BAO GIỜ TA VẼ KIỂU NHÀ
TA ?”
Từ …”dân tộc” ...
Vào một chiều
thong thả gõ gót viả hè Sàigòn,thử dừng chân ngắm nhìn những cao ốc Harbour
View,New World,Liksin Bonday,Delta Caravelle...Nếu kiến trúc là một nghệ
thuật,mỗi công trình kiến trúc là một tượng đài thì than ôi,gần 100 cao ốc,gần
100 tượng đài kia dựng trong khu vực chật hẹp giống như một “vườn đá
tảng”...đều do người ngoại quốc sáng tác.
Những “nghệ
sĩ tây” đó, mang tâm lý nước ngoài,ngồi ở nước ngoài,ít có điều kiện “đi thực
tế “ ,nhận yêu cầu “sáng tác kiến trúc” trên những yêu cầu hết sức thực dụng
cuả chủ đầu tư,bao nhiêu phòng,bao nhiêu tầng,bao nhiêu mét sử dụng...Bởi vậy
thật khó mà tìm được sự hoà nhập vào môi trường,vào thiên nhiên đầy cây
xanh,kênh rạch,sông nước Nam bộ,yếu tố hàng đầu trong “bản sắc dân tộc” tại
những “cao ốc-tượng đài “kia.
Sừng sững
giưã trung tâm Sàigòn chúng không tạo thêm vẻ đẹp cho thành phố,ngược lại gây
nên cảm giác chật chội lấn át,đè bẹp xung quanh mà với con mắt cuả các nhà
chuyên môn dễ nhận ra những hình khối thô kệch,thiếu nghiên cứu những tỷ lệ
quen thuộc trong kiến trúc dân tộc,tuỳ tiện áp đặt những chi tiết gờ chỉ,thức
cột,cung vòm...vào những kiến trúc hình hộp bọc kính tạo nên một thứ kỳ hình dị
tướng.
Một dạo báo
chí HàNội đã lên tiếng mạnh mẽ về một kiến trúc ‘cao ngạo”ngay bờ hồ Hoàn Kiếm
:cao ốc Deawoo.Ở TP Hồ Chí Minh,những cao ốc ngạo mạn,chướng mắt kiểu đó có thể kể : khách sạn Delta
Caravelle,Liksin Bonday,khách sạn New World,Khu “cao ốc văn phòng và nhà ở” xế
cưả Nhà Thờ Đức Bà. Đó là những sản phẩm ngoại nhập không hợp với vùng đất này.
Việc xử dụng
những vật liệu truyền thống :đất nung (ngói,gạch tàu) , những chât liệu “mao
mạch” chế biến từ gốc thực vật (tre,nưá...),những vật liệu góp phần làm nên bản
sắc dân tộc hoàn toàn không thấy có , ngay cả trong nghiên cứu ứng dụng.Vài năm
trước ,trong dịp thảo luận có nên đập bỏ chợ Bến Thành để xây cao ốc thương
mại,một chức sắc trong nghành kiến trúc đã “hồ hởi” phát biểu đại ý :
“Trong tương
lai,TP Hồ Chí Minh rồi cũng giống như Hồng Kông....”.
Lời “tiên
đoán” đó xem ra đang trở nên hiện thực.Trong kiến trúc Trung Quốc thấy rõ nền
tảng cuả tư tuởng phương Đông,trong kiến trúc Nhật Bản thấy dấu vết cuả
thiền...Thế còn Việt Nam ? Không lẽ một dân tộc dám đương đầu với các siêu
cường trong chiến tranh giữ nước,một dân tộc có cả ngàn năm văn hiến lại không
có được một diện mạo riêng trong kiến trúc sao ? Ngày xưa Sàigòn chỉ có một
“phố tây” tại đường Đồng Khởi,bây giờ,không bao lâu nưã,những cao ốc mang tên
nước ngoài,vốn nước ngoài,người nước ngoài xử dụng - “phố tây” sẽ tràn lan khắp
quận 1,quận 3,sau này con cháu chúng ta sẽ nghĩ sao ?
Tới …”hiện đại” :
Hầu hết những
cao ốc kia được ốp kính kín mít,bên trong xài máy lạnh thả ga.Cái thứ kiến trúc
bít bùng,tách biệt,tạo vi khí hậu này chẳng mới mẻ gì,lại càng không thể gọi là
hiện đại.Trước hết để bảo vệ tầng ôzôn,người ta đang hạn chế dùng các máy lạnh
mà khí thoát ra cuả nó tác hại như thế nào ai cũng biết.Ngoài cái thứ khí không
dễ nhận biết đó,một cao ốc lồng kính còn thải ra : khói bếp,bụi,nhiệt toả ra từ
máy móc,khí nitơ,hydro,cacbonic...tạo thành một thứ không khí khô ran,mất
nước,độc haị nhất thiết phải xử lý trưóc khi thải vào môi trường.
Tiếc thay,ở
ta những quy tắc tối thiểu đó chưa được chấp hành chặt chẽ,ngay trên đường phố như Nguyễn thị
Nghiã bên hông khách sạn New World,Trần Phú bên hông khách sạn Equatorial,vài
trăm chiếc máy lạnh đang ngày đêm thải khí trực tiếp trên đường phố làm khó
chịu tới cả người đi đường.Rồi đây các nhà môi trường thử đo coi nhiệt độ xung
quanh khu cao ốc đã tăng lên bao nhiêu bởi khí thải, bởi sự phản nhiệt cuả các
tấm kính,các vật liệu ốp phủ tán nhiệt, ...và phải chăng đã tới lúc cần có một
bộ luật môi trường xử lý nghiêm minh những vi phạm nhất là tại những đô thị
đang phát triển.
Với những
tiến bộ kỹ thuật ,những công nghệ mới,từ rất lâu các nhà kiến trúc đã tạo ra những hình dáng kiến trúc hiện
đại...xây nên những công trình vưà đẹp,vưà tiện dụng,hoà nhập và tô điểm cho
môi trường.Cũng giống như với các nhà kiến trúc Pháp đã để lại nhiều villa rất đẹp
ở HàNội,Sàigòn,Đàlạt... chúng ta cũng sẽ bày tỏ lòng biết ơn tới các nhà kiến
trúc nước ngoài nếu mang tới những cao ốc vưà mang vẻ đẹp hiện đại vưà mang bản
sắc Việt Nam,hoà hợp với môi trường.
Tiếc thay,có
thể do sức ép cuả vốn đầu tư,do quá thiên về khai thác kinh doanh...những cao
ốc đang mọc lên kia chẳng đẹp và cũng chẳng hiện đại còn xa lắm mới sánh vai
được với những công trình ngày xưa như Nhà hát thành phố,Nhà thờ Đức Bà,Ủy ban
nhân dân thành phố...Để ngăn chặn tình trạng đó,đã đến lúc phải soạn thảo và
ban hành bộ Luật về kiến trúc trong đó có những quy định cụ thể về kiến trúc,về
xây cất,về những công trình trên hạn nghạch phải tiến hành công khai hoá,lấy ý
kiến nhiều nghành,nhiều người.
Bao giờ cho tới...”các bạn” ?
Vâng,xin đặt
câu hỏi đó với các bạn,những nhà kiến trúc Việt Nam,những người sinh ra và lớn
lên trong môi trường này,bao giờ chính tay các bạn sẽ sáng tác những công trình
kiến trúc cao tầng kia ? Người ta có thể viện lý do để các kiến trúc sư Việt
Nam thiết kế các công trình ấy thì sẽ bị
mất đối tác.Người ta cũng có thể nói các kiến trúc sư Việt Nam chưa có “đẳng
cấp quốc tế”,kiến thức và năng lực thiết kế con hạn chế so với các đồng nghiệp
nước ngoài.Vậy nhưng dù có thế nào,dù bất cứ lý do gì,cuối cùng,ta vẫn cứ phải
vẽ kiểu nhà cuả ta ?
Cách đây ba
năm,trong không khí chuẩn bị Đại hội kiến trúc sư Việt Nam lần thứ 3,trên báo
KIẾN TRÚC cuả Hội kiến trúc sư Việt Nam,một kiến trúc sư Việt nam đã phải kêu
lên :” Cao ốc đường Tôn Đức Thắng,khách sạn New World,khách sạn Habour View,cao
ốc 11 Mạc Đĩnh Chi...xót xa thay,chỉ được thi công theo bản vẽ cuả kiến trúc sư
nước ngoài.Vô hình trung KTS Việt Nam bị tước đi một phần quyền hành nghề một
cách không chính thức,không văn bản.Vì vậy chúng tôi khẩn thiết đề nghị Nhà
nước sớm luật hoá vấn đề này để bảo vệ quyền sáng tạo và hành nghề chính đáng
cuả KTS Việt Nam...”
Cho tới nay,3
năm sau,lời kêu khẩn thiết đó vẫn không một tiếng vang nếu không nói là chìm
vào quên lãng.Trong lúc đó,những cao ốc khu trung tâm TP Hồ Chí Minh vẫn tiếp
tục mọc lên và các KTS Việt Nam vẫn chỉ
tiếp tục được ...vẽ phối cảnh hoặc làm mô hình cho những công trình đó.
Họ vẫn
chờ,nhưng biết chờ tới bao giờ ?
NHẬT TUẤN .
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét