ĐỖ QUYÊN - Trung-Việt Việt-Trung - Truyện - KỲ 25

                           (tiếp theo)

 “Cụ thể thêm: trong quan hệ Việt-Trung, dù Đại Việt hết lòng hết sức làm ‘bạn với Trung’, thì vị trí địa lý của Đại Việt cũng bắt buộc nước này phải đồng thời nhìn nhận Trung như một ám ảnh an ninh thường xuyên và cốt tử.

Cho phép chúng tôi được nói thẳng và có thể mếch lòng một số quý vị trong cấp lãnh đạo tối cao… Nếu không vì thực tâm tin cậy dựa trên cùng một hệ tư tưởng Xã hội chủ nghĩa thì không việc gì Đại Việt phải giấu diếm ánh ảnh sinh tồn đó bằng ‘phương châm 16 chữ’ và ‘quan hệ 4 tốt’. (Còn vấn đề ‘thực tâm tin cậy dựa trên cùng một hệ tư tưởng’ thì không đơn giản, chúng tôi xin khất dịp khác như đã nói) [Hiểu mà… Hiểu mà…]

Nếu càng cố giấu thì hành vi và ngôn ngữ ngoại giao của Đại Việt càng thể hiện sự yếu kém và khiếp nhược. Đó không những không là minh triết Việt ‘Người khôn ăn nói nửa chừng’ mà còn phản lại triết lý vệ quốc của tổ tiên Việt ‘Nam quốc sơn hà nam đế cư’. Chúng tôi vững tin là nhân dân hai nước cũng như cả khu vực và toàn nhân loại đều cầu Trời khấn Phật sao cho Trung chân thành ‘làm bạn với Đại Việt’. Cứ cho là có một ngày đẹp trời xảy ra điều đó, liệu Đại Việt đã sẵn sàng vị thế của một người bạn thực sự hay chưa: sự bình đẳng? Cũng không nên nại cớ ‘lặp lại lịch sử’ ở một số sự kiện cầu hòa của cha ông Đại Việt dưới vương triều phương Bắc. Thời đó với kiến thức và viễn kiến của Đại Việt thì ngoại giao thế giới chỉ có Trung và Đại Việt mà thôi; ngoài trứng với đá không còn gì khác. Không có ASEAN, không có Liên Hiệp Quốc, không có Mỹ, không có Internet, không có Email… Tiền bối Đại Việt dưới các triều đại Trung chỉ có 2 việc kế tiếp nhau và lặp lại ngàn năm: Kiên quyết đánh đuổi quân xâm lược ra khỏi bờ cõi, rồi tận tâm triều cống thần phục giữ lấy bình an. ‘Mùa thu nay khác rồi…’ Trái đất vẫn tròn như thế, nhưng thế gian đã đổi khác - đã phẳng một cách công khai mà không quan hệ nào có thể song phương ‘tắt mắt’ nếu nguy hại đến thế giới.

Cụ thể hơn: Đại Việt hoàn toàn có thể chủ trương một quan hệ chiến lược mở rộng và đặc thù với nhiều nước khác để dựng một ‘hàng rào chiến lược’ tự bảo vệ, như nhiều nước lớn cũng như nhỏ trên thế giới đã phải làm. [Nếu là người Chăm sẽ kêu: Hay quá, trời biển ơi (không phải như người Kinh kêu ‘trời đất ơi’)!]

Rồi cụ thể thêm nữa:

“Khổ nỗi, từ trong văn hóa và tư tưởng, Trung vốn là khuôn mẫu cho Đại Việt. Người Trung đã, đang, sẽ là gì; người Việt cũng đã, đang, sẽ thế nấy. Bị xâm lược, phải thần phục cũng bởi tính ‘khuôn mẫu’. Chính nhờ ‘thế giới phẳng’, chúng ta có cơ may phá khuôn mẫu ngàn năm Trung-Việt Việt-Trung. Nên chăng coi đó như cách thoát hiểm ngoại xâm, họa bành trướng từ láng giềng phương Bắc?”

Cụ thể này mới đích thị cụ thể:

“Về đối ngoại, hiển nhiên Đại Việt rất, rất cần hữu nghị với Trung. Và cần đủ giao hảo với ASEAN, Nhật… Song le, về chiến lược, lịch sử ngàn năm cho đến thực tiễn 3 tháng qua không hề ‘cấp giấy phép’ cho Đại Việt thiết lập an ninh trường kỳ theo quan điểm xương sống ‘Trung là bạn đặc biệt’. Thật khó phân minh: một mặt quyền lợi quốc gia đòi hỏi Đại Việt phải cảnh giới trong quan hệ Việt-Trung, mặt khác ngoại giao chính thống lại xem ‘Trung là bạn đặc biệt’. Minh triết Việt gọi là tình ngay lý gian. Nếu phá được mâu thuẫn đó sẽ rất tự nhiên nảy ra quan hệ chiến lược mới mẻ và minh bạch. Thêm nữa so với Trung, Đại Việt vĩnh viễn là nước nhỏ hơn rất nhiều về hầu hết phương diện. Do vậy không thể nào dùng phương châm ‘hợp tác toàn diện’. Phải lựa chọn lĩnh vực nào và ở mức độ nào cần hợp tác. [Trời biển ơi, hay quá!]   

Cụ thể này thì thực là bố của cụ thể:

“Thế thì Đại Việt sẽ cần ai là đồng minh chiến lược? Chúng tôi hiểu ‘đồng minh’ lúc này không phải là tham gia một liên minh quân sự, mà là một tổ chức gồm các nước có cùng lợi ích chiến lược. Và điều gì khiến một quan hệ chiến lược tồn tại tốt? Đây, ngành địa-chính trị hiện đại đã chứng minh qua 3 tiêu chí: Tư tưởng, Văn hóa và Vị trí địa lý. Do tiêu chí tư tưởng hệ trọng như thế, chúng tôi - những con dân Việt dù phải ở xa trời Nam đất Việt cũng mạn phép - đề nghị Đại Việt nên dứt điểm ‘cắt rốn tư tưởng’ với Trung, ngay cả khi hai nước vẫn còn chung hệ thống chính trị Xã hội chủ nghĩa. (Chúng tôi mở ngoặc: đây là một tiên đề rất mới và quá lớn, xin sẽ chứng minh bằng lý luận và các chứng từ cập nhật trong một tiểu luận riêng. Vả, với nội dung ‘nội bộ Đại Việt’ nó ra ngoài khuôn khổ Hội thảo quốc tế hôm nay. Chỉ nói rốn một câu: mô hình này sẽ không từ bỏ nguyên lý cơ bản của chính thể hiện thời là ‘đảng lãnh đạo’. Chúng tôi đóng ngoặc.) [Kính nể bậc giáo sư, các thầy đóng mở khít khao thế nhà em còn dám ‘còm’ vào đâu được. Và nhà em cũng bắt chước thầy nói rốn: cái tiểu luận riêng ấy sẽ rất có thể là ‘ông cố nội của cụ thể’ chứ chả chơi?]

Nhưng rõ ràng cụ thể này phải là “ông cố nội của cụ thể”:

“Nào để kết thúc, mời quý vị ‘trở về Surriento’ với Biển Đông, với ASEAN thân thiết của mỗi đất nước, của mỗi chúng ta có mặt lúc này. Theo 2 gợi ý sau đây, mà 12 anh chị em đồng tác giả chúng tôi có mặt trên 9 quốc gia, lãnh thổ từng trăn trở trong bao tháng ngày xa quê Việt:

Xét rằng, về mặt lịch sử với bản tính mù mờ của nó (nhấn rất, rất mạnh: chúng tôi không phản bội lịch sử dân tộc, không đi ngược luận chứng của dư luận và các cơ quan hữu trách Đại Việt), và nhất là về thực tiễn nhiều năm qua, chúng tôi thấy không chỉ nước Đại Việt của chúng tôi mà chẳng quốc gia nào của mỗi quý vị phủ sóng lên hết cả Biển Đông, đặc biệt là quần đảo Trường Sa.

Gợi ý Một. Thôi thì chuyện dài lâu ‘của Caesar trả lại Caesar’, mỗi nước chúng ta hãy tạm để cho con cháu chúng nó ‘trả’. (Ông Trời rồi sẽ có mắt! Đứa nào ăn gian nó giàn ra đấy; nhất là đứa phải dùng đến giàn khoan để lấn biển.) Cấp thiết bây giờ, để chống lại hiểm họa chung là Đường lưỡi bò của Trung, ASEAN cần đoàn kết - theo đúng nghĩa đen của mỹ từ này - mà hát lời ca ‘Kết đoàn chúng ta là sức manh’…

Đặc biệt, Đại Việt cùng 3 nước Philippines, Malaysia và Brunei phải chung tay gìn giữ quần đảo Trường Sa nguyên hiện trạng và đồng thanh ca bài ‘Biển Đông này là của chung’. Cho phép 4 đồng tác giả chúng tôi hát thử khúc ca này bằng 2 ngôn ngữ Việt-Anh:

‘Ra Biển Đông ta chơi

Dưới ánh nắng biển trời tươi đẹp.

Ta muốn chiếm một đảo có dầu

Nhưng ASEAN dặn ta đừng chiếm

Biển Đông này là của chung…

Nghe lời ASEAN ta ngoan

Ta không chiếm một đảo, đá nào

Khoe sắc thắm nhìn ta đảo cười

Ta nhớ lời ASEAN dặn không chiếm

Biển Đông này là của chung….’

Gợi ý Hai. Danh xưng của vùng biển này đôi khi dễ sinh sự sự sinh. Danh còn tùm lum chưa chính được, ngôn thuận sao cho nổi? Ngắn gọn: cho tới nay, Trung và nhiều nước thường gọi đấy là ‘biển Nam Trung Hoa’/’South China Sea’; tiếng Việt dịch tắt là ‘biển Nam Hải’). Còn người Việt từ xưa đến nay đều thủy chung gọi là ‘biển Đông’; như ghi dấu ấn văn hóa và lịch sử Việt, qua thành ngữ ‘Dã tràng xe cát biển Đông…’ hay tục ngữ ‘Thuận vợ thuận chồng tát biển Đông cũng cạn/ Thuận bè, thuận bạn tát cạn biển Đông’…

Nay, bằng tất cả ý thức dân tộc, tinh thần cộng đồng và trách nhiệm nhân loại, chúng tôi mạnh bạo và da diết đề nghị phía Đại Việt dũng cảm và cao thượng đề xướng lên ASEAN phương án đặt tên mới là ‘biển Đông Nam Á’ thay vì ‘biển Đông’ của người Việt.

Tiến tới trở thành danh chính, để vượt thắng dư luận và bôi trơn thói quen, ít nhất danh xưng ‘biển Đông Nam Á’/ ‘Southeast Asian Sea’ thoạt tiên cần được dùng trong tài liệu và ngôn luận chính thức của ASEAN (Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á/ Association of Southeast Asian Nations). Và, khẩu hiệu tuyệt vời đang có của ASEAN sẽ trở nên trên cả tuyệt vời khi có thêm cơ sở địa thủy ‘một vùng biển’ của nó. Đây, trên cả tuyệt vời đó là: ‘Một tầm nhìn, một bản sắc, một cộng đồng, một vùng biển’”.

Trời biển ơi! Suốt thời gian tham luận xen kẽ giải đáp chất vấn của diễn giả Vinh Sinh và bài hát ‘Biển Đông này là của chung’ được tứ ca rất đằm thắm và vui nhộn, cả hội trường đã nhiều lần rung động như Biển Đông giữa các tháng ngày giàn khoan 981. Đến phút chót 250 con người ấy lại rầm rộ cả lên bằng hàng chục thứ tiếng với các từ “Biển Đông Nam Á - ASEAN! Hoan hô! Vinh Sinh - 12 đồng tác giả! Hoan hô!”

Các buổi sau, Hội thảo tuy không sôi động bằng buổi đầu song cũng không hề bằng lặng. Chuyện Biển Đông, ý lộn, biển Đông Nam Á, mà lị…

Tiến sĩ Nông Hồn, nữ Giám đốc Viện Nghiên cứu Nam Hải (Trung):

“Liệu chúng ta có thể hy vọng khai thác, đánh cá chung trong khi chưa giải quyết được tranh chấp trên biển? Trung rất muốn tăng cách tiếp cận của mình với luật lệ quốc tế. [À há, thế ra Trung có luật Trung, quốc tế có luật quốc tế; Trung là Trung, quốc tế là quốc tế, phải không mợ Tiến sĩ?] Lúc này, cần ngăn cản không để Chủ nghĩa dân tộc xảy ra thái quá!” [Quá đúng, chỉ nên để cái chủ nghĩa đó xảy ra vừa vừa phai phải thôi. Buồn tình thì thảy giàn khoan vô biển nhà hàng xóm, chán lại lôi về.] Nhân dịp hội nghị quý hóa này, tôi kêu gọi các nước bạn cần phải tìm hiểu hơn về Trung. [Hiểu rồi, hiểu từ ngàn năm nay rồi, mợ ạ!] Trung đã và sẽ không chấp thuận Tòa trọng tài quốc tế để giải quyết tranh chấp Trung-Philippines, vì như thế kẻ được người thua. [Ơ hay, giả sử mợ thò vào túi tôi lấy đi mất 10 đô. Tôi thưa mợ ra ông tòa, mợ không chịu mà đòi hai ta chia đều cho hòa: tôi 5 đô, mợ 5 đô để khỏi ‘kẻ được người thua’?]

Đô đốc Jagmeet Singh, cựu Tư lệnh Hải quân miền Đông Ấn Độ:

“Theo hướng xấu hơn, không khí địa-chính trị tại Biển Đông chắc chắn đã thay đổi trong 5 năm qua. Nếu Trung cứ tiếp tục cứng rắn với yêu sách của họ và hung hăng trong cách cư xử thì những leo thang với các nước láng giềng sẽ đi đến thất vọng và bất đồng. Khiến các nước ASEAN mở chiến dịch hiện đại hóa và phát triển quân sự. [Chỉ tổ béo mấy cha nội đầu nậu và lái buôn súng ống!]

“Một cuộc chạy đua vũ trang mới trên đại dương đang hiển lộ. Cách đi của ‘nước lớn’ Trung tạo ra 2 thái độ từ các nước nhỏ có chung biên giới biển: a. Dù muốn dù không cũng phải học cách tiếp nhận sự tham gia của quân đội Hoa Kỳ tại nước mình và trong khu vực; b. Tìm sự công bằng qua Tòa công lý quốc tế hay Tòa trọng tài, bởi mọi kênh giải quyết đa phương giữa các bên tranh chấp hết hiệu quả.” [Bác Chà Và nầy nói phải: dân Việt chúng tui có câu Quân tử phòng thân, tiểu nhân phòng bị gậy.]

Giáo sư người Đức Jonathan Berlin thuộc Trung tâm Đông Nam Á trình bày thẳng bằng tiếng Việt:

“Từ vụ đặt giàn khoan trái phép trong vùng biển Đại Việt cho đến việc xây trái phép bãi ngầm Gạc Ma thành một ‘đảo nổi’ - có thể xem là chuỗi yếu tố vô trách nhiệm trong chiến dịch lớn hòng thay đổi bộ mặt Biển Đông theo ý muốn của Trung Nam Hải. Các đảo, đá lớn nhỏ tương tự mà có sân bay hải cảng sẽ biến thành những hàng không mẫu hạm của Trung không thể bị bắn chìm. [Rõ quá rồi còn gì!] Tôi phải nói thật là rất tiếc khi nhiều khả năng cộng đồng quốc tế không làm sao bắt buộc Trung ngừng hành động vô tiền khoáng hậu như thế trong lịch sử hình thành trái đất!? [Ha ha… Phát kiến mới về địa lý của vị Giáo sư giỏi tiếng Việt!] Nhưng điều đó càng không có nghĩa các quốc gia liên đới không phản đối và yêu cầu phía Trung giữ các cam kết.

Cho phép tôi dùng hình ảnh để so sánh: Nếu giàn khoan HD-981 là một cố gắng của Trung khi thay đổi tình trạng với động thái di chuyển một ‘đảo nổi di động’ qua vùng biển của Đại Việt, thì việc tự xây tạo ở Gạc Ma là một cố gắng sinh ra ‘đảo nổi cố định’. Cả hai hành động cũng là một cố gắng để quân sự hóa vùng Trường Sa. [Trên cả tuyệt vời!]

Cuối cùng, điều hết sức quan trọng về tình cảm mà người Việt thấy nhưng quốc tế ứ chịu thấy: những hành động đang xảy ra ngay tại nơi 64 chiến sĩ Hải quân Đại Việt hy sinh năm 1988 đã khoét vết thương vốn rất sâu trong lòng dân Việt thêm một lần nữa, sâu thêm.’ [Muốn khóc quá, anh Jonathan ơi! Hai bông hồng thắm dành cho anh…]

Đến từ Đại học Chính trị Singapore là Phó giáo sư Joci You:

“Tôi đề nghị nên coi các sự kiện sau đây như ‘trận chiến ngầm’ mới nhất và đang diễn tiến: Dù đã xảy ra trong quá khứ với tiến độ chậm, nay Trung đang thúc mạnh việc mở rộng 6 đảo, nguy hiểm nhất là đảo đá Gạc Ma trong quần đảo Trường Sa. Các công trình lấn biển ở Hoàng Sa cũng có quy mô ngày càng rộng lớn; như cảng ở đảo Phú Lâm được tái thiết kế để tàu sân bay trú ẩn trong tương lai rất gần; với đường băng trên đảo đang được mở rộng và kéo dài, các phi cơ vận tải, quân sự, phi cơ cảnh báo sớm và chỉ huy trên không, thậm chí cả phản lực sẽ có thể cất hạ cánh trên đảo. Tức là đang hình thành một vòng cung móng ngựa chặn họng quần đảo Trường Sa hướng vào Đại Việt, cũng như hướng ra eo biển Malacca. Vâng, thưa quý vị, mấy bữa nay tôi máy mắt liên hồi. Vẻ như các ‘hành động thật’ ấy có thể là ‘động tác giả’ cho một ‘trận chiến nổi’ nào đó chăng?” [Lại “nhân bảo như thần bảo” rồi. Chờ 2 ngày nữa Giáo sư sẽ thấy…]

                              (còn tiếp)