Hàng năm cứ độ đầu xuân , quảng cáo chạy nhiều, làng báo Việt Nam lại đua
nhau làm báo Tết . Đặt ai viết, viết chuyện gì…nhất nhất đều “lên kế
hoạch” vài tháng trước. Báo Tết sẽ thu
bộn tiền quảng cáo, bởi thế nhuận bút sẽ tăng gấp 2… gấp 5 thậm chí gấp 10 tuỳ
địa vị người viết, trở thành cuộc chia chác, ngoài các “ông lớn” nhất thiết
đứng đầu bảng, các cây bút hạng nhì kiên trì đeo bám , phần còn lại các “toà soạn” trao đổi lẫn nhau, “anh in bên
ni, tôi bên nớ”, ai cũng có phần, danh chính ngôn thuận, bố thằng nào dám kiện.
Ở VN có chừng gần 700 tựa báo, từ trung ương xuống tới địa
phương, các ngành các giới mà xôm trò nhất phải là giới nhà văn – “có tiếng không có miếng” và giới
doanh nhân – “có miếng mà không có tiếng”, bởi vậy báo Tết của hai loại người
này cũng khác nhau.
Báo của văn nhân, đầu
sổ là Báo Văn Nghệ của Hội nhà văn VN, tết năm nay cũng như năm ngoái, năm kia, năm kìa…năm nào cũng vậy,
muôn thủa một khuôn , thịt mỡ, gạo nếp, lá dong như bánh chưng ngày tết.
Ba phần tư “chiếc bánh”
là giành “cúng cụ”, trước hết “ Đến Côn Minh tìm dấu chân Bác” của
Giang Nam, rồi đến “Hành hương về Cao
Lãnh”, cúng ông Nguyễn Sinh Sắc, bố cụ Hồ .
Mâm thứ hai giành cho các lãnh tụ : “ Phan Thanh, người trí thức ưu tú của Đảng” của Đặng Minh Phương , “Tiếp kiến cụ cố vấn Phạm văn Đồng” của
Thái Vũ, “Nhớ anh Lành (tức Tố Hữu) ở T.6” của Hồ Mậu Đường, “Võ Nguyên Giáp, vị tổng tư lệnh toàn năng
“ của Nhật Hoa Khanh, “ Những cái tên
mãi mãi đi vào lịch sử” của Cao Bá Sành….
Phần cúng lãnh
tụ đã xong, sang phần nhang khói cho tổ tiên, gọi là nhớ về cội nguồn trong 3
ngày tết, nhà nghiên cứu “đầu đội chính
sách, vai mang lập trường” Mai Quốc Liên có bài “ Ngày xuân nghĩ tới người xưa’
có nhắc tới Nguyễn Du, Lê Quý Đôn…nhưng cuối bài vẫn quèo sang “50 năm chiến thắng Điện Biên”, Lê Hoài
Nam có “ Chấn hưng văn hiến dưới triều
vua Lê Thánh Tôn”, Phạm Điình Trọng với “ Thiên sử ký dân gian” về Lê
Thái Tổ. Hết, cúng tổ tiên vậy là xong.
Thế còn “tài tử văn nhân nào đâu tá ?”.
Những ông còn sống thì…khỏi lên báo Tết, đặc cách nhà thơ “trẻ mãi không chịu già “ Trần Đăng Khoa
được Nguyễn Đình Chú cho một bài “ Đi
xem mặt bé Khoa”, vài ông đã chết được cúng thì lại toàn văn nhân chiếu nhì : nhà thơ Hoàng Trung
Thông, Hồ Dzếnh …và mấy ông chẳng phải nhà văn : nhạc sĩ Trần Hoàn, nhà toán
học Hoàng Tuỵ, hoạ sĩ Nguyễn Phan Chánh…
Người nước ngoài đầu sổ được khấn khứa là nhà thơ xô viết “ Bông hồng trong thơ Exênhin” của Vũ
Việt, nhà văn Nga Sêkhốp, rồi đến danh hài “Sác Lô” của Trung Sơn, “Dante
thần thoại” của nhà văn Trần thị Trường khoe “ tôi đã được đến Paris, La Mã
“, nhà nghiên cứu Nguyễn Thế Long cũng vậy trong bài “Ở Vatican”, Phạm Thành Hưng khấn ông tây mãi tận bên Tiệp Khắc “Nhà văn của những quán bia”…
Cúng người rồi đến cúng…đất. Ong Uỷ viên Ban chấp hành Cao Tiến
Lê “ Cúng nước sông Lam” khấn khứa mất nguyên một trang khổ lớn, nhà
văn Đào Vũ cúng “Cây quê hương” ngày
xưa đã che chở cho du kích đánh Pháp, “ Làng
Dương Lôi – Bắc Ninh” – toà soạn quên ghi tên tác giả, điển hình về truyền thống cách mạng qua hai thời kỳ chống Pháp và
chống Mỹ, Hồ Duy Lệ cúng “đội quân
tóc dài” đã anh dũng hy sinh giết Mỹ
lập công với “Chu Lai kinh tế mở”, nhà nghiên cứu Hữu Ngọc gắn “ trào lưu tư tưởng
nổi dậy của thanh niên thế giới vào “ cuộc nổi dậy Tết Mậu Thân” , nhà văn Văn
Chinh cúng Thăng Long thành với “ Minh
chứng của thời gian”, kiến trúc sư
Đoàn Khắc Tình với “Cái đẹp còn lại của kiến trúc Thăng Long-Hà Nội”, Vĩnh
Nguyên cúng Huế với “ Tính đặc sắc của
Nhã nhạc cung đình Huế…”…
Oi chao, tết nhất mà khói hương nghi ngút , nặng nề âm khí gần
hết cả tờ báo. Phần còn lại mới đến “ khai bút” của các nhà văn, nhà thơ ,
trước hết là các cụ tiên chỉ Nguyễn Khoa Điềm, Bảo Định Giang, Huy Cận, Nguyễn
Xuân Sanh, Giang Nam…mà mấy anh toà soạn vẫn gọi là “thơ cúng cụ”. Rồi mới đến
các nhà thơ hạng hai : Hoàng Cầm, Nguyễn thị Hồng Ngát, Phan thị Thanh Nhàn,
Ngô văn Phú, Dương Thuấn, Trúc Chi, Trúc Thông, Nguyễn Trọng Tạo , Chử văn
Long…qua đó người ta dễ thấy sự lép vế của các thi sĩ anh Hai Nam bộ.
Thế còn các nhà thơ thế hệ A còng (@) ? Những Vi Thuỳ Linh, Phan Huyền Thư, Nguyễn
Hữu Hồng Minh….Còn lâu nhé, thơ nặng mùi tinh khí in vào số Tết có mà ô uế cả
bàn thờ tổ tiên, đi mà chơi chỗ khác trên các trang nhà…hải ngoại nhé.
Ngoài thơ ra có một bài nghị luận công phu của nhà phê bình
chống “phải đạo” Hoàng Ngọc Hiến “Bàn về tình, nghĩa trong triết lý nhân sinh
người Việt”, trích dẫn ngay câu của bác Hồ “Hiểu chủ nghĩa Mác-Lênin thì
phải sống cho có tình có nghĩa” mà ông Hiến quên béng mất dân ta đã có một
thời “con tố cha, vợ tố chồng” trong cải cách ruộng đất, rồi thì ngày nay tranh
chấp đất đai, con giết bố , bố tống con ra khỏi nhà là chuyện chẳng phải hiếm
thấy ở làng quê.
Phần sáng tác văn xuôi có 4 truyện ngắn thì đều của mấy anh Bắc
Kỳ. Nhà văn Nguyễn Kiên kể chuyện thằng Gôi “ Con của rừng” cứu hai người thoát chết: một tù oan trốn trại và một
sau này làm Giám đốc. Nhớ ơn Gôi chỉ có vợ người tù oan, còn ông Giám đốc thì
không. Tuy nhiên “đứa con của rừng” vẫn được giao “khoán đất,
khoán rừng” làm ăn phát đạt. Nhà văn
Trần văn Tuấn trong “ Chuyện nàng
Bân ở phố Mới” kể một cô vợ khăng khăng chờ chồng đi…xuất khẩu lao động trở
về, dứt khoát không chịu đi bước nữa cho dù có hẳn một anh Phó Giám đốc giàu sụ
xin cưới, nhà văn Tô Đức Chiêu trong “Người đàn bà nói chuyện một mình” từ chuyện hai vợ chồng còn hoạt
động du kích chống Pháp, qua thời cải cách, qua thời chống Mỹ và bây giờ chị khoe :”Ba ngày nữa là làng đón danh
hiệu làng văn hoá…”. Oi chao ôi là truyện, lê thê dài dòng, phàm người có
gan lắm mới đọc được cho hết suốt hai trang báo khổ lớn chữ nhỏ. Truyện ngắn “ Mùa hoa chùm chỉ” của nhà văn công an Nguyễn Ngọc Mộc lại rối rắm
hơn. Đại khái cô Vân, gái đẹp, bỏ chồng cán bộ bệnh tật theo một gã Việt kiều
bị nó lừa cho thân tàn ma dại. Con cô là Mý được nhận vào làm ở Nhà máy mì ăn liền cùng với thằng Quá, cũng con nhà nghèo, mẹ bán nước
sâm lạnh. Cả hai đứa bị công an bắt vì
tội ăn cắp, ra toà được hưởng án treo và lại cùng được trở về làm việc ở nhà máy mì với người mẹ tội lỗi là cô Vân xinh đẹp ngày xưa.
Chao ôi, đọc cả 4 truyện ngắn tiêu biểu mới thấy văn học ta
đang tắc tị là chuyện có thật, còn oan uổng nỗi gì ? Đến hẹn lại lên, cứ đà
này, sang năm có thể thấy báo văn Nghê số Tết lại do ông Vũ Như Cẫn “bổn cũ
soạn lại” y nguyên vậy.
Báo Tết của ‘văn nhân “ đã vậy thế còn của “Doanh nhân”. Tất
nhiên việc buôn bán phải nhường cho các anh Hai. Báo “ Doanh nhân Sàigòn” do nhà báo Minh Hiền làm Tổng Biên tập, hơn đứt
báo Văn Nghệ ở chỗ in toàn giấy “ảnh” loại sang và hơn một nửa thay vì ‘cúng
cụ” như báo Văn Nghệ thì đăng toàn…quảng cáo. Nào kem da “Shiseido- thanh
khiết, mềm mại”, dầu thơm Boss intense – hướng mới dành cho phụ nữ, nào “Clé de
peau mang đến sự kỳ diệu cho làn da”… tuốt luốt dành cho chị em nhưng quảng cáo
ở đây chính là để các “doanh nhân” mua tặng bồ nhí. Quảng cáo hàng hoá rồi thì
tới người. Nào “ Con người : lợi thế
quyết định cạnh tranh kinh tế” của
Huỳnh Bửu Sơn, rồi các doanh nhân phát biểu : Giám đốc tiếp thị Pepsi, Trần Bảo
Minh “Cổ vũ cho những trật tự mới”, Giám đốc nhãn bia Tiger , Nguyễn Thanh
Phong hô hào :”Hướng đến sự hoàn thiện”, Giám đốc Công ty Bút bi Thiên Long,
Lâm Trường Sơn tự bày tỏ “ Tận tâm yêu nghề”, Ngô thị Giáng Uyên, Công ty xà
bông Unilever khoe :”Đi khắp thế gian”… Chẳng chịu rụt rè, khiêm nhượng như các
văn nhân, các ông bà Chánh Phó Giám đốc Nhà máy dầu Tường
An, Pepsico VN, Công ty phát triển kinh doanh IKEA, Công ty xe taxi Mai Linh….
đều có ảnh mầu và tranh thủ marketing vừa hàng hoá của quý
Công ty và cả bản thân mình.
Báo tết của doanh nhân tuy chẳng “văn nhân” tý nào nhưng lại
bắt mắt hơn báo Văn Nghệ ở chỗ tràn ngập ảnh các người đẹp, các vương tôn công
tử, trong đó có hẳn một show “ thư giãn của người mẫu Lý Lam” khoe đùi trên hai
trang khổ lớn, rồi “ Vẻ gợi cảm Vera” cũng làm cho các quý ông phải “ đi cũng
dở, ở không xong”. Mà có được “chiều” vậy, các doanh nhân mới chịu bỏ tiền ra
cho quý báo làm số Tết chớ. Còn cái anh báo Văn Nghệ, dẫu sao cũng là tiền Nhà
nước bao cấp , bì sao được ?
20-1-04
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét