NHÀ GIÁO một thời nhếch nhác ( KỲ 27 )

                                                                                  Nhà văn NHẬT TIẾN

                                               

                                                         (tiếp theo)

                                  

                       Có những .. . .tâm tình !

Thật  khó có thể tưởng tượng được rằng nhà trường XHCN sao mà sinh ra lắm tổ chức thế.

Mà lại toàn là những tổ chức công khai, có liên hệ tới mọi sinh hoạt trong nhà trường sau ngày Sài Gòn đổi chủ. Chúng đã tuần tự xuất hiện như một thực thể hiển nhiên, không cần thông báo, không cần giới thiệu và ngay cả thành phần nhân sự của mỗi tổ chức ra sao cũng không thấy phổ biến cho mọi người biết. Mà thực sự cũng chẳng mấy ai cần biết. Vì biết cũng chẳng để làm gì. Ngôi trường này đâu còn là một chỗ thân thương tha thiết trong tâm tình của mọi người  như xưa để ai cũng thây mình gắn bó nổi trôi theo nó. Bây giờ không yêu, cũng chẳng ghét, mọi người  chỉ thấy cần tới nó mà thôi. Bởi ai cũng muốn bám víu vào nó như những kẻ sang sông đắm đò, cố ngoi lên, tìm cách cột thân xác mình vào những mảnh ván vỡ của con thuyền để cho qua cơn hoạn nạn.

Nếu hiểu  được  như thế thì mới lý giải  được  tại sao trong những tháng ngày đằng đẵng, các thầy cô nom mệt mỏi trong vẻ mặt nhẫn nhịn, âu sầu mà vẫn phải cố công đạp xe qua nhiều đường phố để tới nhà trường hít thở bầu không khí đe nẹt, dòm ngó, nghi ky, một đôi khi còn phải chịu đựng lắng nghe những lời nói hỗn hào, xấc xược.

 Nhưng mấy ai hành xử  được  như Linh Mục kiêm nhà giáo Thanh Lãng. .Ông cũng dạy học, lại làm Trưởng ban Văn Chương Quốc âm ở đại học Văn Khoa Sài Gòn. Sau 30 tháng 4- 1 975, chắc sinh hoạt ở đó cũng nhiều trò nhố nhăng lắm nên ông không muốn về trường nữa mà đi làm tàu hủ ở một Họp tác xã trong Ngã Tư Bẩy Hiền. Vì có quen biết với ông, nên thỉnh thoảng trên   đường đạp xe từ Hợp tác xã trở về ông có ghé qua nhà tôi để cho mấy bìa đậu hũ mới ra lò, cầm lên thấy vẫn còn nóng hổi.

Dư luận sau này lên án ông là một kẻ nằm vùng chỉ vì lý do ông là Chủ Tịch Hội Văn Bút, lại nhân danh Văn Bút để can thiệp với chính quyền cho một cây bút nằm vùng đích thực là Vũ Hạnh. Nếu LM Thanh Lãng là một tay nằm vùng thì công trình của ông thực hiện cho phía bên kia hẳn phải nhiều hơn nữa, nhất là sự lũng đoạn tổ chức Văn Bút là một công tác dễ làm.  Nhưng thành tích có lợi cho bên kia chỉ có mỗi một chuyện can thiệp đó.

Ngoài ra, tuyệt nhiên tôi không thấy có bất cứ một dấu hiệu nào chứng tỏ ông đã phá hoại tổ chức Văn Bút trong cương vị một Chủ tịch nhiều năm trước đó. Theo tôi nghĩ, có thể ông nhẹ dạ, thương người , trọng tình nghĩa đối với người  cộng tác lâu năm. Vả chăng, quyết định xin tha cho Vũ Hạnh không phải là một quyết định đơn phương của riêng ông, mà là của cả Ban Chấp Hành. Nếu Ban Chấp Hành không đồng ý thì dù muốn, LM Thanh Lãng cũng không thể đơn phương ra quyết nghị can thiệp nhân danh Văn Bút. Cho nên, theo tôi nghĩ là một linh mục, không bị ràng buộc bởi gia đình, ông có điều kiện đế hành xử như  một kẻ sĩ. Không có ruộng ở nhà quê để về quê đi cầy như cung cách ứng xử của người  xưa, thì ông đi làm đậu hũ.

Đôi lần ông tạt qua nhà tôi để cho bìa đậu nóng như đã nói ở trên, tôi thấy ông nhìn vợ chồng tôi, và lũ nhỏ nhà tôi bằng đôi mắt tần ngần, xót xa. Tôi hiểu thấu tâm trạng của ông. Mọi sự đã đổi thay hết rồi, và thời thế này biết có còn  được  gặp nhau. Cho nên, chúng tôi đã nghĩ rằng bìa đậu ông cho chỉ là phụ, mà điều chính yếu là lâu lâu ông lấy cớ tạt qua để hãy còn nhìn thấy  được  nhau. ôi, tấm lòng của một vị Linh mục, kiêm Giáo sư Đại học và Chủ tịch Văn Bút Việt Nam trong nhiều nhiệm kỳ cho đến khi xaey đàn tan nghé.

Thực tình, tôi cũng muốn theo gương ông để rũ bỏ hết thấy mọi chuyện nhếch nhác trong nhà trường đế đi  theo con  đường lao động làm tầu hủ như thế.  Nhưng đa phần chúng tôi, gia cảnh đùm đề, giữa thời buổi mà mọi người  đều chung một hoàn cảnh xây đàn tan nghé, bạo lực bao vây tứ phía thì thôi, đành là cứ nhắm mắt đưa chân, không thể làm như ông  được . Có lẽ chỉ những ai trong cùng cảnh ngộ với tôi lúc đó thì mới có thể cảm thông mà thôi.

                                                          ****

 Trở về chuyện các tổ chức có trong nhà trường. Nói sơ qua về mặt nổi, thì có Ban Giám Hiệu. Bên cạnh Ban Giám Hiệu là Công đoàn Trường. Rồi đến Chi đoàn Thanh Niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Chi Đội Thiếu niên Tiền Phong, Chi Hội Nhà Giáo Yêu Nước các tổ chuyên môn, các Tổ Lao Động Sản Xuất. . . ..thôi thì đủ mọi thứ cử rối tinh rối mù chen vào sinh hoạt giảng dạy trong nhà trường, nơi mà xa kia vẫn sinh hoạt êm đềm tĩnh mịch. Sự êm đềm, tĩnh mịch đến khiến con người  còn chú ý  được  tới cả những tia nắng le lỏi lọt qua khe mành hay bình tâm nhìn ngắm những cành lá đu đưa bên ngoài song cửa, đôi khi còn có cà tiếng chim hót líu lo vọng vào lớp học. Cái thời xa xưa ấy bây giờ cũng phải dìm sâu trong tâm tưởng. Nó chẳng hợp thời !

Về mặt phân công thì Công đoàn có nhiệm vụ tham gia vào việc quản lý Nhà trường, phối hợp với Ban Giám Hiệu để vừa chăm lo đời sống vật chất của các giáo viên vừa theo dõi công tác giảng dạy sao cho chủ trương, chính sách của Đảng và nhà Nước  được  bảo đảm thực hiện tốt Bên cạnh đó là nhiệm vụ tham gia công việc soạn thảo và giám sát việc tiến hành những quy chế áp dụng trong nhà trường. như qui chế Chi tiêu Nội bộ, quy chế Thiết lập Hội đồng Thi đua, quy chế tổ chức các phong trào thi đua và những đề nghị khen thưởng, quy chế tiếp thu, bảo quản và sử dụng tài sản của nhà trường thuộc chế độ cũ còn bỏ lại . . .v..v... Vì lắm công việc đa đoan như thế, nên Công đoàn nhà trường cũng choán khá nhiều chỗ, đặc biệt là cả một dẫy nhà kho ở cuối hành lang kế bên khu bếp núc cũng đã  được  vận dụng để làm chỗ tiếp thu và phân phối các loại  nhu yếu phẩm  dành cho giáo viên và công nhân viên nhà trường.

Người  lo việc quản lý cái "khâu' phân phối này là một phụ nữ  được  Công đoàn Quận phái xuống. Chị trạc tuổi gần 50, da trắng trẻo, thân hình phốp pháp, bận quần thâm, áo cánh  nhưng là thứ áo may bằng vải có in hoa với mầu sắc rực rỡ chứ chằng phải thứ vải ngà ngà của mầu trắng đã ố vàng như nhiều bà, nhiều cô ở đây hay mặc. Chị vui tính. rất hay cười và khi cười thì miệng rộng huếch lên phát ra thứ âm thanh nghe vui vẻ, ròn rã, loại tiếng cười của những người  ruột để ngoài da, chẳng có gì để phải giấu giếm. Chị tên Thu, người  miền Nam, nói năng bằng giọng miền Nam rặt. Trớc tháng 4-1975 chị vẫn sinh sống ở Sài Gòn, có một quán cơm bình dân mở ở ngay xế Tổng Y Viện Cộng Hòa. ở nơi này, không ai biết được đẩy là một ổ giao liên do chính chị làm chủ chốt. Một người  phổi bò như chị mà lại có thể là dân Việt Cộng “nằm vùng" sao ?

Sau này, có nhiều dịp chuyện trò, chị đã kể:

- Chồng tui đi tập kết,từ năm 54. Tui một nách hai con phải làm ăn buôn bán để nuôi chúng chớ .Trước thì buôn bán đủ thứ linh tinh bậy bạ ngoài chợ để đắp đổi qua ngày. Sau, cái Tổng Y Viện Cộng Hòa dựng lên khang trang, tui mới chen vào một chân bán cơm cho thân nhân người  bệnh. Ai ngờ dính luôn tại đó vì khách đông quá trời. Mà toàn vợ lính thôi. Họ nghèo xơ xác mà lắm khi còn lâm vào hoàn cảnh khốn đốn hơn mình.

Chị ngừng một chút như để nén cái mủi lòng cứ như đang tràn lên cổ họng:

- Thầy biết không ! Lắm khi, chồng thì thương tích trầm trọng mới vô, nằm đó. Y tá thì nói bệnh viện hết máu trong kho. Muốn sang máu cho chồng thì phải đi mua. Mà tiền đâu mà mua.

Tôi cũng còn đang phân vân tìm câu trả lời cho câu hỏi của chị, thì chị đã cất giọng hằn học :

- Con bà nó ! Thiểu gì đứa chầu chực rình mò ở ngoài cổng để gạ gẫm muốn có tiền mua bịch máu cho chồng thì cứ đi bán dâm.

Chị ngừng một lát rồi tiếp :

- Tui hận những cảnh đời như thế nên khi  được  mấy ổng móc nối là tôi chấp thuận liền. Chẳng cứ là tôi đã có chồng đi tập kết. Nó đi từ đời nảo đời nào, chẳng thơ từ lấy một chữ, tôi đâu còn nhớ.

Tôi vui miệng hỏi thăm :

- Vậy bây giờ đất nước thống nhất rồi thì anh chị lại đoàn tụ chớ ? .

Chị huếch miệng ra cười :

-        Có mà đoàn với con thần đanh đỏ mỏ ! ở đó mà nói đoàn !

                                                  (còn tiếp)