người đọc này, nọ hiểu khác đi (tôi không nói hiểu sai) hiểu khác là có thể hiểu đúng hay hiểu sai, nhưng khác với ý tác giả. Mà việc này, riêng tôi đã hai lần giải thích cho một vài bạn đọc. Ví như: chúng ta đây ai cũng hiểu câu Đảng là những mối lo đời thường trực là ý nói Đảng rất quan tâm đến cuộc sống hàng ngày, nhưng đồng chí X là cán bộ tốt, bảo tôi cũng có cách hiểu thứ hai. ( Tức Đảng là nỗi lo thường trực của người dân – NT) .Tôi bảo bất cứ câu thơ nào cũng có thể hiểu như vậy. Anh ta bảo: những câu thơ ấy có thể biểu tượng hai mặt. Tôi trả lời: “Thế thì biểu tượng hai mặt trong đầu anh, chứ tác giả khi viết nó có thế đâu”. Đó là sự hiểu khác, tôi có thể giải thích được. Còn trường hợp ở câu Mở đài địch… mà vẫn tin ở tương lai thì dù tôi hiểu đúng ý tác giả muốn nói: không sợ địch khi mình đã mạnh - nhưng giải thích sao cho anh ta thông, đúng với quy định đọc “bản tin mật” và khẩu hiệu “không nghe đài địch”, thì anh ta chưa chịu. Điều này, mà cũng chỉ một vài điều này, để đồng chí Việt Phương xem đã cân nhắc kỹ chưa? Câu Đảng lịm đi… tôi hiểu xuất xứ từ ý Mác, mà cũng có người vặn vẹo. Nhưng thôi, phải đọc cả văn mạch người viết, không nên hiểu cắt khúc đơn giản. Tôi nghĩ nếu anh Việt Phương chú thích thêm thì tốt hơn. Trong thơ cũng cần chú thích. Ngay thơ đồng chí Sóng Hồng cũng có câu đồng chí ấy chú thích. Duy chỉ có câu nói ý về “đồng hồ Liên Xô, trăng Trung Quốc”, thì chúng tôi có nghĩ gây cho người đọc ngờ mình dè bỉu, dù tôi hiểu ý tác giả muốn nói lúc đầu đi vào cách mạng còn ngây thơ…”

Tội nghiệp cho các nhà thơ cách mạng khi làm thơ phải “chú thích” cho bọn phản động khỏi bóp méo thì còn gì là…thơ. Quy định này nếu có từ thời cụ Nguyễn Du thì chắc chắn “ Truyện Kiều” đã không ra đời.

Giáo sư Hoàng Xuân Nhị, chuyên viên “cóp” sách Liên xô, được dịp đánh hôi :

“Nhưng câu viết Đảng lịm đi thì thực ra đồng chí cũng chưa hiểu hết chữ Déperir. Nhưng câu này sai ở chữ không còn sống nữa, chủ quan tôi hiểu như vậy, còn bài này thì nhiều chỗ tốt, nhiệt tình. Đấy, một số bài có lỗi nghĩ trừu tượng. Đoạn nói về đồng hồ Liên Xô, Trăng Trung Quốc nhiều người không quen đồng chí thì không hiểu. Như tôi buổi đầu còn du học thì tôi chưa tin Liên Xô. Về sau Đảng dạy mới tin. Hình tượng hoá sự ngây thơ, dễ cho bọn xấu moi móc. Cơ bản đoạn đó, tôi không đồng ý, dù có sửa chữ thì hình tượng đó cũng không nên dùng. Ngoài ra cũng có chỗ cần xét về mặt sách lược; Đả De Gaulle, đả sinh tồn chủ nghĩa của J.P. Sartre là không đúng. Câu viết: Ta đánh Mỹ, vậy thì ta tồn tại đã đúng chưa? Lẽ nào chỉ có đánh Mỹ ta mới tồn tại? Cần gì phải chọi lại Descartes…”

Ong Giáo sư Hoàng Trinh, tác giả cuốn “ Phương tây văn học và con người” , người  đã gây cho bao thế hệ các nhà văn VIỆT NAM ngộ nhận đã nắm hết được đủ thứ trào hưu hiện đại qua cuốn sách “ trói voi bỏ rọ” và sai be bét của ông, cũng nhảy ra răn dậy nhà thơ :

“ Có một số đoạn gây hiểu lầm là vì quan niệm đơn giản về tình hình văn nghệ, do tác giả chủ quan. Chưa biết bạn đọc thường hay liên hệ với toàn bộ bối cảnh, dù người ta có tin cậy anh Việt Phương thì vẫn cứ liên hệ. Tôi chỉ xin cung cấp một kinh nghiệm. Hiện nay châu Âu đang thịnh hành quan điểm “con người tự lừa dối” (Autohypocrisie và nó kích sáng tác phải tìm tòi, “nói thật”). Tôi nghĩ bây giờ ta nên chống những quan điểm xét lại là chính, đồng thời cũng chống sơ lược, giáo điều. Tôi hiểu anh Việt Phương không muốn bình thường, muốn sáng tạo và về cơ bản tập thơ thì ai cũng hiểu động cơ tốt. Nhưng động cơ sáng tác tốt mà thể hiện chưa được hoan nghênh lắm thì cũng nên suy nghĩ , nhất là chú ý đừng “tiền phong chủ nghĩa”.

Nhà thơ Chế Lan Viên, vốn coi “thơ triết lý” là món độc quyền của mình nên răn đe Việt Phương chớ có xớ rớ vào đó :

“Nói tình yêu cũng có suy nghĩ chứ không riêng trai gái. Có sự dũng cảm. Nhưng vì thiếu vốn sống cụ thể nên có bài rơi vào duy lý, không khéo sa vào duy tâm. Ví như: bây giờ thì đã cần đặt vấn đề “ nỗi đau trái đất” làm gì ?”

Ong nhà thơ “con nai vàng ngơ ngác” tức Lưu Trọng Lư, vốn là Vụ trưởng Vụ văn nghệ nhắc nhở “quan điểm quần chúng” cho nhà thơ :

“Trước hết, Đảng gọi chúng ta vào thực tế là đúng. Sau đó phải nhớ câu hỏi: ai đọc chúng ta? Tôi không dám nói là “siêu hình” như anh Nhị, nhưng cũng nên rỉ tai nhau chú ý.”

Ong nhà thơ Xuân Diệu nổi tiếng vì xuống cơ sở hay…”vòi ăn”, thì chơi bài nước đôi :

“Hôm nay tôi cũng khẳng định chính trị tư tưởng của nó là tốt (tuy trong sách lược địch, ta, còn có chỗ hở như mắng De Gaulle, đả tháp Eiffel… Đứng về tư tưởng thì không nên hợm mình mà đả tháp Eiffel). Về chính trị tư tưởng tốt, vậy thì do đâu mà có phản ứng ở vài bài? Một phần có va chạm người đọc, người đọc cho là tác giả kiêu. Tôi đồng ý cảnh giác cái kiêu cá nhân, nhưng đã là cái “kiêu” tự hào của anh thi sĩ, coi mình như long như  hổ thì đúng và không sợ…”

Ong Vũ Đức Phúc, nguyên Viện trưởng Viện Văn học, nhà phê bình mác xít hơn cả cộng sản nhân dịp này bầy tỏ lập trường :

“Đọc cả tập thì được, nhưng tách ra còn có vấn đề. Câu Trận đánh tuyệt đẹp: không nên hiểu Bác là một anh tiểu tư sản. Tôi đồng ý có người suy luận, bẻ queo. Không cứ gì với thơ Việt Phương mà tôi viết lý luận cũng có người bẻ queo. Đến Mác-Ăng-ghen cũng còn có người giải thích sai! Cho nên nói về Bác, về Đảng là phải thận trọng. Không tán thành ý nói có hai sự thật và muốn giấu đi. Ý thơ Bác là phải vút lên: Bỗng nghe vần thắng vút lên cao. Ta phải hiểu từ đó mà tìm cái tiến lên, phấn khởi. Cái đau khổ không phải là cách mạng chân chính…”

Vậy phàm là người cách mạng chân chính thì bố chết mẹ chết, con cái chết cũng không được đau khổ ? Đây là cốt lõi của lý thuyết “cách mạng không có bi kịch” một thời đã hành hạ biết bao văn nghệ sĩ khiến họ không dám nhỏ mọt giọt nước mắt khi không biết bao nhiêu dân vô tội đã chết thảm trong dịp Tết Mậu Thân.

Sau cuộc họp kiểm điểm tất nhiên ông Việt Phương phải rời khỏi Phủ Thủ tướng để đi làm…cán bộ nghiên cứu cho tới ngày nay.

Thời gian như vó câu qua cửa, mới đó mà đã qua 45 năm rồi. Thời nay tuy có cởi  mở hơn thời tập thơ “Cửa mở” ăn đòn nhưng về căn bản, các rường mối, phép tắc thì vẫn y chang vậy. Những người có mặt trong buổi họp đấu tố Việt Phương phần lớn đã đi theo bác Hồ nhưng nối tiếp họ vẫn là cả một hàng ngũ hùng hậu hơn, sắt máu hơn..những nhà văn , nhà nghiên cứu  Vũ Hạnh, Trần Trọng Đăng Đàn, Trần Thanh Đạm, Mai Quốc Liên….vẫn còn nhan nhản ra đó.

NT

CHIM HÓT TRONG LỒNG - Tiểu thuyết NHẬT TIẾN -KỲ 6

                                    (tiếp theo và hết)

                                                Chương 14
 
                                        Lễ Giao Thừa
 
Má ơi má,
 
Năm mới con và Gigi chúc má mau chóng khỏi bệnh để về với chúng con.  Con sẽ đến đón má ra khỏi căn buồng chỉ có tường vôi trắng và chăn màu trắng.  Con sẽ đỡ má đi xuống những bực cầu thang bằng gỗ.  Còn Gigi thì sẽ phải ra gọi xe và mặc cả về nhà.  Cửa nhà ta sẽ không khóa như bây giờ nữa.  Con sẽ mở những cửa sổ để cho nắng mùa Xuân sưởi ấm cái giường của má.  Lọ hoa để mốc ở trên bàn sẽ được cắm hoa hồng màu đỏ và bàn sẽ trải khăn màu xanh.  Má sẽ ngồi dựa lưng ở trên giường để dưỡng sức.  Con sẽ đi đun nước lá thơm cho má gội đầu.  Còn Gigi thì cầm bàn là là lại những cái áo bẩn ở nhà thương.  Ba mẹ con sẽ hát ở trong phòng tất cả những bài mà từ lâu không hát.  Con sẽ trèo lên ghế để quét màng nhện bám ở trên tường.  Gigi bé không giữ được chân ghế thì phải ra lên giây cót cái đồng hồ báo thức mà từ lâu không chạy.  Má sẽ không ho nữa.  Má sẽ chải đầu, đánh phấn rồi mặc áo đẹp.  Má sẽ dẫn chúng con lên phố mua kẹo và mứt.  Mình sẽ ăn Tết lại với nhau.  Má sẽ mừng tuổi cho Gigi mộtt đồng, cho con hai đồng thật mới.  Hai chị em sẽ tết thành hai con bướm màu xanh đem cài ở trên tóc.  Rồi con và Gigi cùng khoanh tay để mừng tuổi má.  Má đừng mua pháo vì Gigi không biết bịt tai.  Má chỉ mua một cành đào có hoa màu đỏ, có lộc non màu xanh đem về cắm ở giữa nhà.  Con sẽ cho Gigi đánh đu ở trên ấy.  Đến tôi nếu trời mưa thì mình đóng cửa và thắp đèn sáng.  Má phải mặc áo len trước khi lên giường vì trời sẽ lạnh.  Con sẽ kể chuyện ở trường cho má nghe, sẽ đem sách vở cho má kiểm sóat.  Lúc ấy thì chắc Gigi đã ngủ ở trên cành đào.

Mồng một tết – 8 tháng 2...
 
Con bế Gigi vào nhà thương với bác Tuyết.  Chúng con ngồi ở trên toa tầu điện.  Gigi háo hức đứng giơ tay ra nhìn cánh đồng cỏ màu xanh.  Một tay con ôm nó, một tay con cầm gói bánh chưng.  Quà Tết của má đó má, bác Tuyết mang về từ sáng sớm lúc quá giao thừa.  Bác ấy mừng tuổi cho con mười đồng.  Gigi chẳng được gì cả.  Nhưng rồi con chia với nó.  Cả buổi sáng hôm nay hai đứa náo nức sửa sọan đi vào thăm má.  Gigi bận áo chòang xanh, ở trong có váy đỏ và sơ mi trắng.  Còn con thì không có áo nhung lam má ạ.  Má khóa cửa ở nhà mất rồi.  Nhưng con không cần, con mặc jupe màu cà phê rang với len hòang yến cũng đẹp rồi.  Lúc ra đến cửa thì có ông bạn bác Tuyết đến chơi.  Ông ấy hỏi:
-        Con ai?
 
Bác Tuyết bảo:
-        Con gái Lệ Hà đấy!
 
Ông ấy hôn vào môi con rồi mừng tuổi cho con năm đồng.  Nhưng con ghét ghét là.  Con chỉ muốn có một mình má hôn con thôi, phải không má.
 
Xe điện đi ở trong mưa bụi bay.  Gigi đứng ở cửa toa nên tóc của nó bám những hạt nước long lanh.  Bác Tuyết thở khói thuốc lá vào trong gió.  Hai người đàn bà ngồi bên cạnh mừng tuổi nhau bằng những miếng trầu.  Thằng bé con mặc quần áo dạ tím cứ ngắm mãi Gigi.  Tay nó cầm khẩu súng làm Gigi hết hồn.  Con dấu Gigi vào trong áo.  Cu Cậu tẻn tò quay ra bắn lốp đốp vào đùi mẹ nó.  Mẹ nó kêu lên:
-        Con giai! Con giai!...
 
Lúc tàu đổ, con bế Gigi chạy trước.  Con nhớ lối từ sấn sỏi lên hành lang.  con gọi má ngay từ đầu cửa sổ.  Có những người ốm nhìn ra.  Nhưng con chỉ trông thấy cái bảng số ở trên cửa phòng của má.  Con chạy vào trong ấy.  Chắc Gigi cũng đang reo lên:
-        Má ơi, má!
 
Nhưng căn buồng má bỏ không.  Cái giường của má trống không.  Con không nhìn thấy guốc của má nữa.  Con ném gói bánh chưng lên tấm lò xo không có đệm, rồi ôm mặt khóc òa lên.  Lúc ấy Gigi ngã xuống nền đá hoa trắng.  Nó ngủ ngay mất rồi, nên chỉ có một mình con.  Con chạy lại cửa sổ, con mở những ngăn tủ, nhưng chẳng chỗ nào còn lại di vật của má.  Má ơi, má bỏ con rồi, má bỏ con thật rồi.  Con chạy về phía người nữ y tá trẻ lúc ấy đang bế Gigi, và đứng nhìn con.  Con kêu nức nở:
-        Má em đâu, má em đâu rồi?
 
Chị ấy khóc.  Chị ấy ôm lấy đầu con.  Những giọt nước mắt của hai người chan hòa cả những nét phấn hồng hồng ở trên mặt chị.  Rồi chị ấy nói:
-        Má em mất từ hồi giao thừa đêm qua.  Có chị vuốt mắt cho má.
 
Con khóc thét lên.  Con không đứng ở trong vòng tay chị nữa.  Con chạy ra cửa gọi má vang lên ở khắp dãy hành lang.  Con vào phòng số 5, số 6, số 7.  Ở phòng nào con cũng khóc hỏi người ta:
-        Má em đâu rồi!  Má em đâu rồi.
 
Chẳng có ai trả lời con cả.  Người ta chỉ dương những cặp mắt sầu và ướt nhìn con.  Con đứng ở cửa sổ mà khóc.  Má ơi, sao má lại bỏ chúng con bơ vơ một mình.  Sao má không trở về nhà gội đầu bằng lá hương nhu, mặc quần áo mới và ngồi mà xem Gigi đánh đu ở trên cành đào.  Má ơi má, má đi mà không nói gì.  Má đi mà không hôn con gái má.   Má đi mà không cho chúng con được nhìn lại một lần.  Bây giờ chúng con đem bánh chưng vào cho má, nói chuyện với má thì má chẳng còn nằm đây.  Guốc má đâu rồi.  Áo má đâu rồi.  Chăn màn của má, ai đã mang đi.  Đêm hôm qua con còn nghĩ đến má, còn hy vọng được gặp má.  Sáng hôm nay còn hớn hở sửa sọan được gặp má.  Má ơi, sao đau đớn thế, sao khổ sở thế.  Má bỏ chúng con mà đi được thật hay sao.
 
Đêm hôm qua con còn mơ thấy má.  Còn tưởng rằng hai mẹ con sẽ lại gặp nhau.  Ai ngờ trong lúc ấy thì má đã chết một mình.  Chẳng có ai ở gần má.  Chẳng có ai rót nước cho má.  Chẳng có ai để má cười, má nói.  Mẹ con đến phút cuối cùng cũng chẳng được trông thấy nhau.  Má làm gì nên tội mà chết đau đớn như thế.  Những lời cầu nguyện của cho cho má không ăn thua gì.  Con ghét Chúa.  Chúa thật bất công.  Hay là ông ấy chẳng biết cái gì cả.  Má đã tòan mình mà không được che chở.
 
Một đời má, má chỉ nghĩ đến con gái, chỉ thương có một mình con gái, chỉ vì con gái mà má phải vất vả.  Thế mà bây giờ, con chưa làm gì cho má cả.  Chưa báo hiếu được gì đối với má.  Má bỏ con đi rồi thì con còn hát với ai.  Còn đánh đàn cho ai.  Con chẳng còn ai để mà trông ngóng tới ngày chủ nhật.  Bây giờ thì hôm nào cũng chỉ như hôm nào mà thôi.  Sẽ mãi mãi chúng con không còn được đứng ở gốc cây bàng trong sân trường đón má, vẫy má, hét má từ trong mái hiên nhà trường.  Đường phố sẽ chẳng bao giờ còn có bóng dáng ba mẹ con chúng đi ở lùm cây, ngồi ở trên ghế đá, nhặt những viên sỏi trắng đem ra rửa ở máy nước vườn hoa.  Má ơi, hết rồi, hết thật rồi.  Mùa lạnh sẽ không còn có ai mua áo cho con, chọn áo cho con.  Mùa lạnh sẽ không còn có ai viết thư căn dặn rằng con phải uống dầu cá và sirop.  Làm gì có tiền mua sirop nữa hở má.  Con khóc cho má, khóc cho mình và cho Gigi.  Chẳng có sự gì làm con đau đớn như thế.
 
Khi ấy bác Tuyết đã lên hết cầu thang.  Con báo rằng:
-        Bác ơi, má chết rồi!
 
Bác ấy ném cái ví xuống đất rồi khóc to lên:
-        Hà ơi, mày khinh chúng tao, mày ghét chúng tao, mày bỏ đi thế là mày thóat rồi...
 
Nhiều người mở cửa phòng ra đứng xem.  Chị y tá dẫn hai bác cháu xuống nhà xác.  Con gặp má rồi.  Má nằm ở đây.  Má không cười.  Má không nói.  Má không nhìn chúng con.  Mắt má nhắm nghiền như người ngủ say.  Da mặt má trắng xanh.  Môi má mím chặt.  Má mặc cái áo len cộc tay màu xanh hoa lý.  Chung quanh má chỉ có bóng tối, có tường vôi, có mùi ẩm thấp ở chân tường, có hơi lạnh lẽo của những người chết.  Con ôm lấy má, khóc ở trên ngực má, hôn ở trên cổ má, cào xé lên người má.  Bác Tuyết giằng con ra và bế xốc con lên hai cánh tay.  Bác ấy vừa đi vừa khóc ở dưới lùm cây trong bệnh viện.  Tiếng khóc của con cũng vang lên vọng vào những cửa sổ mở toang.  Có những người mặc quần áo trắng đứng nhìn, có những người đang đẩy xe băng-ca đứng dừng lại.  Họ nói với nhau:
-        Tội nghiệp nó, tội nghiệp nó.
 
Nhưng con không nhìn ai cả.  Con ném Gigi xông đám cỏ.  Chị y tá phải cúi xuống nhặt lên.  Con gục đầu vào cổ bác Tuyết nức nở như chưa bao giờ con nức nở như thế.  Bên tai con văng vẳng có tiếng má nói với con gái má.  Có tiếng pháo đầu xuân nổ ròn ở một phía rất xa, và có cả tiếng những người nằm rên trong những phòng lạnh lẽo.
 
Mưa bụi vẫn bay ở lưng chừng trời...

Mồng hai tết – 10 tháng 2 ...
 
Quan tài của má để ở trên chiếc xe hai ngựa.  Đôi ngựa kéo chiếc xe đi trong mưa bay buổi chiều.  Trên đầu má có bát cơm và quả trứng.  Bát cơm ấy, quả trứng ấy là lần đầu tiên con làm cho má.  Bác Tuyết tặng má một vòng hoa đỏ.  Tất cả thật là thảm thương.  Đám ma của má chỉ có bốn người:  Người đánh xe, bác Tuyết, con và Gigi.  Chiếc xe đi chậm chậm ở trên đường phố hàng Bột.  Chiều mồng hai Tết có những người áo xanh, áo đỏ đi ở dưới hàng hiên.  Pháo nổ ở những cửa hiệu.  Đáng lẽ pháo nổ thì vui nhưng bây giờ lại càng buồn.  Con để Gigi ngồi trên ván gỗ.  Tội nghiệp Gigi vẫn cười.  Chỉ có con và bác Tuyết là khóc.  Chỉ có hai người là khóc trong buổi chiều hôm nay.  Chắc linh hồn má cũng nức nở ở trên những cánh hoa, ở trong lần khăn liệm trắng, ở trong linh hồn bé nhỏ của chúng con.  Má ơi má, hôm qua ngủ con lại nằm mơ thấy  má.  Má ngồi gỡ đầu ở trong nhà xác.  Má cười với con.  Má vuốt tóc con.  Rồi má đi ra đứng ở ngòai hiên.  Má ho rũ rượi.  Máu má thấm đỏ cả cái áo chòang trắng.  Người ta trói má lại, bắt má trở về cái bàn đá, bắt má ngủ trong ánh nến màu vàng.  Má khóc.  Nhưng mắt má nhắm dần dần.  Má gọi mơ hồ:
-        Hạnh ơi, Hạnh ơi.
 
Con nắm lấy tay má.  Tay má lạnh như tay vịn bằng sắt ở trên tàu điện.  Cổ má không còn mùi thơm.  Má không còn nói nữa, khôn khóc nữa, không thở gì nữa.  Má không nghe thấy con gọi, mà chỉ thấy Bác Tuyết kêu lên:
-        Hà ơi, Hà ơi.
 
Rồi cảm mấy người cùng khóc theo.
Tỉnh dậy con tưởng mình đang nằm trong lòng má.  Nhưng không phải.  Chỉ có bác Tuyết nằm ôm con ngủ.  Con úp đầu vào ngực bác khóc thút thít và hỏi:
-        Má cháu đâu rồi, má cháu đâu rồi?
 
Bác ấy thở dài không đáp.  Rồi bác ấy kể chuyện về má, về ba.  Con không có ba, phải không má.  Ba bỏ má từ ngày con lên một.  Má làm gái điếm để nuôi con.  Nhưng con không ghét má, khinh má đâu.  Má vẫn là mẹ hiền từ và đáng kính của con.  Má vẫn là tấm gương chói lòa dẫn dắt con đi, con sẽ nhớ lòng hy sinh và tận tụy của má vì con, con sẽ nhớ mãi những sự dạy dỗ hiền từ của má.  Hình ảnh của má vẫn mãi mãi là hình ảnh thân yêu nhất của lòng con.  Má ơi, tuy má chết đi rồi nhưng không bao giờ con quên má.  Những ngày ở bên má là những ngày êm đẹp nhất của đời con.
 
Bác Tuyết nói một lúc thì nằm yên rồi ngủ.  Nhưng con thì trở dậy.  Gigi vẫn ngồi mở mắt ở trên nóc tủ.  Con bế Gigi vào lòng mà ru Gigi.  Một lát, con đặt Gigi nằm ở trong mền, và con nghĩ đến má, đến những việc đã vừa xảy ra...
 
Má ơi má.
Nghĩa địa chỉ có năm người.  Hai người cuốc đất, bác Tuyết, con và Gigi.  Cây cỏ rủ rủ trong sương mù.  Đất đỏ ẩm thấp lấp lên quan tài trắng của má.  Quả trứng cũng rơi xuống hố.  Quả trướng được nằm với má.  Con bế Gigi đứng ở trên này.  Đất đỏ ngăn cách mẹ con chúng mình.  Từ nay ai còn được trông thấy má.  Ai còn được nghe má nói, má cười.  Đường phố không còn hình bóng má nữa.  Trong đám những ba, má đi đón trẻ con ở trường vào sáng chủ nhật, từ nay sẽ không còn có má.  Con không còn mong ai để mà khóc ở trên ghế đá.  Chủ nhật chị em con sẽ ngủ muộn hơn, không dậy sớm, không đánh giày, không xếp quần áo.  Vì chúng con mất má rồi.  Má nằm một mình ở đây, dưới làn đất lấp kín.  Má chỉ còn đi chơi với những người ngủ ở mộ chung quanh.  Buổi tối má ngủ ở đấy, không có đèn sáng, không có chăn bông, không có cửa sổ để đóng.  Nhưng nếu má hiện về thì má ngồi ở trên ghế, ở bên cạnh con, nghe con hát những bài ở trường, con ru Gigi ngủ ở trong màn trắng.  Rồi má lau nước mắt cho con, những dòng nước mắt khóc vì nhớ má.
 
Bác Tuyết căm một bó hương lên mộ má.  Chung quanh bó hương là vòng hoa.  Vòng hoa có những chữ “Hà ơi, mình khóc cho nhau”.  Mắt bác Tuyết ràn rụa, bác nói ở trong tiếng gió thổi ở trên những cây cao:
-        Hà ơi, linh hồn có linh thiêng thì phù hộ cho con gái.
 
Hai người phu vác cuốc đi về trên con đường nhựa ướt nước mưa.  Con bế Gigi đứng bên cạnh nấm mồ mới lấp.  Má của chúng con nằm ở dưới ấy.  Con gái má ở trong ý nghĩ.  Rồi con nói thầm với Gigi:
-        Gigi ơi Gigi, má không về nữa rồi.  Chắc má nhìn theo chúng con lúc chúng con lủi thủi đi về.  Chung quanh thật là im lặng.  Chỉ có những mô đất ngơ ngác nhìn nhau không nói.  Chỉ có những cây cỏ rì rào và tiếng những giọt nước lóng lánh rơi từ ở trên cao.  Ngòai đồng có gió thổi về lạnh ngăn ngắt.  Môi bác Tuyết tái, môi con và Gigi cũng tái.  Bác Tuyết châm thuốc hút, thở ra khói màu xanh.  Không có ai nói với ai.  Nhưng thật ra là con đang nói với má.  Con gọi má như lần nào ôm lấy cổ má trong chăn ấm.  Con hát cho má nghe như lần nào má ngồi đan áo ở cửa sổ.  Nhưng không biết má có nghe thấy gì không.  Hay là má chỉ ngồi ở trên những cánh hoa, nhìn theo con gái má mà nức nở một mình? 

Mồng tám Tết – 16 tháng 2...
 
Má ơi,
 
Sau khi bà Félicité đưa cho bác Tuyết xem thư của má, thì bác Tuyết sửa sọan quần áo cho về trường.  Bác ấy cầm lấy tay con mà nói như khóc:
-        Mẹ cháu nghĩ cũng phải, cháu chẳng nên ở với bác làm gì.
 
Con bế Gigi đứng chào bác.  Bác tháo ở quyển album ra một tấm hình của má.  Con xin thêm một tấm ảnh của bác.  Bác cho và hôn lên mắt con.  Bác tiễn con ra cửa.  Bà Félicité đứng chờ ở trên ô tô của nhà trường.  Con hôn bác lúc ô tô mở máy.  Xe chạy rồi mà bác còn đứng vậy mãi.  Bác mặc quần dài trắng, áo lụa trắng.  Bóng dáng bác nhỏ dần ở trong đường phố có nắng đầu xuân.  Bà Félicité ôm lấy con và Gigi và nói:
-        Tội nghiệp, tội nghiệp!  Con tôi!
 
Con gục đầu vào khuôn mặt dịu dàng của bà.  Bà cũng hiền từ như má, hay cười như má.  Nhưng bây giờ thì bà long lanh những giọt nước mắt.
 
Con trở về sân trường, nhớ đến những buổi sáng má mặc quần đen, áo đen, đứng vẫy con ở dưới gốc cây.  Những hòn sỏi trắng tháng trước còn reo lên ở dưới gót giày của má.  Hai mẹ con hay ôm nhau ở đúng chỗ này.  Bây giờ thì chỉ có một mình con.
 
Con sống những giờ im lặng ở trong lớp học.  Những giờ im lặng bắc ghế ngồi ở cửa sổ nhìn ra vườn có nắng mùa xuân.  Ban đêm con ôm Gigi nằm ở trong chăn ấm.  Chúng con nghĩ đến má luôn luôn, nhớ đến má nhưng chẳng bao giờ còn hy vọng để gặp má.
 
Ma soeur Félicité nhận đỡ đầu cho con.  Bà dẫn con đi học đàn piano ở bên nhà dòng.  Phút đầu tiên ấn ngón tay trên phím trắng, con rưng rưng mà nghĩ rằng má không còn ở trên đời, không còn ngồi ở trên giường có ánh trăng chiếu vào sàn đá, để nghe con đánh đàn và hát cho má nghe như má hằng ao ước.  Bà Félicité dạy con hát với những lời ngọt ngào.  Bà cho phép Gigi được ngồi bên cạnh bản nhạc.  Nó nhìn con.  Hai chị em cùng mỉm cười.  Nếu có má ở đấy, chắc má phải sung sướng mà hôn lên mắt chúng con.
 
Nhưng bây giờ thì má đã nằm ở ngòai nghĩa địa, trong quan tài trắng.  Không biết má còn nhìn thấy chúng con hay không?
 
Những buổi sáng, buổi chiều, hay buổi tối, sau giờ học và giờ ăn, bà Félicité giảng kinh thánh cho con nghe.  Con yêu tiếng nói dịu dàng của bà, yêu cặp mắt đen và hiền từ, yêu cả nụ cười êm dịu của bà hay nở ở trên môi.
 
Có những đêm con nằm ở trong bóng tối khóc và nhớ má một mình.  Nhưng ma soeur đã đến bên giường, sờ tay lên bộ mặt chan hòa nước mắt của con.  Bà bế con trở dậy, và đi đến bàn thờ Đức Mẹ.  Bà nói qua tai con:
-        Con cầu nguyện cho má đi.  Má có linh hồn.  Linh hồn của má sẽ được tới gần chân Chúa.
 
Con quì xuống ở bên cạnh bà.  Có ánh nến leo lét cháy trong bóng tối.  Có tiếng cầu kinh văng vẳng từ những dãy hành lang.  Con nghĩ đến má, đến những buổi chiều mùa thu đi nhặt lá bàng ở trên đường Cột Cờ, đến những buổi tối mùa đông hai mẹ con ôm lấy nhau ngủ ở trong hơi ấm, đến buổi sáng chủ nhật có nắng vàng tươi má dẫn con đi ngắm những cửa hàng ở trên phố.
 
Tất cả đều đã qua đi như một giấc mộng.  Trong bóng tối im lìm, bà Félicité lấy khăn chấm lên những giọt nước mắt long lanh trên má con và dịu dàng:
-        Con nghĩ gì thế.
-        Thưa, con nghĩ đến má của chúng con.
-        Vậy con hãy cầu nguyện cho má đi.  Má chắc chắn sẽ được lên thiên đàng.
 
Lạy Chúa, xin Chúa hãy vì má, hãy vì nỗi lòng đớn đau và tinh khiết của má, mà đưa má về nơi thanh cao như lúc này con đang thành tâm tha thiết nguyện cầu cho má...
 
NHẬT TIẾN
3-9-1959 

CHIM HÓT TRONG LỒNG - Tiểu thuyết NHẬT TIẾN -KỲ 5

                                (tiếp theo)       

                            Chương 11 
 
Chủ nhật 25 tháng 1...
 
Má ơi,
 
Con vừa mới đi thăm má về đây.  Con bế Gigi đứng ở đầu giường má mà má không hay.  Nước mắt của chúng con ướt cả ngực má.  Mặt má xanh như tàu lá.  Áo má hãy còn nhiều giọt máu.  Môi má mím chặt.  Má không nói.  Má không cười.  Tóc má cũng không chải gì cả.  Má ngất đi nên má không biết có chúng con.  Con mặc váy vàng, sơ mi trắng.  Gigi bận áo chòang màu xanh.  Hai chị em ngồi bên cạnh má, nắm lấy tay má.  Tay má lạnh và gầy.  Má thở không đều.  Cổ má khò khè như mắc một đồng xu.  Chân má quay về phía kính cửa.  Má không nhìn ra ngòai cửa kính.  Trời hômnày bớt rét nhưng có nhiều mây.  Cây bàng ở cạnh cửa sổ rụng hết lá rồi.  Sao má không dậy để con hát cho má nghe.  Để cho Gigi hỏi thăm má.  Mỗi lần mấy mẹ con gặp nhau thì má giang hai tay ra, ôm lưng con gái, cho con gái hôn vào cổ thơm thơm của má.  Lần này không má không nói gì cả, má không mở mắt.  Má ngủ từ bao giờ, má đi nằm từ lúc nào.  Ai mang má vào nhà thương này hả má.  Cái ví của má người ta vẫn để ở đầu giường.  Có những lá thư của con và Gigi.  Nhưng không có một lá thư nào của ba cả.  Ba không đến thăm má.  Bây giờ bên cạnh má chỉ có bà Félicité, một người nữ khán hộ, con và Gigi.  Người nữ khán hộ bảo má nôn ra máu ở ngòai đường rồi bà bạn của má mang vào đây.  Đấy, tại má không uống sirop nên má mới bị như thế.  Tối má cũng không mặc áo ấm.  Má lại hay đi về đêm.  Lần này má bỏ sở của má mà đi làm chỗ khác đi.  Má giỏi như thế thì thiếu gì chỗ má làm được nhàn hơn.
 
Buổi sáng hôm nay con chờ nhưng má không đến.  Con ôm Gigi đứng khóc ở gốc cây bàng.  Bọn con Hương thì theo bố mẹ chúng nó về từ lúc bảy giờ.  Mãi đến gần tám giờ thì Ma soeur mới cho gọi con lên phòng.  Ở đấy có bà bạn của má mặc áo màu nâu.  Bà ấy xin dẫn con đi thăm má.  Nhưng bà Félicité dẫn con đi.  Nếu không có ai đứng ở đây thì con đã đánh thức má.  Cho Gigi chào má.  Nhưng không ai cho làm thế cả.  Có phải cả đêm hôm qua má khóc không?  Khóc ghê lắm phải không.  Má không dấu con được nữa đâu.  Những lá thư của con chẳng có cái nào không nhòe nước mắt cả.  Nếu con biết má khóc vì thư của con như thế thì con không viết cho má nữa.  Má ơi, chắc lúc này thì má đã tỉnh rồi.  Nhưng con gái má không còn đấy nữa.  Con gái má đang ngồi viết thư cho má đây.  Đáng lẽ con đòi ở lại với má, để kéo chăn cho má, đóng cửa cho má, rót nước và pha sữa cho má uống, nhưng bà Félicité không cho con ở lại.  Bà ấy bảo phải để má nằm tĩnh dưỡng.  Con khóc mà thương má.  Gigi mà khóc được thì nó cũng khóc.  Nó ngồi ở cạnh gối của má.  Đầu nó bẹp, nhưng nó cũng biết là má ốm.  Con kéo cái tay nó lại gần má để cho nó được sờ vào trán má, mắt má, môi má.  Con cũng hôn vào môi má mà má không hay.  Má ngủ say quá.  Má mệt lắm phải không?  Hôm qua má đi đâu mà lại bị như thế?  Má có thương con không?  Má có giận con không?  Con hứa là từ nay không bắt đền má, không ghét má gì nữa.  Má chịu khó uống thuốc để cho chóng khỏi.  Rồi má lại dẫn con và Gigi đi chơi.  Chúng mình lại xuống ngồi ở trên cỏ xem thuyền buồm màu trắng đi ở trên hồ.  Chúng mình lại đi xemngười ta câu cá ở chùa Trấn Quốc.  Buổi sáng chủ nhật con sẽ làm cơm cho má ăn.  Con biết thổi cơm rồi.  Con nhất định lần này thì cơm không khê nữa đâu má.  Con sẽ đi chợ với má mua thịt bò về làm bifteck, và chiên với khoai tây.  Gigi sẽ lại ngồi ở trên cái hộp sữa cạnh bàn để xem con với má ăn cơm.  Nếu má có mệt thì con bón cho má.  Má chỉ việc ngồi há to mồm ra thôi, nhé má.
 
Buổi sáng con ngồi ở bên má mười lăm phút thì ma soeur bắt đi về.  Con đứng ở bên cạnh cái thành giường bằng đồng.  Gigi thì đứng giơ tay ở trên cái nệm trắng.  Cả hai đứa cùng nhìn má một lần nữa.  Hơi thở của má vẫn khò khè.  Má vẫn không cười vào chào chúng con như lần trước.  Má không hôn lên mắt con và lên mái tóc của Gigi.  Nhưng con thì vẫn hôn má.  Con hít mãi cái cổ có mùi dầu cù-là của má.
 
Lúc con hôn má con khóc lúc nào mà không biết.  Nước mắt của con lại rỏ xuống mặt má.  Nếu má liếm môi mà thấy mặn mặn thì đúng là nước mắt của con đấy má.  Bà Félicité lấy khăn lau nước mắt cho con.  Một tay bà ấy bế Gigi, một tay bà ấy dắt con đi ở trên dãy hành lang xuống bệnh viện.  Những cái cửa sổ mở rộng trống xái vườn có cây và sân sỏi.  Ở dưới ấy có nhiều người mặc quần áo trắng khiêng những cái băng ca trên đặt người ốm.  Con quay trở lại định nhìn má một lần nữa.  Nhưng cánh cửa phòng đã khép kín.  Má nằm một mình ở bên trong.  Không có con và không có Gigi.  Nghĩ đến sự buồn của má con lại đòi ở lại.  Nhưng bà Félicité không cho.  Bà ấy hứa với con rằng mai, kia thì má khỏi.  Má lại về căn buồng hẹp có những khung kính vỡ của má.  Thật thế đấy má nhé.  Má phải về để chủ nhật mấy mẹ con lại nằm với nhau ở trong chăn.  Con lại kể chuyện học đàn cho má nghe và gãi lưng cho má.  Má cứ chịu khó uống thuốc đi và đừng khóc nữa nhé má.  Hôn má.
 
HẠNH và GIGI

                                         Chương 12 
 
Thứ sáu 6 tháng 2...
 
Má ơi má,
 
Sao má không cho con ở gần bên má.  Sao má lại bắt con ở trong cái nhà này.  Con không yêu bà bạn của má.  Nếu trường không đóng cửa nghỉ Tết thì con đà về ở với chị Hai còn hơn.  Bác Tuyết kê cho con một cái ghế vải ở cạnh bàn ăn cơm.  Con nằm ngủ với Gigi không có màn.  Nhưng con không cần, con chả ở đây lâu đâu má.  Cái phòng này chật lắm.  Chỉ có mỗi một cái giường Hồng-kông kê ở sát tường.  Rồi đến một cái bàn ăn và một cái tủ gương.  Giường của con thì chỉ lúc ngủ mới kê ra thôi, nên cả ngày con chỉ bế Gigi ngồi ở ghế nhìn ra trời mưa mà nhớ má.  Năm nay nhà không ăn tết má nhỉ.  Má ốm thế thì làm sao mà dẫn con lên phố mua cành đào và bánh chưng như năm ngóai.  Tội nghiệp Gigi, Tết năm nay Gigi cũng chẳng có gì cả.  Con bắc ghế ra ngồi với Gigi ở ngưỡng cửa xem những thằng bé khiêng nhau lọ cá vàng, còn má chúng nó thì ngồi trên xe xích lô có những chậu quất đi vào trong ngõ.  Có đứa được mua hàng chục bánh pháo.  Chúng nó thi nhau vừa ôm, vừa cãi nhau.  Chắc ăn Tết ở đây thì tha hồ mà nghe pháo nổ.  Con sẽ ôm chặt Gigi vào lòng cho nó khỏi giật mình má ạ.
 
Trời mưa bụi mấy hôm nay.  Ngõ nhà bác Tuyết cũng hơi lôi thôi.  Nhưng bác ấy không đi đâu cả.  Hình như bác ấy ghét Tết nên không mua sắm một thứ gì.  Cả ngày bác ấy chỉ ngồi hút thuốc lá xem báo ở cửa sổ.  Thích thỏang có khách đến chơi thì bác ấy đuổi con và Gigi ra ngòai rồi đóng cửa lại.  Còn và Gigi đứng nép ở dưới mái hiên.  Những lúc ấy con chỉ muốn đi về với má.  Nhưng nhà thương má nằm ở tận Cống Vọng nên xa quá.  Hai chị em đi lạc thì chết.  Má nằm ở nhà thương má có nhớ con không?  Má có nghĩ đến hồi Tết năm ngóai cũng bằng giờ này con đánh đu ở trên tay má mà đi trên phố xem chợ Tết không?  Trời cũng có mưa như thế này, nhưng con với má cùng mặc áo tơi cả.  Má mua cam, mua táo này, cả hạt dưa và mứt nữa.  Tay má ôm những gói hàng, còn còn thì cầm cành đào mà má mua của cái bà cụ già tóet mắt đó má!  Trước khi về má còn dẫn con đi xem hoa cúc nở ở dãy hàng hoa nữa.  Cúc vàng như áo của má.  Năm nay thì chẳng có gì cả.  Tại má ho nên mất cả vui.
 
Ông khách của bác Tuyết ở chơi lâu quá nên mỏi chân, hai chị ema ra ngồi ở đầu thềm.  Con kể cả chuyện Tết cho Gigi nghe:
-        “Gigi mới đẻ ở bên Tây về nên Gigi không biết Tết thế nào cả.  Mọi khi Tết chỉ có má với chị thôi.  Mồng một Tết má mặc áo nhung lam, đeo kiềng vàng, còn chị thì không mặc váy xấu xí thế này đâu.  Chị mặc quần dài lụa trắng, áo nhung đỏ.  Chị cũng đánh môi son như má.  Má còn tết nơ hình con bướm trên đầu nữa.  Bao giờ mình ăn Tết thì chị may cho Gigi quần áo đẹp như thế.  Nhưng câm mày đái dầm cơ.  Mặc quần thì nó vướng hơn là mặc váy.  Sáng mồng một má sẽ mừng tuổi cho cả hai đứa.  Gigi một đồng chị hai đồng.  Phải để dành nghe không.  Nếu đi ăn kẹo nhảm thì đau bụng đấy.  Mà nhà thì thiếu gì kẹo.  Kẹo này, mứt này, hạt dưa này, bụng Gigi bé thế này thì chỉ ăn một viên mứt trứng chim cũng đủ no rồi ...”
 
Má ạ, hai chị em ngồi kể chuyện với nhau cho đến khi trời sẩm tối.  Ông khách đã ra về, còn bác Tuyết đi tắm ở đằng sau.  Con trở vào viết thư cho má đến bây giờ đây.  Hôm nay con với Gigi bỏ cơm trưa má ạ.  Người con như gây gây sốt.  Từ sáng chỉ ăn có mỗi một bát xôi mà vẫn thấy no.  Nếu má ở nhà thì má nấu cháo cho con.  Cháo mà có lẫn thịt lợn bằm ấy má nhỉ.  Nhưng thôi, con cũng chả đói lắm đâu má ạ.  Bây giờ giá có ai bảo con ước gì thì con chỉ ước được vào thăm má thôi.  Suốt mấy ngày hôm nay đều buồn quá.  Con tưởng như là ở trên đời này chỉ có mỗi mình con và Gigi.  Chị Hai về quê ăn Tết.  Bà Félicité cũng đóng cửa trường.  Má nằm một mình má ở trong nhà thương.  Có mỗi một bác Tuyết thì con lại ghét bác ấy.
 
Những lúc buồn chỉ biết ra ngồi nhìn trời mưa xem những cái bong bóng nổi ở chân thềm.  Hôm nay là hai mươi tám Tết rồi đó má.  Má chóng khỏi đi để về với con nghe má.
 
HẠNH và GIGI

                                     Chương 13 
 
Chủ nhật, 8 tháng 2...
 
Má ơi,
 
Sắp giao thừa rồi đấy má.  Búp bê Gigi nằm ở trên giường.  Bác Tuyết mới đi lúc mười một giờ đêm.  Còn có một mình con ngồi viết thư cho má đây.  Con kể chuyện hồi trưa cho má nghe.  Lúc hai giờ bốn người đàn ông vào chơi với bác Tuyết.  Con lại phải ôm Gigi ra đứng ở đầu hè.  Họ mở rượu và uống với nhau, cười nói om sòm.  Một lát bác Tuyết ra cho con mười đồng bảo đi mà sắm Tết.  Con không biết mua cái gì nhưng cũng đi ra cổng.  Có một bà cụ già ngồi bán nước ở ngay xế cửa gọi con vào mà bảo:
-        Họ đuổi mày đi phải không?
 
Con hỏi:
-        Sao bà cụ biết?
 
Bà ấy đáp:
-        Thì làm đĩ mà.
 
Má ơi má, con biết rồi, bà ấy nói cho con biết hết rồi.  Má không hề dấu gì được với con đâu.  Tại sao má lại bắt con ở chung với đồ đĩ như thế.  Tại sao má không cho con ở gần với má.  Con ghét bác Tuyết là phải.  Con bé Gigi quay trở lại nhà vứt tờ giấy bạc vào khe cửa rồi hai chị em ra ngồi khóc ở đầu ngõ.  Lúc ấy má có biết không, má có sốt ruột không.  Con gái má chỉ muốn vào ngay với má, và gọi má không biết bao nhiêu lần.  Sao má để con khổ như thế.  Ai bắt tội má con mình mà bỗng đâu mấy mẹ con phải bơ vơ ở nhà người ta.  Gigi cũng đòi vào với má.  Con bế nó đi hỏi thăm lối đến nhà thương.  Nhưng ai cũng bảo xa lắm, phải có người dẫn đi mới được.  Cho nên hai chị em cứ lang thang mãi ở ngòai phố.  Con đi từ nhà bác Tuyết lên tận hàng Bông, hàng lụa (?), Bờ Hồ.  Buổi chiều chỉ có mưa bụi nên chỉ ướt con Gigi một tí.  Nếu có cả má đi thì con đã vui sướng nhảy lò cò theo má rồi.  Nhưng chỉ có mỗi một mình hai đứa.  Con bồng Gigi ở tay trái, cầm khăn trắng che mưa ở tay phải.  Bùn ở phố bắn lên ướt bẩn cả đôi bít tất trắng mà má mới mua cho con.  Hôm nay rét lắm má ạ.  Gió thổi làm hai chị em lạnh cứng cả mặt.  Nhưng con không sợ rét.  Con ra đứng ở bờ hồ để nhớ đến má.  Những tuần lễ trước má cũng đứngở chỗ ấy với con.  Mát bứt những ngọn cỏ rồi thả cho nó trôi ở trên mặt nước.  Má kể chuyện con rùa to bằng tấm phản thỉnh thỏang lại nổi lên ở ngòai tháp.  Những hôm ấy có nắng chiếu nhấp nháy ở trên mặt nước, có mây trắng trôi ở trên trời.  Má hỏi con đám mây ở trên nóc nhà thủy tạ hình con gì.  Con bảo là hình con chó có cái vòi ở bụng.  Má cắn con một cái vào má đau như kim cặp ấy.  Má có nhớ không.  Bây giờ thì má không có ở đây mà cắn con nữa rồi.  Chỉ có Gigi đứng ở trên một viên ngói để Gigi nhìn ra mặt hồ.  Hai tay nó giơ ra vẫy nhưng con chim bay ở trong sương mù buổi chiều.  Tội nghiệp Gigi vẫn cười.  Gigi không biết khóc để mà khóc cái bơ vơ của hai chị em.  Nếu có một đồng thì con đi bế nó lên xe điện.  Chắc những xe điện cũng chạy về phía nhà thương của má chứ má nhỉ.  Nhưng vì không có tiền nên con chỉ nhìn theo những cái toa màu đen đi vào dưới lùm cây.  Áo len của con và áo chòang của Gigi đã lóng lánh nước mưa rồi má ạ.  Nên con nhấc Gigi đi vào dưới một mái hiên.  Hai chị em đưng nghe pháo tép nổ đì đẹt ở những cái cột đèn.  Bọn trẻ con chơi pháo vui quá.  Chúng nó cười ở dưới những cái mũ beret.  Chúng nó cho cả pháo vào cái ống bơ rồi làm nổ tung lên cao đôm đốp.  Một đứa tinh nghịch vứt cái pháo vào chân con, tiếng nổ mạnh quá làm con và Gigi cùng giật mình.  Con vội giận dỗi bỏ chạy ấy mà bế Gigi đi trở về.  Càng về tối, đường càng thưa người.  Cửa hàng người ta đóng hết cả rồi.  Con bảo với Gigi rằng: “Thôi, thế là năm nay chị em mình không được ăn Tết thật.  Nhưng Gigi đừng vòi, má buồn đấy”.  Gigi ngoan, Gigi vẫn cười má ạ.  Nhưng con thì khóc rấm rứt một mình.  Con nhớ má quá.  Con chẳng cần ăn Tết đâu, nhưng chỉ cần được rúc vào nách má thôi.
 
Má ơi, chúng con về đến nhà thì khách của bác Tuyết cũng về rồi.  Bác ấy nằm hút thuốc lá ở trên nệm trắng.  Bác ấy hỏi con:
-        Sao bác cho tiền mày lại không lấy?
 
Con đáp:
-        Tại vì bác làm đĩ.
 
Bác ấy chòang dậy, chỉ điếu thuốc lá về phía con và mắng:
-        Cha tiên sư nhà mày chứ, tao làm đĩ thì con mẹ mày làm cái gì?  Con kia, ai dạy mày ăn nói thế?
 
Con khóc òa lên, vừa tủi thân vừa thương má.  Sao bác ấy khinh má thế.  Sao bác ấy không biết rằng má được ông chủ sở kính trọng mời má đi cả ô tô đẹp mà hôm nào con gặp.
 
Lần này trở đi má đừng chơi với bác Tuyết nữa.  Trong quyển album của bác ấy, má đã chụp nhiều ảnh với nhiều bạn của má mà chẳng ai đẹp như má, sang trọng như má cả.  Họ chỉ là những người như bác Tuyết thôi má.  Má chơi với con với Gigi còn hơn.  Nhé má nhé.  Má hứa với con gái yêu của má đi nào.  Kỳ sau má về nhà thì con đóng cửa lại không cho bác Tuyết vào nữa.  Đừng thèm chới với đồ làm đĩ má ạ.  Má có nghe lời con không?  Yêu má và nhớ má.
 
HẠNH và GIGI
11 giờ kém 5
 
T.B. – Đến giao thừa thì con sẽ khai bút để chúc tụng má.  Rồi hôm vào thăm má con đưa cho má xem thư này một thể.  Gặp má mỗi lần được có mười lăm phút nên chả nói được gì cả.  Bệnh má là bệnh gì mà bác Tuyết bảo sợ lây hả má?

                            (còn nữa)

CHIM HÓT TRONG LỒNG - Tiểu thuyết NHẬT TIẾN -KỲ 4

                                    (tiếp theo)

                                            Chương 8 
 
Thứ hai 5 tháng 1...
 
Má ơi má,
 
Má làm nghề điếm phải không má.  Chú con Hằng nói chuyện với nó thế.  Con hỏi điếm là gì thì nó cũng không biết.  Vì chú nó chỉ nói thế thôi.  Có thật không má?  Sở đíếm của má có to không?  Má làm chức gì ở trong ấy?  Mà sở điếm thì buôn bán gì hở má.  Sao má cứ giấu con.  Nhưng thôi, con không cần hỏi má nữa.  Con hỏi ma soeur cũng biết.
 
Mấy ngày đi chơi với má vui quá.  Bây giờ ngồi nghĩ lại thấy tiếc thời gian đi thật là nhanh.  Con chỉ mong có Noel cả năm để được về với má.  Sang năm má lại cho con đi như thế nữa nhé.  Lần đầu tiên con được ra vùng quê.  Bây giờ con hãy còn nhớ những bông lúa vàng mà nắng càng làm cho nó vàng thêm.  Con nói chuyện đồng ruộng mông mênh, có những con cò trắng bay trên trời xanh cho chúng nó nghe nhưng chưa đứa nào được đi cả.  Chúng nó chỉ kể được chuyện đi xem đèn ở nhà thờ, ăn reveillon ở nhà bạn chán lắm má ạ.
 
Má ơi má, sáng hôm nay về, má có đi docteur không.  Hôm má ho con sợ quá, mà bây giờ vẫn còn sợ.  Dạo này má xanh lắm, má phải chăm uống dầu cá với sirop mới được.  Má hứa với con gái má đi nào.  Con cũng chả uống đều là gì.  Mà dạo này đêm ngủ má hay giật mình lắm nhé.  Có hôm má còn nói mê nữa.  Sao má không gọi ba về đưa má đi chữa thuốc.  Ba tệ lắm con ghét ba rồi.  Con không thèm hỏi thăm ba nữa đâu.  Vì ba có viết cho má lá thư nào đâu.  Má nói dối.  Hôm má đi chợ, con tìm trong ví, trong va-ly của má chẳng thấy lá thư nào cả.  Nhưng má đừng giận con nhé má .  Con không làm mất gì đâu.  Con cũng không tò mò đâu.  Nhưng con định ghét ba thì con tìm thư của ba đấy.  Cả Gigi cũng ghét ba nữa.  Chị Hai bảo chỗ ba làm cách nhà ta mấy chục cây, sáng đi, chiều về được mà ba không thèm về.  Má phải viết thư lên trách ba mới được nhé má.  Có lẽ tại vì ba, mà má buồn đấy.  Má cười không vui nữa.  Mà những lúc không nhìn con thì mặt má cứ rầu rầu.  Con biết má ạ.  Nhưng con chỉ thương má thôi.  Nếu má thấy nhớ con thì má cứ đến trường đón con ra.  Con bỏ học về với má một hôm cũng được.  Con không bắt má dẫn đi xa nữa.  Chỉ nằm với nhau thôi.  Con kể chuyện cho má nghe, gãi lưng cho má, nhé má.
 
Má ạ, Gigi bẹp mất một mảng đầu rồi, vì đêm nằm con đè lên nó.  Chắc là nó khóc “tiếng nó” ghê lắm má nhỉ.  Con vội vàng đem nó đến đốc-tờ Hương, là con Hương ấy.  Này nhé, Gigi có con là chị này, có con Hằng là ma soeur này, có con Thúy là chị Hai thổi cơm cho nó này, lại còn con Hương là docteur nữa.  Hôm nó bị bẹp đầu ai cũng đến hỏi thăm.  Rồi tất cả đem cáng nó xuống bếp tìm chị Hai thật, để xin chị ấy bát nước sôi.  Cúng con nhúng đầu nó vào đấy.  Nhưng nó không khỏi.  Con Thu bảo nó chết rồi, định bàn đem nó ra chôn ở vườn.  Nhưng đời nào con nghe.  Gigi không đau mấy đâu, để nó ngồi mắt nó vẫn mở, mồm nó vẫn cười.  Bao giờ thì nó cũng cười má nhỉ.  Bây giờ thì Gigi phải nằm ở bệnh viện nhà con Hương.  Hương bắt nó phải dưỡng bệnh những một tuần.  Đêm Hương ôm nó ngủ, thỉnh thỏang lại cặp sốt cho nó.  Thế mà con cũng phải tốn về nó 15 cái bonpoint tiền chữa chạy rồi đấy má ạ.
 
Kỳ sau má đến con sẽ bế cả nó về cho má hỏi thăm nó.
 
Yêu má, nhớ má, hôn má thật nhiều.
 
HẠNH và GIGI

                                                  Chương 9 
 
Thứ tư 14 tháng 1...
 
Má yêu quí,
 
Tuần vừa rồi vì bận má không vào, nên chị Hai xin phép ma soeur dẫn con đi lễ nhà thờ.  Đến chín giờ thì hai chị em vào ăn bánh cuốn.  Bánh cuốn nóng ngon lắm má ạ.  Kỳ sau mình đừng đi ăn phở nữa.  Con dẫn má đến đấy cho má ăn thử mà xem.  Con định dẫn chị Hai về thăm nhà cho chị ấy biết, nhưng sợ má giận, con lại thôi.  Con vẫn nhớ lời má dặn rằng nếu má không đến đón thì không được tự tiện về nhà.  Đi ở ngòai phố con chỉ tòan nghĩ đến má và kể chuyện về má.  Không biết vào giờ ấy má làm gì, đi đâu.  Sao sở của má lắm việc thế.  Chủ nhật cũng bắt người ta làm việc.  Bận sau má là cố ngày thứ bảy để chủ nhật dẫn con gái má đi chơi, má nhé.  Ngòai phố hôm nay vui lắm.  Trời không mưa nhưng có nhiều mây.  Cây cối trụi hết lá nom đẹp như bức tranh má treo ở nhà.  Đường nhà thờ đông ghê lắm má ạ.  Con bận váy vàng, áo len xanh, đi đôi dép đỏ mà má mới mua.  Con cũng quàng phu-la ở ngực nữa, má đừng lo.  Sáng nay trước khi đi, con cũng uống dầu cá rồi.  Con cũng bế cả Gigi đi theo nữa.  Chị hai hỏi má đi làm gì, con đáp rằng:
- Má giữ chức giao dịch ở sở Import-Export bán đồ thêu ra ngọai quốc.
 
Đúng không má?  Con đố má tại sao con biết nào?  Con không đóan được đâu.  Nhưng con đã hỏi ma soeur Félicité hôm thứ bảy vừa rồi đấy.  Hôm ấy sau giờ cầu kinh buổi tối, con chạy lên tìm bà hỏi rằng:
-        Thưa ma soeur, ma soeur bảo cho con biết điếm là gì?
 
Bà ấy ngạc nhiên lắm, bà ấy kéo con vào phòng hỏi nhỏ:
-        Ai dạy con thế?
 
Con vội vàng đáp:
-        Thưa ma soeur má con làm ở sở điếm mà con không biết điếm là gì.
 
Bà ấy vội vàng trả lời:
-        À, thế à, sở điếm là sở xuất cảng những hàng thêu ra ngọai quốc. Nhưng người ta không gọi là điếm đâu.  Tiếng ấy nhà quê lắm.  Con phải nói là Import-Export thì mới đúng.
 
Rồi bà ấy bắt con nhắc lại hai chữ Import-Export đến hàng chục lần.  Cả đến tối hôm qua cũng hỏi lại con nữa.
-        Còn thế mà má cũng dấu con.  Sau này nếu con lớn lên con cũng làm điếm như má, cũng cho Gigi đi học như má đã cho con đi học.  Khi ấy thì con kiếm được tiền rồi, má không phải vất vả nữa.  Mà chỉ ở nhà đọc sách thôi.  Chủ nhật ba mẹ con lại dẫn nhau đi nhắt búp đa ở trên đường ngọai ô má nhỉ.  Con sẽ cố học để được như thế.  Mà đấy má xem, trong livret tháng nào con cũng nhất đấy nhé.
 
Buổi chiều hôm chủ nhật vì con không ra ngòai nên ma soeur Lucie gọi lên văn phòng cọng sổ chi tiêu.  Đến ba giờ xong thì con và bà ấy ngồi với nhau ở bên kính cửa trông ra vườn.  Cảnh vật buồn ghê má ạ.  Con càng thêm nhớ má.  Con lại khóc đấy.  Nhưng soeur Lucie lau nước mắt cho con và bảo con gái lớn không được khóc.  Rồi bà ấy lên đánh đàn piano cho con nghe.  Âm nhạc thật là đẹp và cao quí.  Tiếng đàn thánh thót ở trong phòng, đi ra ngòai cửa sổ, rung rung ở trên kính cửa.  Con ước ao cũng chơi đàn được như bà ấy.  Con sẽ đánh cho má và Gigi nghe vào những hôm buồn như thế này hoặc những đêm trời có trăng sáng.  Má sẽ hát má nhé.  Má hát bài Ce n’est qu’un au revoir mọi khi.  Còn Gigi thì ngồi ở bên cạnh bản nhạc.  Nó chỉ được nghe và vỗ tay thôi.
 
Tối thứ hai con định viết thư cho má nhưng bị hỏng điện nên tất cả phải đi ngủ sớm.  Con nằm mơ thấy má bận áo quần trắng trắng tóat, đầu đeo vòng hoa trắng đi thướt tha ở trên đỉnh ngọn đồi có nhiều cỏ xanh.  Phía đằng xa là một cái gác chuông nhà thờ có những thằng bé đang đứng rung chuông.  Rồi một lát má vẫy chúng nó.  Chúng nó cười vớ má rồi leo qua cửa sổ nhà thờ mà chạy về phía má.  Má giang hai tay ra đón cái bọn cũng bận hòan tòan quần áo trắng.  Rồi chúng nó hợp thành một đòan vừa đi vừa hát.  Má đánh piano cho chúng nó theo nhịp.  Má không đi về phía trường con mà lại đi lại đàng xa.  Con và Gigi gọi theo.  Cả hai chị em ngồi lủng lẳng ở trên cành cây bàng rụng lá trong sân trường.  Chưa lần nào chúng con trèo cao đến như thế...
 
Tỉnh dậy con khóc mãi.  Má đừng bỏ con và Gigi nhé má.
 
Nay mai con học đàn rồi cũng đánh đàn cho má nghe.  Chúng con cũng yêu má.  Yêu má nhất ở trên đời.  Cắn má một cái.
 
HẠNH và GIGI 

                                                        Chương 10 
 
Thứ hai 16 tháng 1...
 
Thưa má,
 
Lá thư mà má sai con gửi cho bà Félicité ngay tối hôm qua nhưng con không đưa được vì bà ấy đi vắng.  Con nhớ lời má không được mở ra xem cà đem cất ở dưới gối.  Nhưng đến tối thì bọn con Hương đã lôi ra xem với nhau từ lúc nào.  Lúc chúng nó trả con thì con mới biết.  Chúng nó hỏi con:
-        Má mày làm sao lại phải van xin bà ấy như thế.  Má mày làm sao mà khóc nhòe cả thư đến như thế.
 
Con chỉ biết khóc mà không biết trả lời thế nào.  Con cũng không đọc thơ ấy của má vì con vâng lời má.  Má thật khó hiểu.  Má khổ như thế mà má không nói cho con.  Má không yêu con nên mới dấu con như thế.  Con trao lại cho Ma soeur Félicité rồi.  Nhưng tại sao má khóc.  Ai đánh má, ai mắng má.  Con không chơi với má nữa đâu.  Sao hôm qua má chẳng nói gì với con.  À, thôi con nghĩ ra rội lúc buổi trưa nằm ngủ với má, má hôn con rồi má khóc.  Thế mà má lại bảo rằng có con muồi bay vào mắt má.  Má khóc thật hở má.  Má buồn lắm phải không má.  Thôi, con không học nữa đâu.  Má đón con về đi.  Con ở nhà với má, nói chuyện với má cho má vui.  Học như thế này thì chán lắm má ạ.
 
Đáng kiếp cho bọn con Hương, lúc con đưa thư cho ma soeur Félicité rồi con mách chúng nó.  Bà ấy bắt chúng nó quì suốt cả buổi trưa ở ngòai hiên.  Chúng nó ghét con lắm.  Chúng nó không làm docteur, và cô giáo cho Gigi nữa.  Tội nghiệp Gigi quá.  Má ơi, má viết cái gì cho ma soeur thế.  Hay là ông chủ sở của má mắng má, hay là ba ghét má rồi.  Con thì con ghét ông ấy, không thèm nhắc đến ông ấy nữa.  Chẳng bao giờ ông ấy viết cho con chữ nào.
 
Má ơi, má đừng khóc nữa: Má đã ho mà lại còn buồn thế thì rồi ốm đấy.
Má có thương con và Gigi không?
 
HẠNH và GIGI

                                               (còn nữa)