( tiếp theo và hết)
Chủ trương của
Đảng là cán bộ đi cải cách ruộng đất phải “ba cùng” với
nông dân tức “cùng ăn, cùng ở, cùng làm”, tuy nhiên cái anh
Đội phó tên Bối này lại sợ cầm cày lội ruộng. Bởi vậy anh ta phải “diễn”, tức
phải vờ vịt làm ra vẻ ta hăng say lao động lắm đây mặc thây thiên hạ biết tỏng
anh đang lừa đảo :
“….Tôi cầm một cái cào cỏ. Tôi vác cào lên,
một bên đeo túi dết. Cả xóm biết anh đội đóng bộ đi làm đồng đấy. Ai chả biết
anh đội làm trò, tôi mặc họ và thản nhiên. Tôi xắn quần, đi từ xứ đồng cao
trong chân tre ra con ngòi sâu rồi lại lội qua mấy khoảnh ruộng trũng. Đương
khi nông nhàn, đồng áng lơ thơ xa xa mấy người lúi húi cào cỏ. Thấy người lội
đồng mũ, quần xoè trên gối, người ta ngẩng lên rồi lại cúi
xuống quờ tay gốc lúa. Anh đội, anh đội thăm đồng đấy mà….Tôi có thăm hỏi đồng
áng gì đâu….”
Và nhà văn Tô
Hoài hạ một câu nhận xét chung về “cán bộ đội” :
“ Đi guốc vào bụng những anh đội mắt trố như
mắt chó giấy, cái gì cũng lạ lại làm ra vẻ ta đã thạo. Nhưng tôi còn láu cá hơn
những người có thể biết tôi vờ vẫn. Tôi cốt vác cào cỏ, sục mấy cái cho răng
cào dính bùn và hai ống quần thì lâm tâm cỏ may. Tôi ra cửa đền ngoài chân đê
hội ý đội. Làm bộ như tôi vừa đi làm đồng về chưa kịp rửa ráy, vác cả cào cỏ
đến thẳng chỗ họp.”
Chẳng riêng gì
Đội phó đóng kịch “lao động sản xuất” mà
tất cả cán bộ đội tên nào cũng vờ vịt như thế. Đến nỗi lúc họp đội cải cách “ người nào cũng khoe ngầm ta vừa chân ướt
chân ráo ở nơi bán lưng cho trời, bán mặt cho đất về đây.
Người thì cái giỏ đeo đít, người cái cuốc trên vai hạ
xuống, có người quang gánh lõng thõng để ngoài thềm, cái thừng và chiếc nõ xỏ
mũi trâu lăn lóc trong đám cỏ làm như đương đi đuổi trâu. Nhưng ai đấy có khôn
mà chẳng ngoan. Sợi thừng gác bếp còn rơi ra cả tảng bồ hóng. Biết tẩy nhau cả.
Mọi người nhìn nhau chỉ nhớn nhác một cái và lặng lẽ quay mặt đi.”
Những con người
giả dối, vô liêm sỉ như vậy mà lại đang xúm vào bắt tay làm cuộc cách mạng long
trời lở đất là tiêu diệt giai cấp địa chủ và đưa nông dân lên địa vị chủ nhân
ông ở nông thôn thì khác nào dắt cướp về làng để tàn phá và giết chóc.
Theo quy trình
“phóng tay phát động quần chúng” thì khi cán bộ đội về làng bước
đầu tiên là phải thăm nghèo, hỏi khổ, tìm cho ra người nghèo khổ nhất trong
làng để bắt “rễ” tức là vác ba lô tới “ba cùng”, ôn nghèo , nhớ khổ từ đó tìm ra người
nghèo khác gọi là “chuỗi”
hợp thành đám cốt cán của đội, sau này sẽ chia nhau nắm giữ các chức vụ quan
trọng ở trong làng. Lý thuyết thì như vậy, nhưng ông Đội phó Bối xuống xóm chọn
ngay nhà lão Diệc để cắm chốt vì lão có đứa con gái hơ hớ. Đã chót bóp vú con
gái người ta rồi ông Đội phó đành chọn bố cô gái, tức lão Diệc làm “rễ”. Trớ
trêu thay, lão Diệc lại có bố vợ là lão Phó Thìn vốn là người có ngót mẫu
ruộng, có bát ăn bát để , có nguy cơ bị kích lên thành địa chủ. Lão Diệc mồ côi
từ nhỏ, lớn lên làm công cho nhà lão
Thìn, lão này có đứa con gái Ut bị “xi cà que” tên là Khoèo, chẳng gả được cho
ai, tốt nhất là gán cho thằng Diệc. Thế là được bố vợ cho
một dẻo đất làm nhà, thằng Diệc cõng cô Khoèo về chung sống đẻ ra cô Thơm. Ong
Đội phó Bối bắt rễ vào lão Diệc, lại cả ngày cứ cặp kè với cô con gái nên mãi vẫn chưa tìm ra ai
là địa chủ khiến tên Đội trường Cự phải mắng :.
“Đồng chí đã biết câu ở đâu có áp bức, ở đó
có đấu tranh, tố khổ cả tháng mà không tìm ra địa chủ, cái thằng rễ không mở
mồm vạch thằng bố vợ gian ác một câu thì còn ai dám nói. Thằng Diệc được bồi
dưỡng thế nào mà vẫn là cái đụn rạ, họp thôn không ấp úng
nói đủ được câu “thưa toàn thể đồng bào”, người ta xỏ lá phản ánh lên là cốt
cán ăn nói khinh nông dân. Tôi biết hết, chẳng cần báo cáo của đồng chí đâu.
Việc xóm nào không qua được mắt này. “
Thế là lấy cớ
tăng cường cho Đội phó, gã Đội trưởng Cự dọn ngay về nhà lão Diệc và ‘chớp”
ngay cô Thơm, nẫng tay trên của ông Đội phó. Do lão Đội
trưởng Cự làm mạnh tay, cụ Phó Thìn “một
lão già tám mươi tuổi heo hắt như cái dây khoai, mắt thong manh mù dở, khoèo
chân không duỗi ra được” bị quy thành địa chủ, bị bắt giam và bị đưa ra
pháp trường đấu tố :
“Sớm hôm sau, bốn người đeo súng trường vào
chỗ giam địa chủ Thìn. Người nào cũng hăng hái, sững sờ khác thường như vừa có
chén rượu. Tôi đứng giữa nhà, nhìn bao quát. Hai
người mở chốt cũi. Đũng quần lão già đầy kẹp cứt, cả gian âm u ẩm ướt thối
không chịu được. Mấy người nhà xúm lại khóc rưng rức, đỡ lão Thìn.
Tôi hét:
- Cút ra đằng
kia!
Một dân quân vào bếp lấy ra cái đòn ống.
Trưởng thôn Cối ở đâu xồng xộc chạy vào, cúi xuống, lột cái áo vét đã đen địa
chủ Thìn đương mặc, ngẩng lên cười hê hê: “Để cho mày khỏi vướng …” Rồi xỏ tay vào mặc áo luôn…”
Cảnh đấu tố sau
đây là tiêu biểu và phổ biến tại khắp làng thôn miền Bắc Việt nam vào thời kỳ
đen tối của lịch sử đó :
“Bãi mít tinh đông nghịt người. Giữa đám,
những tàu dừa kết thành hàng rào xanh trang trí sau bàn toà án.Cuộc đấu nổ liên tiếp, khi địa chủ Thìn vừa được đặt
xuống ngồi tựa vào cái cọc. Người chạy lên chạy
xuống, tới tấp.
- Mày có biết
tao là ai không?
Thế nào mà tiếng lão già sắp chết này vẫn
nói sang sảng:
- Thưa bà
nông dân… tôi không biết…
- Tao đi ở
cho cháu mày.
- Thế thì tôi
không biết thật ạ.
- Mày lấy roi
cặc bò đánh tao. Đả đảo địa chủ!
Rồi hớt hải chạy xuống giữa tiếng đả đảo
cuồn cuộn trong đám người…Lão Thìn lả người, lăn quay ra giữa bãi đống văn tự,
giấy tờ, sổ sách chữ Tây chữ ta trong nhà lão khuân ra đốt, khói urn lên, tàn
than lả tả bay như đàn bướm đen. Những tiếng quát rộ lên: Không cho nó nằm! Nó nằm sập gụ cả đời
rồi! Bắt nó đứng! Bắt nó… Địa chủ Thìn bị xốc lên, trói hẳn vào cái cọc đã chôn
sẵn. Đầu lão ngật đi. Chốc chốc lại ỉa tháo ra cái quần đã tụt võng hẳn xuống
hai đốt chân bằng cái ống nứa…”
Nhưng kinh khủng
nhất là cảnh con rể lên tố khổ bố vợ, cháu gái
vác súng chuẩn bị bắn ông ngoại :
“…Giữa
những tiếng láo nháo hô đả đảo, bác Diệc run run bước lên. Mặt tái ngoét như
con gà cắt tiết. Tổ dân quân mấy xóm dàn hàng ngang. Đơm khoác súng đứng hàng
đầu…Bác Diệc chỉ tay vào địa chủ Thìn:
- Tao thù mày
! Tao thù…
Rồi khóc rống lên, chạy xuống. Đội trưởng
Cự xô ngay ra trước loa, quát to:
- Hôm nay là
ngày thắng lợi của giai cấp nông dân chúng ta, cấm không ai được khóc.”
Cái ngày “đại
thắng của nông dân” đó cũng là ngày không biết bao nhiêu người đã ngã xuống
chết tức tưởi, chết trong la hét, chửi rủa của đám đông bị kích động một cách
mù quáng :
“Cả nghìn con người lại im như tờ. Khi một
loạt tiếng súng toả khói xanh um lên, đám đông ở dưới đẩy nhau chạy. Ai cũng
khiếp tiếng nổ. Người hãi máu, bịt mắt lại. Người
nhốn nháo ra các ngả. Tiếng trống cà rùng của đội thiếu nhi nổi lên khua rầm
rầm, vang vang. Thế là địa chủ Thìn chết...”
Cụ Thìn chết oan
uổng , chết nhục nhã khi cả con rể, cả cháu ngoại đều đứng trong hàng ngũ những
kẻ hành hạ cụ. Duy nhất chỉ có cô con gái – bà Khoèo, vợ thằng “rễ” Diệc và mẹ
cô “chuỗi” Thơm vì quá thương xót bố và căm thù bọn tội phạm đã lao đầu vào cối
đá tự tử.
“Người
thứ ba” – hay “cán bộ đội “ thứ ba tên Đình, lại cũng chẳng tử tế gì. Theo
đánh giá của chính Đội phó cải cách :
“ Mà cái
thằng Đình cũng ác ôn ra trò, phét lác một tấc đến trời, lại tỏ vẻ lý sự, đạo
đức, phải phết nó một đòn bịt mồm.”
Cũng giống như ông Đội phó, cán bộ Đình vừa xuống
xóm đã gạ ngay được cô cốt cán tên Duyên để rồi cô này sang tay Đội phó và sau
cùng cả cô Thơm lẫn cô Duyên đều lọt vào tay Độ trưởng cải cách.
“ Ba người
khác” của Tô Hoài đưa ra một bức tranh khá toàn cảnh công cuộc cải cách
ruộng đất, đặc biệt đi sâu khắc hoạ chân
dung những cán bộ Đảng thực thi cuộc
“cách mạng ruộng đất” ấy . Do cách lựa chọn trung thành với Đảng, đứng vững
trên lập trường Mác Lênin nên những kẻ được chọn đều là bọn lưu manh, trộm cướp
, thất học. Đó là tình trạng phổ biến được nhà văn Tô Hoài khắc hoạ một cách
chân thực và sinh động. Và đó cũng là đóng góp lớn nhất của tiểu thuyết “ Ba người khác” cho đề tài cải cách ruộng
đất – đề tài mà văn học và nghệ thuật chắc chắn còn đề cập tới trong những tác
phẩm ngày càng sâu sắc hơn, dũng cảm hơn, phơi bày toàn bộ tội ác của Đảng cộng
sản trong cuộc vận động “người cày có
ruộng”, minh oan cho hàng trăm ngàn oan hồn hiện vẫn còn vất vưởng, chưa
được siêu thoát vì những tên tội đồ vẫn chưa bị trừng phạt.
9-1-07
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét