ĐỖ QUYÊN - Trung-Việt Việt-Trung - Truyện - KỲ 5

                                                 (tiếp theo)

Với câu hỏi của ký giả New York Today, viên tướng bốn sao thổ lộ:

“Vì ý nghĩa quan trọng của Đại Việt nên nhị vị Tổng thống và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đều nói với tôi rằng, dẫu cho binh tình nắng mưa thế nào tôi cũng phải có chuyến công cán này. À, tôi còn muốn dẫn lại lời của bạn tôi, Luật sư Clayton Osius - người sắp trở thành tân Đại sứ Hoa Kỳ tại Đại Việt: ‘Với truyền thống con Rồng cháu Tiên, Đại Việt đã và đang tạo cho mình đôi cánh vững vàng để bay lên. Chính phủ và nhân dân Mỹ chúng ta sẵn lòng tăng thêm sức mạnh cho Đại Việt bay cao, bay xa hơn nữa”’.

Bình luận gia đến từ Đức quốc Jonathan Berlin nổi danh không chỉ vì quá giỏi tiếng Việt:

“Sáu ngày trời, dưới sự hộ tống xởi lởi và an toàn của người đồng cấp Việt, ông đại tướng cầm đầu đoàn tùy tùng đã ‘hành quân’ dọc từ bắc xuyên trung xuống nam dải đất này. Chuyến đến Đại Việt của sĩ quan Mỹ cao cấp bậc nhất đang là dấu hiệu mới nhất về quan hệ quốc phòng giữa hai nước với những biến đổi sâu, nhanh và mạnh. Thậm chí, tôi dám khẳng định: Đại Việt có thể đã bước vào giai đoạn chính trị có tính cách mạng nhất từ sau năm 1975.”

(Dưới bài chúng tôi thấy có còm “Xin lỗi ông! Hãy đợi đấy…” của nick là Đại Hán.)

Bộ Ngoại giao Đại Việt họp báo bất thường; nữ ký giả tờ Tiền Tiến cầm đèn chạy trước ôtô, hỏi:

“Chúng em được sếp phổ biến là từ nay đến cuối năm, Bộ trưởng Hải quân rồi Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ sẽ lần lượt thăm nước ta ạ. Vậy nước ta và nước bạn có chương trình gì mới trong hợp tác quân sự không ạ?”

Phát ngôn viên Lê Hải Bằng - người luôn tạo được ấn tượng với thao tác cực mạnh mà điệu đà khi vươn cánh tay xòe bàn tay mời nói - đã trả lời rất khôn. Nên chúng tôi chả chép vào đây (bắt chước thơ Nguyễn Nhược Pháp hồi đầu thế kỷ 20 trong bài Chùa Hương).

Nhưng chúng tôi lại chép vào đây cái này hay hơn: điểm son hi hữu về sự đoàn kết nhất trí giữa thời khắc Tổ quốc nguy nan của hai phe thân Cộng và chống Cộng tiêu biểu trong cộng đồng Việt hải ngoại.

Giáo sư Nguyễn Ngọ Bích, Cựu đại sứ Đại Việt Cộng Hòa trước 1975 có bài “Việt-Mỹ sắp sang bước ngoặt lớn” phân tích các sự kiện lớn vừa xảy ra, với kết:

“Bây giờ chúng ta có thể lạc quan hơn khi nghĩ đến đột biến bang giao của Mỹ tại Đại Việt là giúp nước này ra khỏi quỹ đạo Bắc Kinh. Nghĩa là họ giúp Đại Việt ‘thoát Trung’ trước khi chúng ta có thể hoàn toàn đòi ‘thoát Cộng’. Vậy, tất cả người Việt dù ở đâu, dù là ai đều đang sống những giờ phút lịch sử dân tộc vô cùng trọng đại. Liệu chúng ta, toàn dân trong và ngoài nước, có đủ đoàn kết và can đảm tạo ra lịch sử mới trong thời khắc này không?”

Cùng với việc dẫn link bài của Giáo sư Bích, người điểm báo Diễn Đàn Ba Lê - trung tâm Việt Kiều Yêu Nước từ nửa thế kỷ trước, đại bản doanh của các ngọn cờ trong cao trào phản chiến thời chiến tranh Mỹ-Việt - bèn có lời chua: “Giá trị của bài nằm ngoài nội dung: a. tác giả là một chuyên gia chống Cộng đến chiều; b. bỗng viết một bài có thể không xuất sắc nhưng không hề dở như trước đây. Phải chăng đó cũng là một chỉ dấu của ‘bước ngoặt’”?

Thế thì chúng em chua thêm: việc hai bác “ở hai đầu xa thẳm” nay chịu hiểu nhau, chịu nói lời đoàn kết cũng lại là “bước ngoặt khủng” giữa con dân Việt chúng mình. Đa tạ cái giàn khoan!

Trưa ngày 7 tháng Tám.

Cũng không nhiều “còm gia” hào hứng trước tin, sau một thời gian dài căng thẳng, Mỹ-Trung ký Hiệp ước không đối đầu quân sự.

Tổng thống Fraser Obama và Chủ tịch Tập Cần Bính nhân cuộc gặp gỡ nguyên thủ APEC tại Bắc Kinh đã “đánh lẻ” đi riêng (không có phu nhân đi theo) để ký kết 2 cam kết tránh xung đột và va chạm vũ trang giữa quân đội hai bên. Một hiệp ước về diễn tập quân sự quy mô lớn, còn cái hiệp ước kia gồm các quy định ứng xử khi quân đội hai bên vô tình “đụng hàng” trên biển hoặc trên không.

Giới phân tích Tây phương tí tởn cho rằng, các thỏa thuận quân sự là một cách để Washington nhằm buộc quân đội Trung tuân thủ nguyên tắc quốc tế; rằng các nước trong vùng Biển Đông cũng không muốn mục sở thị một cuộc xung đột Mỹ-Trung.[Ai thèm! Trâu bò các vị đánh nhau ruồi muỗi chúng tôi chết chùm sao?]

Tòa Bạch Ốc tiết lộ, ông Tổng Obama sau khi ký đã tươi tỉnh cùng phu nhân đi trấn an các vị nguyên thủ cùng phu nhân của các nước Châu Á - Thái Bình Dương về cam kết quân sự của Mỹ vừa được ký toẹt một cái xong ngay tại APEC vốn là nơi chỉ bàn chuyện làm ăn.

Bình luận gia rất tinh tường và có chút tinh tướng Jonathan Berlin nhanh chóng gửi bài trực tiếp bằng tiếng ta lên mạng TTO:

“Nay càng rõ ra rằng Đại Việt chính là trung tâm cạnh tranh to lớn giữa Washington và Bắc Kinh khi muốn tạo ảnh hưởng ở Đông Nam Á. [Chứ còn ai trồng khoai đất này nữa?] Tất cả các nước đều hy vọng bang giao Mỹ-Trung sẽ không tiếp tục xấu đi đến mức trở nên một quan hệ kình địch.”

Câu này mới chất lừ:              

“Đại Việt vẫn duy trì đường lối tìm kiếm lợi ích từ mối quan hệ nồng ấm với hai cường quốc đó. Thế nhưng, chắc chắn căng thẳng sẽ tiếp tục diễn ra và đe dọa hòa bình.” [Nhân bảo như thần bảo: quả nhiên, một tuần sau đây sẽ là ngày 15 tháng Tám lịch sử, dù là một lịch sử tẽn tò!]

Chiều ngày 7 tháng Tám.

Bộ Ngoại giao Đại Việt ra thông cáo, theo lời mời của Đảng Cộng sản Trung ông Lê Hồng Ảnh, Thường trực Ban Bí thư (yếu nhân quyền lực đứng hàng thứ 5) trong 2 ngày tới sẽ sang thăm Trung với danh nghĩa Đặc sứ Tổng Bí thư Đảng của Đại Việt có “mục tiêu cụ thể là trao đổi với lãnh đạo Trung sao cho tình hình được làm dịu, không còn tái diễn các vụ căng thẳng ở Biển Đông, đồng thời tăng quan hệ hai Đảng, hai nước Việt-Trung tiến triển lành mạnh, ổn cố lâu dài.”

Phía Bộ Ngoại giao Trung nhanh chóng ra thông cáo của mình. Cư dân mạng nhìn toét mắt chẳng thấy gì đáng kể ngoài việc nhăm nhăm “hoan nghênh Đại Việt đã quyết định sẽ bồi thường cho công nhân Trung” (bị tử vong và thương trong các vụ bạo động chống Trung hồi tháng Năm tại Bình Dương và Hà Tĩnh). Bộ này tỏ ra khoái trá khoe với thiên hạ “Đại Việt đã lấy làm tiếc về những gì đã xảy ra.”

Hôm sau, giỏ nhà ai quai nhà ấy, trong một bản tin ngắn Tân Hoa Xã cũng không đưa tin chi tiết mà chỉ nói láng cháng về buổi ông Lê Hồng Ảnh tiếp ông Vương Gia Thụ, Trưởng ban Liên lạc Đối ngoại Đảng Cộng sản Trung đến chào. Rất láu, thay vì nói quan điểm của mình họ lại trích dẫn thông cáo của Bộ Ngoại giao Đại Việt với các chữ “làm dịu tình hình”, “căng thẳng” như trên. Kiểu như “đấy là chú nói, không phải anh nói” mà chúng ta hay nghe ngoài quán nước, cà phê. Đã thế phe ta chơi lại bài đó. Ngán gì! Trang mạng Bộ Ngoại giao ta cũng dẫn lại lời ông Vương nói rằng “phía Trung rất coi trọng chuyến viếng thăm cao cấp” của ông Lê và - câu này đáng kể! - “tin rằng sẽ góp phần xử lý thỏa đáng tranh chấp, bất đồng giữa hai nước”. Giá nói thẳng “sau vụ giàn khoan 981” thì cư dân mạng sẽ gọi Vương ông bằng cụ! Nay gọi ông bằng chú: chú Ba Tàu.

Giáo sư Thayer/BBC luôn trung dung và cặn kẽ::

“Chuyến viếng thăm này đặt nền móng cho việc hai bên sẽ trở lại sự tham vấn ngoại giao sau thời gian đối đầu trên biển. Trong thời gian xảy ra vụ giàn khoan 981, Đại Việt đã phản ứng bằng 30 điệp văn ngoại giao, phía Trung bác bỏ hết, từ chối cả chuyến thăm của Tổng Bí thư Đảng của Đại Việt. Chuyến đi của ông Lê Hồng Ảnh cân bằng lại chuyến thăm Mỹ của ông Phạm Quang Nghi. Nhưng theo tôi, nó nhằm giữ thể diện cho cả hai bên. Phía Trung mời ông Lê sau khi đã liên tục từ chối mọi đề nghị gặp gỡ từ Đại Việt. Ông Lê yêu cầu Trung cho biết dự định trong tương lai liên quan về việc đặt giàn khoan. Còn Bắc Kinh lại muốn bảo đảm rằng Hà Thành sẽ không kiện Trung.”

Bình luận viên Petty của Reuters thì bảo:

“Hành động đầu tiên về nỗ lực chung hàn gắn rạn nứt giữa hai bên, mắc kẹt trong cuộc khẩu chiến từ hôm 2 tháng Năm. Sự tranh cãi với Trung đã đặt Ban lãnh đạo Đại Việt ở vị thế khó xử. Dù giai đoạn căng thẳng kéo dài với Trung có thể gây hại cho nền kinh tế vốn đã nhỏ bé hơn nhiều thì cảm giác nhượng bộ Bắc Kinh có thể gây mất lòng dân.”

Bác Petty con nhà ai mà đoán tài thế! Đây, lão tướng Nguyên Trọng Vĩnh, cựu Đại sứ tại Trung khăng khăng với AP:

“Chuyến thăm sẽ không mang lại kết quả gì. Trung sẽ không bao giờ nhượng bộ. Họ chỉ tạm thời rút giàn khoan đi mà thôi. Họ sẽ không bao giờ từ bỏ tham vọng độc chiếm Biển Đông.”

Mềm, thực tế hơn, nhà tranh đấu - Tiến sĩ Nguyên Quang A thượng đài BBC:

“Hoan nghênh chuyến đi, nhưng lo Trung sẽ thuyết phục Đại Việt từ bỏ kế hoạch xem xét kiện Trung ra Tòa trọng tài quốc tế như từng đe dọa.”

Một nửa thế giới, tức là không kể các bác đang bận chiến trận ở Ukraine (Matxcơva đã đưa hẳn quân vào đó rồi?!) và Iraq (điên đảo sau vụ phe Nhà nước Hồi giáo IS cứa đầu hai nhà báo Mỹ Foley và Sotloff), mọi người hồi hộp đọc 2 tin đồng thời:

Thông tấn xã Đại Việt: “Ông Lê Hồng Ảnh - Thường trực Ban Bí thư, Đặc phái viên của Tổng Bí thư đã hội kiến Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Tập Cần Bính.”

Và Tân Hoa Xã: “Chủ tịch Tập Cần Bính: Trung-Việt nên quay lại quỹ đạo phát triển đúng đắn, tình hữu nghị truyền thống rất đáng quý trọng.”

                       (còn tiếp)