CHUYỆN XƯA NAY MỚI KỂ - KỲ 146 - SUY NGHĨ GIỮA…BÊTÔNG - KỲ 1

              KIẾN TRÚC SÀIGÒN SOS :

BÀI 1 :  NHỮNG CAO ỐC ĐANG BIẾN ĐƯỜNG PHỐ THÀNH NHỮNG CON HẺM.

- Một ý tưởng đã bị bỏ quên và một ý tưởng đang bị xâm phạm.

- Những hậu quả đáng lo ngại do làn sóng bêtông hóa.

- Một "bản lai diện mục" càn vẽ lại.

Trung tâm TP Hồ Chí Minh hiện nay vẫn là khu Sàigòn cũ,ngày xưa vốn là nơi tụ hội cuả ba con kênh,sau bị lấp đi trở thành ba phố chính bây giờ : Nguyễn Huệ,Lê Lợi  và Hàm Nghi.Vây quanh khu này,từ trước 1972 đã có những cao ốc và những công trình đẹp như Thương xá TAX,Khách sạn Kinh đô,Toà án Quận 1,Ngân hàng phố Tôn Thất Thiệp,Trụ sở Tổng cục du lịch (nay đã đập đi)...và trước 1975 ta thấy có thêm Khách sạn Palace,trụ sở Imexco,Khu cao ốc 69 Nguyễn Huệ...Những công trình này đã từng làm đổ nhiều mực trên các báo trước 1975 vì đã làm lệch trục đường Nguyễn Huệ bởi sự đồ sộ cuả chúng.Tuy thế,Sàigòn hồi đó vẫn giữ được vẻ đẹp cuả một thành phố chưa bị bêtông hoá bởi làn sóng cuả sự bùng nổ đô thị.Người nước ngoài tới Sàigòn rất thích  những đường  phố trải nhưạ, hai bên có trồng cây xanh,những “boulevard” quý hiếm sau này sẽ tồn tại như kỷ niệm cuả thành phố cổ.

Một trong những ý tưởng độc đáo trong xây dựng quy hoạch  TP Hồ Chí Minh là ...đào trở lại ba con kênh đã bị lấp, biến khu Sài gòn cũ thành một nơi tấp nập trên bên dưới thuyền,những đường tản bộ,những bãi để xe,những công viên...Ta hãy tưởng tượng ngồi du thuyền trên các phố Hàm Nghi,Nguyễn Huệ,Lê Lợi chạy vòng quanh một khu tam giác mà đỉnh cuả nó là các quảng trường : Quánh thị Trang (trước cưả chợ bến Thành),nhà hát Thành phố và khu vực trưóc Uy ban nhân dân có đặt tượng bác Hồ.Ý tưởng này một thời đã được thể hiện thành một dự án ,nhưng có thể do sự lãng mạn “tốn kém” cuả nó,ý tưởng về ba con kênh  đã bị quên lãng  trong vô số những chuyện thường ngày ở...Viện quy hoạch.

Ngay từ trưóc 1975,những nhà kiến trúc đã có ý tưởng xây dựng Thủ Thiêm thành khu dân cư,khu tập trung kinh tế kiểu các khu chế xuất ngày nay.Tuy nhiên,phải chờ tới cả chục năm sau ngày 30 tháng 4,quy hoạch xây dựng TP Hồ Chí Minh mới chính thức dung nạp ý tưởng dùng sông Sàigòn làm trục giưã,phát triển Thủ Thiêm thành khu kinh tế,“thành phố mới” với dải cây xanh ven sông và nhũng cụm cao ốc hiện đại,ngược lại,khu Sàigòn hiện nay giữ lại như một khu phố cổ với chức năng là ‘trung tâm hành chính”,có cải tạo,nâng cấp nhưng chỉ nhằm bớt đi những thành phần hỗn tạp mọc lên trong thời kỳ chiến tranh,phát triển mạng luới cây xanh,bảo tồn những công trình đã có cả trăm năm như là vốn quý giống như khu hàng Ngang hàng Đào cuả Hà Nội,khu phố Ácbát cuả thành phố Mátcxơva...Tiếc thay ý tưởng đó đang bị xâm phạm bởi sự xuất hiện hàng loạt các cao ốc tại khu vực Sàigòn cũ tới mức người ta phải lo ngại,dóng một hồi chuông báo động.

Mới chỉ tính tới tháng 3/1997 ta thấy hàng loạt các ngôi nhà cao tầng,sừng sững mọc lên ở khu trung tâm.Nào Regency Chancerllor Court (18 tầng ở Mạc Đĩnh Chi),The Landmark (16 tầng ở 5b Tôn Đức Thắng),Sercib (8 tầng ở Đồng Khởi),Saigon Center (65 Lê Lợi),Delta Caravell (đường Đồng Khởi),Saigon Tower (29 đường Lê Duẩn)...và trong tương lai gần còn hàng loạt,hàng loạt nưã...

Sự xuất hiện hàng loạt các cao ốc đó rõ ràng đã xâm phạm ý đồ quy hoạch vốn giữ lại khu trung tâm Saigòn hiện nay như một khu bảo tồn làm chúc năng ‘trung tâm hành chính”.Nó tạo nên một sự mất cân bằng giưã phu cũ và khu mói nếu lấy sông Sàigòn làm trục giưã.Nó tạo nên tình trạng ‘cao ốc hoá” khu vực vốn chỉ dành cho việc bảo tồn những di tích cổ - nhũng cái làm nên sự tự hào cuả một thành phố.

Vì sao có sự xuất hiện ồ ạt các cao ốc như vậy ? 

Trước hết,mặc dù quy hoạch  xây dựng Thủ Thiêm đang mời gọi,nhưng các nhà đầu tư vẫn ngần ngại bởi cơ sở hạ tầng cuả nó hầu như chưa có gì,triển vọng bùng nổ đô thị còn chưa phải là một tương lai gần.Trong khi đó,đầu tư vào những lô đất ở khu trung tâm Sàigòn vưà chắc chắn,vưà ăn ngay.Và bởi lẽ “tấc đất ở đây đúng là tấc vàng” nên các nhà đầu tư đều có khuynh hướng đưa lên nhiều tầng để khai thác mặt bằng với hiệu quả tối đa.Và như thế,trong một thời gian ngắn,hàng loạt các cao ốc mọc lên bất chấp những hậu quả mà nó đã gây ra.

Trước hết,theo quy phạm xây dựng,để đảm bảo sự thông thoáng,nếu chiều cao một ngôi nhà là h thì khoảng cách cuả nó tới một ngôi nhà khác ít nhất phải lớn hơn 1,5 h.

Như thế có nghiã một cao ốc 25 tầng có chiều cao khoảng 80 mét thì người ta chỉ có thể xây một ngôi nhà khác ở cách nó trên 120 mét.Như vậy theo đúng quy phạm,một con đường có lộ giới khoảng 8 mét như đường Đồng Khởi hiện nay,nếu người ta chỉ xây đồng loạt các ngôi nhà 5 tầng thôi,cũng đã vi phạm quy phạm kỹ thuật,cũng đủ biến đường phố thành con hẻm,huống hồ một loạt các công trình đã và đang mọc lên đều không dưới 10 tầng.Đường Đồng Khởi,đường Mạc Đĩnh Chi,đường Pasteur,đường Nguyễn Đình Chiểu...cứ cái đà cao ốc hoá này chẳng mấy chốc chúng sẽ biến thành những con hẻm ngay giưã khu trung tâm.

Và rồi cả rừng bêtông đó sẽ tạo nên một tình trạng hút nhiệt mặt trời  để rồi nung nóng môi trường và làm nhiệt độ có thể tăng tới vài ba độ.Đó là chưa kể khi ký duyệt cho một cao ốc mọc lên cũng tức là ký duyệt cho nhập hộ cả ngàn nhân khẩu vào khu vực mật độ dân số vốn đã cao nhất nước,cũng tức là làm tăng số lượng ô tô xe máy vào khu trung tâm với số lượng đủ lớn để nạn kẹt xe,căn bệnh trầm kha cuả thành phố trở nên trầm trọng.

Bất chấp ý đồ quy hoạch phát triển đô thị chủ yếu ở bên Thủ Thiêm,giữ lại cảnh quan khu Sàigòn cũ như một trung tâm văn hoá và hành chính,bất chấp những hậu quả sẽ tới,hàng loạt các cao ốc vẫn mọc lên ở khu trung tâm Sàigòn.Phải chăng đã tới lúc phải ngăn lại làn sóng bêtông để các nhà kiến trúc tính toán lại bản “lai diện mục’ cuả thành phố thân yêu cuả chúng ta...

                                                     4/97

                                                NHẬT TUẤN

 Kỳ sau : Bài 2 :  Cái gì mạnh hơn cái đẹp ?