Năm 1996 khép lại với những hoạt động rộn ràng của Hội Nhà văn:
Tổng kết năm, hội thảo tiểu thuyết, trao giải... Bức tranh trở nên sinh động
hơn nếu cộng thêm những hoạt động văn học trên báo chí và các địa phương: Trại
viết truyện ngắn cuối năm của Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh, Hội thảo văn học Đồng
bằng sông Cửu Long, tuyển chọn truyện ngắn hay hằng năm trên báo Văn nghệ, Tuổi
trẻ, cuộc thi viết tiểu thuyết do Tổng liên đoàn và Nhà xuất bản Lao Động tổ
chức, thành lập câu lạc bộ nhà văn trong hội Cựu chiến binh thành phố Hồ Chí
Minh...
Tuy nhiên “Cái đầu ra” của văn học 1996 xem ra không rộn rã
bằng những hoạt động xoay quanh nó. Thử nhìn dự kiến tặng thưởng cuả Hội Nhà
văn ta có thể thấy rõ điều đó: hai giải phê bình một cho Trần Mạnh Hảo và một
cho Nguyển Văn Lưu - Hai cây bút tả xung hữu đột trong vai trò anh “gác chợ”
văn chương. Một tặng thưởng văn xuôi cho Nguyễn Kiên, giám đốc nhà xuật bản Hội
Nhà văn. Tặng thơ cho Thi Hoàng, Trần Hữu Mai... dù biết chắc ba cái tứ tặng thưởng
đó mau chóng mất hút trong lòng người đọc. Bởi vậy có thể nói tặng thưởng năm
nay có tính chất “trả công” nhiều hơn là
tuyển chọn giá trị. Cho dù các hội đồng và Ban chấp hành có xét chọn ra
kết quả thế nào chăng nữa thì cũng phản
ánh một điều: 1996 lại mất mùa văn học. .
Về tiểu thuyết người ta
không thấy một cuốn nào gây được tiếng vang tốt khiến cuộc hội thảo về tiểu
thuyết mới đây do Hội Nhà văn tổ chức phải rung chuông báo động: đang mất mùa
tiểu thuyết. Truyện ngắn và thơ vẫn xuất
hiện trên các kệ sách, nhưng khó chọn
được tập nào có thể đứng đựơc như một thành tựu mới.
Ngược với tình trạng im ắng trong sáng tác, trong phê bình liên
tục nổ ra những đợt phê phán rộn ràng. Nhà thơ Trần Mạnh Hảo đã mau chóng tạm
gác bút thi nhân để mang cung kiếm phê bình chém túi bụi vào mảng sách khảo cứu
lí luận, giáo khoa cuả các giáo sư, học giả và các thầy dạy văn. Việc phê phán
truyện ngắn Phạm Thị Hoài cũng góp cho phê bình trở nên rầm rộ. Phải chăng hai
giải thưởng về lí luận dành cho Trần Mạnh Hảo và Nguyễn Văn Lưu đã nói lên điều
đó. Khi một hiện tượng diễn ra rầm rộ liệu người ta đã có thể đúc kết thành qui
luật chưa ?: “chừng nào các cây bút phê bình lí luận đổ càng nhiều mực thì
những cây bút sáng tác viết ra càng ít chữ”.
Đi tìm những nguyên nhân
chững lại cuả sáng tác trong nền kinh tế
thị trường hiện nay, người ta tìm thấy
sự ách tắc nghiêm trọng ở khâu “đầu ra”. Sau mấy năm thị trường sách
nhốn nháo bởi những đợt sóng sách hình sự, sách xào xáo chuyện tình kiểu Hồng Kông, nguời đọc đã tìm thấy những
tập truyện ngắn những tập tiêu thuyết nghiêm chỉnh được viết bởi những nhà văn
tâm huyết. Thế rồi làn sóng các sách khảo cứu lí luận, các sách kích thích trí
tò mò lại chùm lên sáng tác cuả các nhà văn.
Trong năm 96 với lí do không bán được sách, Công ty phát hành
sách khu vực 2 đã trả lại một số lượng lớn sách cuả các nhà văn Nguyễn Mạnh
Tuấn,Nhật Tuấn,Lê văn Thảo...sau một thời gian dài xếp đống trong kho.
Có vẻ các nhà phát hành bận bịu nhiều với các ấn phẩm ăn khách
như: Bloc lịch, lịch treo tường, sách giải trí gợi tò mò... hơn là việc bán
sách cho các nhà văn. Sự thực nếu sản phẩm cuả các nhà văn cũng được quảng cáo
và khuyến mãi như các hàng hóa khác thì chắc chắn những sáng tác tâm huyết
những tìm tòi đích thực cuả họ sẽ tìm được đầu ra.
Nản lòng biết bao khi bỏ hết óc não trong cả năm trời mới viết
được một tập truyện ngắn hoặc cuốn tiểu thuyết để rồi... đút ngăn kéo, nếu
không tìm đựơc một nhà Mạnh thường quân bỏ tiền ra in ấn và xuất bản. Ngay cả
các nhà văn chuyên nghiệp chỉ sống được bằng ngòi bút cũng không thể uống nước
lã cầm hơi để viết truyện ngắn, truyện dài với nhuận bút được trả có khi không
bằng một bài báo tết.
Có thể thấy trước rằng
nếu Bộ văn hóa, Hội Nhà văn và các cơ quan hữu trách không để mắt tới công tác
phát hành sách, không mở được đầu ra cho các sản phẩm văn học, thì người sản
xuất - tức các nhà văn còn phải xoay sang sản xuất các mặt hàng thứ cấp khác:
các bài báo, kịch bản, tạp bút... Và như
vậy có thể nói các nhà văn không làm văn chương nữa họ xoay sang bán chữ cho
các tòa báo và các hãng phim... Và như vậy dự đoán từ nay đến năm 2000 thật
khó có được một mùa gặt mới trong tiểu
thuyết. Bởi lẽ truyện ngắn còn có cơ in trên báo chứ còn tiểu thuyết thật là
khó tìm được cơ hội để đi tới được tận tay người đọc.
Có lẽ do cấp dưới “bẩm “ lên, ông Tổng bí thư Đỗ Mười vốn quen
phá các cơ sở kinh tế Sàigòn cũ mà ông gọi là “cải tạo” hơn là đọc sách là thứ
mà cả đời ông chỉ sờ tới sách Mác – Lê – sờ chứ chưa hẳn đọc, đã hứa rằng sang
năm 97 sẽ tài trợ cho Hội Nhà văn những…một tỷ đồng.
Đành rằng số tiền đó chỉ tương đương với tiền tài trợ cho một
bộ phim sử thi, nhưng nếu đầu tư có hiệu quả thì 50 ông nhà văn “quốc doanh”
mỗi ông sẽ được 20 triệu đồng đủ sống để viết mỗi người một cuốn tiểu thuyết
trong đó ít nhất có 5 cuốn ca ngợi công ơn cuả đảng để Hội nhà văn làm ầm ĩ
:”đã có một mùa mới trong tiểu thuyết. “
Tháng 12
năm 96
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét