CHUYỆN XƯA-NAY MỚI NÓI - KỲ 24 - Phản tư duy trong thu hồi....( kỳ cuối)

                    “dự báo phi thời tiết”

 NXB HỘI NHÀ VĂN HÀNỘI 12-2005

                           

                               ( tiếp theo và hết)

Sang phần thơ của “ con ngựa” Nguyệt Phạm (1982), người đọc mới giật mình :

                             

                                “ Cà phê vỉa hè

                                 Chiều vắng hoe

                                Rút từng cọng xoè

                                Ngày  hai mươi tuổi trẻ

                                Tình đang xuân tuổi trẻ

                                Chỉ thấy vui vui vui

                               Chỉ thấy buồn buồn buồn

                                Chỉ thấy yêu yêu yêu…”

                                                              ( Cà phê vỉa hè)

Thưa hai bác Dương Tường và Trịnh Cung – hai bảo trợ viên vĩ đại của mấy em, thế này gọi là “thơ thơ thơ “ ấy ư ? Hay là thơ dán báo tường tạp chí Sóng Nhạc nơi nữ thi sĩ Nguyệt Phạm đang công tác ? Bác Trịnh Cung chuyên cầm cọ, thơ thẩn là chuyện bác “chơi cho vui” với mấy em nên chẳng đáng trách, còn bác Dương Tường đường đường một đấng lão “thi sĩ hậu hiện đại “ tiêu biểu cho “ trường phái Hà Nội “, lẽ nào lại để mấy em chọn thơ…thẩn “con cóc trong hang, con cóc nhảy ra” đến thế . Chữ nghĩa trong thơ đã “tầm phào” như vậy, ý tứ cũng vay mượn và cũ rích :

                        

                         “ Những con diều giấy vẫn bay lượn giấc mơ em

              Một thiên đường trò chơi vẫn dâng ngút trong mắt em…”

                                                                       (Vòng dây trẻ thơ)

Và tất nhiên để chứng tỏ mình cũng “hậu hiện đại”, cũng gần gũi ruột thịt với mấy anh “Mở Miệng” Saigòn , Nguyệt Phạm cũng phải cố đưa chút sex vào thơ :

“ Giây phút  bắt đầu triển khai nhân loại

Những ngón tay sấn lên sục sạo khắp khe hang đồi núi vực sâu

Niềm hạnh phúc chực ộc ra nóng ấm ôm lấy tấm thân tươi trẻ…

….Thân thể hợp nhất

Ngày của những tiếng rên nén đặc cổ họng…”

                                                            ( Hợp nhất)

Thơ mà “triển khai” thế này thì nhất định là “hợp nhất” với văn xã luận của báo Nhân Dân.

Theo như lời tự giới thiệu “Làm thơ, ăn và ngủ tại Sàigòn”,  với “ một số giải thưởng trên các báo Mực Tím, Tuổi Trẻ…”, chắc hẳn thơ  của “con ngựa thứ 5” – nữ sĩ Thanh Xuân ( 1981) phải…hay.

Mở đầu phần thơ của mình, Thanh Xuân trình làng bài thơ “ Bên cửa sổ tôi nhìn thấy”.

Để khỏi trích dẫn dài dòng, chỉ xin vắn tắt, bên cửa sổ nữ sĩ nhìn thấy gì vậy ?

 Xin thưa :

“ Một em mang thai ở tuổi 19… thằng tình nhân tuyệt vời lớn hơn 15 tuổi của em… một thằng đồng tính cần tôi tư vấn cách đăng ký kết hôn…một thằng sinh viên thiếu tiền trọ học…tưởng tượng tình ái của mình với một ông già bị hoại tử…một ả son phấn loè loẹt để dự thi hoa hậu…một thân thể phì nộn đầy mụn giộp chạy đôn chạy đáo vay tiền để mua mỹ phẩm cào trúng thưởng…một giai nhân bất lực…”

Những gì nàng “nhìn thấy” từ bên cửa sổ cũng đủ chứng tỏ “vũ trụ thơ’ của nàng  “lành mạnh” và “ thanh khiết” tới mức nào. Thực ra thị kiến theo kiểu “mỹ học của bùn nhơ” trong thơ Thanh Xuân chẳng phải mới mẻ gì, nó học theo một cách vụng về các đàn anh đi trước : Nguyễn Quốc Chánh, Trần Tiến Dũng, Đỗ Kh…, chỉ khác một điều mấy cha kia là đàn ông nên “thị kiến” có sỗ sàng, tục tĩu hơn em vốn là con gái “phái yếu”, “ phái đẹp”.

Đọc thơ Thanh Xuân người ta cứ mường tượng như đã đọc ở đâu đó rồi, có thể là của Phan Đan  nhan nhản trên Tiền Vệ và cũng có thể  của Nguyễn Quốc Chánh trong những bản photocopy truyền tay ở Sàigòn :

“ Có những lỗ đen vũ trụ xoáy ta vào cơn lốc chẳng thể nào thoát ra. Giằng co, giằng co. Sự ngột ngạt vây bủa. Xác tín về một tình yêu trầy trật. Ngập ngụa trong thứ ánh sáng nhờ nhờ hệ luỵ từ những cao trào ngúm tắt…”

                                                                   ( Vãn hồi 2)

“ Lá gấp gáp vàng từ mùa chậm tới. Hong hóng treo lơ lửng loáng thoáng cười khẩy. Lá xanh kia như dáng dấp xanh hành vi xanh. Những chiến hữu và bè lũ cùng xanh như phiên bản. Nhân danh sự bề thế mà vênh vang ta xanh trẻ xanh non xanh hơn vỏ cây xanh hơn trời…”

                                                                   ( Lá)

Như lời giới thiệu của thi sĩ Dương Tường ngay đầu sách “ một Thanh Xuân oà BÃO CẤP”, ta thử coi nàng “bão” thế nào ?

“ Bầy đàn đôi lần phun nước  bọt vào chúng ta

Làm chúng ta đôi lần lăn tròn như những con ong thợ cần mẫn vô tình nhầy nhụa trong đám mật của mình

Nhìn lại phía sau     dấu chân chúng ta hân hoan được người  khác ký tên lên đó trước khi giẫm vào…”

Hoá ra “ chúng ta” đây chắc là 5 em ngựa trời và bác Dương Tường “đôi lần” bị “bầy đàn” ( chắc là độc giả) “ phun nước bọt” ( chắc là khinh rẻ, dùng nước bọt thay cà chua trứng thối) gây nên “bão cấp”. Tuy nhiên người đời phải biết rằng “chúng ta” là những người tiền phong ( avant garde) , là những người đi trước để người đời bước theo sau và trân trọng “ký tên” lên “dấu chân chúng ta”.

Thật là một huyễn hoặc con ếch muốn to bằng con bò. Các đàn anh  thổi mấy em lên mây xanh vậy chỉ làm hại “các mầm non văn nghệ” chưa chi đã tưởng mình là những tài năng lớn, tiêu biểu cho “văn chương Saigòn “.

Trong trả lời phỏng vấn Trần Tiến Dũng in trên báo Người Việt số ra gần đây, cô Phương Lan tự nhận mấy cô “ ra Hà Nội mang theo rất nhiều những con mắt đợi của các anh em văn nghệ Sài Gòn…” và cô tự phong chuyến đi này là “lần  Bắc tiến đầu tiên của văn chương Sàigòn...”.

Kể ra nếu “ Phi thời tiết” là một tập thơ xuất sắc thì cũng đáng để 5 cô thay mặt văn chương Sàigòn  lần đầu tiên mang đi “Bắc tiến” làm rạng danh thi ca “đất phương Nam” và làm ê mặt mấy cha thi sĩ Bắc Hà. Tiếc thay nó cũng chỉ thuộc loại hàng tầm tầm , “nhà thơ tự viết, tự bỏ tiền ra in” bày nhan nhản trong các cửa hàng sách. Mới đây, độc giả Nguyễn Thanh ( Boston , USA) đã nhận xét trên “ Đàn chim Việt”  : “Một yếu điểm của những nhà thơ này nữa là suy nghĩ của họ giống nhau. kỹ thuật sáng tác giống nhau, chữ nghĩa giống nhau. Nếu không ký từng tác giả mà chỉ đề Mở Miệng hay 5 Con Ngựa Trời thì độc giả cũng không thắc mắc, tưởng nhóm Mở Miệng là một người và 5 Con Ngựa Trời là một người… Họ đưa chữ nghĩa dung tục đời thường vào thơ cũng được, nhưng nhiều khi họ lên gân quá mức cần thiết đâm gây phản cảm , lố lăng và giả tạo…” Thật là một nhận xét chí lý. Trở lại nhận xét của nhà thơ Dương Tường trong lời giới thiệu : “ ở cái phương trình phi-descartes   cái quá trình phi descartes hoá tôi phản-tư-duy vậy tôi hiện hữu…” Chịu khó đọc hết cả tập “dự báo phi thời tiết” ta thấy cả 5 cô “ngựa trời’ chẳng ai là “phản  tư duy “ cả , mấy cô làm thơ rất “3 chiều không gian” và rất “nghĩ xuôi” cả đấy chứ. Vậy hoá ra trong vụ này, người “phản tư duy” lại chính là... ông Nguyễn Đình Nhã, Cục trưởng Cục xuất bản Bộ văn hoá&thông tin, người ký giấy cấm phát hành tập thơ. Quả thực nếu ông Nhã “tư duy” một cách xuôi xẻ và lành mạnh thì chẳng cần ký cái lệnh thu hồi ấy làm gì. Cho dù có được các bậc đàn anh bốc lên mây chăng nữa thì rồi “dự báo phi thời tiết’ cũng giống vô số các tập thơ khác cũng bị chôn trên giá của  các cửa hàng sách thôi, chẳng mấy ai dỗi hơi nhòm ngó đến. May cho mấy cô, nhờ có bác Nguyễn Đình Nhã nhanh nhẩu ký cái lệnh đó nên bỗng chốc “dự báo phi thời tiết “ bán chạy và 5 cô được nổi tiếng rầm rĩ. Bởi thế lẽ ra mấy cô phải tri ân bác Nhã, nhân dịp tết  này phải lì xì bác món gì đó mới phải đạo. Sau cùng, cũng phải nói cho ngay, “phi thời tiết ” có bán chạy, 5 cô ngựa trời có nổi tiếng thì cũng chỉ quanh quanh trong mấy anh theo trường phái “Mở Miệng” ở Sàigòn…còn đa số giới cầm bút trong nước và bạn đọc bình thường hiếm ai bỏ tiền túi ra mua  để biết “phi thời tiết “ là cái chi chi. NT