Những
chuyện hay nhất là những chuyện không kể to tiếng
– Ngạn ngữ Trung quốc
Vũ
Huy Quang dịch
“Những người đàn bà tốt
của
Trung quốc”, là tên tác phẩm của
tác gỉa
Tân Hoan (Xinran) ghi lại những mảnh
đời
kì dị
của
phụ
nữ
Trung quốc.
Tân Hoan nay là giáo sư
dạy
văn hóa Đông phương và Phi châu tại
London University từ 1999. Trước
đó, bà điều hành chương trình “Phụ
Nữ
thầm
thì” trên đài phát thanh Nam Kinh, lúc đầu thập niên ’90, thời
kỳ mở
cửa
tại
Trung quốc: Phụ nữ Trung quốc
gọi
vào nói chuyên đời họ với bà trực
tiếp
trên Đài. Chỉ trong vài tuần, chương
trình được
tòan quốc
chú ý đặc
biệt.
Lần
đầu
tiên phụ
nữ
thực
sự
trực
tiếp
cất
tiếng,
qua những
người-thực-việc-thực.
Có những
chuyện,
chính Tân Hoan cũng không tin tai của mình. Bà phải
đi tiếp
xúc người
trong cuộc để ghi chép, phỏng
vấn,
thu âm…và gom thành bản thảo, mong ra sách công khai hơn
cho tiếng nói phụ
nữ
Trung quốc, những nạn nhân trong những
cảnh
ngộ
quái lạ
của
xã hội,
của
lịch
sử.
Càng nổi
tiếng,
Tân Hoan càng bị áp lực mọi
mặt,
vì động
chạm
đến
những
vấn
đề
“nhạy
cảm”
của
chế
độ,
như
nạn
nhân của
Cách mạng
Văn Hóa, lạm dụng tình dục,
vấn
nạn
phong tục
địa
phương…mà
phụ
nữ
là nhân chứng sống phải gánh chịu.
Thời đại này, người ta hay nói, hoặc có
gia đình mà không cảm xúc, hoặc có cảm xúc mà không có gia đình. Đời sống hiện
tại, giới trẻ phải ưu tiên chuyện công ăn việc làm, lo nhà cửa lên trên chuyện
hôn nhân. Thế hệ trước, từng sống trong chuyển biến chính trị lớn lao, lại lo hôn
nhân trước nhất. Cả hai thế hệ, cùng lấy
an sinh làm hàng đầu, cùng coi chuyện tình cảm gia đình là thứ yếu. Nhưng phụ nữ
lại mong và đặt trước hết, là mái ấm gia đình phải xây đắp bằng tình cảm trước
đã. Đó là điều trong rất nhiều chuyện tình của Trung quốc – những chuyện tình
không đơm hoa kết trái bao giờ.
Năm 1994, cha tôi đi dự họp mặt cựu
sinh viên kỷ niệm tám mươi ba năm thành lập Đại học Thanh Hoa – một trong những
trường tốt nhất của Trung quốc. Về nhà, ông kể chuyện tái ngộ của đôi bạn cùng học, Giang Tĩnh và Cao Đạt, hai
người yêu nhau từ thuở sinh viên. Sau khi tốt nghiệp, họ được phân công hai nơi
khác nhau, để “đáp ứng nhu cầu Cách mạng”, rồi mất liên lạc hàng chục năm trong
cơn ác mộng của Cách mạng Văn Hóa, cái thời mọi thông tin đều bị cấm ngặt.
Cô Giang Tĩnh, đã chờ và tìm bạn mình
trong suốt bốn-mươi-lăm năm. Trong buổi họp mặt cựu sinh viên, bà được gặp lại,
nhưng bà không ôm người yêu được, vì vợ ông ta đang đứng cạnh bên. Giang Tĩnh
gượng cười, bắt tay lịch sự, nhưng trong lòng bà hẳn chóang váng, bởi bà ra về rất sớm.
Các bạn cũ chứng kiến cảnh tái ngộ éo
le của họ đều chấn động, mắt ai cũng hoe đỏ vì họ biết mối tình nổi tiếng của
hai người một thời cùng lớp cùng trường. Suốt bốn năm Đại học, Giang Tĩnh và Cao Đạt yêu nhau sâu đậm.
Họ đều nhớ chuyện Cao Đạt kiếm bằng được chiếc kẹo gắn trên mũi người tuyết của
Giang Tĩnh trong một đêm bão tuyết ở Bắc Kinh, chuyện Giang Tĩnh bỏ ngủ suốt mười
đêm để chăm sóc Cao Đạt lúc bị sưng phổi.
Tôi hỏi cha tôi bà Giang lập gia đình
chưa. Ông bảo bà không lấy ai, chỉ có đợi và đợi. Bạn học bảo bà thật ngốc, sao cứ đắm đuối với qúa khứ:
Còn hi vọng gì khi phải trải qua cái thời điên cuồng của Cách mạng Văn Hóa? Trước
những phê phán của họ, bà chỉ mỉm cười và yên lặng. Tôi bảo cha là bà trong trắng như
bông huệ nước, chính bà là bông hoa nở trên vũng bùn. Nghe chuyện , mẹ tôi chen
vào bảo, bông huệ nước chóng tàn hơn bất cứ lòai hoa nào, một khi bị ngắt. Tôi
rất muốn biết Giang Tĩnh có bị tàn héo hay chưa.
Tôi tìm ra được địa chỉ cơ quan của bà
trong sổ lưu niệm của cha tôi, nhưng không có địa chỉ nhà riêng và số điện thọai.
Cơ quan bà là cơ xưởng chế tạo của quân đội, sâu trong núi, điều kiện sống giới
hạn, giao thông khó khăn. Tôi gọi điện vào xưởng, nhưng họ bảo Giang Tĩnh đi Bắc
Kinh chưa về. Họ còn muốn biết bà đã xong buổi họp mặt chưa. Tôi đề nghị nên
cho người tìm bà. Cơ quan bà lại gọi cho tôi, bảo bà có gọi vào xin nghỉ gia hạn,
nhưng không thấy liên lạc gì nữa. Tôi cho rằng có thể bà kiếm cách gập lại Cao
Đạt, nhưng khi tôi liên lạc được với ông ở một cơ xưởng quân đội tại Giang Tây,
ông còn tuyệt vọng hỏi lại,”Chuyện gì xảy ra thế? Bà ấy ở đâu?”
Chúng tôi cực kỳ băn khoăn, nhưng
không biết làm gì. Bà đã mất tich đâu đó trên đất Trung quốc.
Tối nọ, tôi nghe một thính gỉa gọi điện
vào đài, tự giới thiệu là nhân viên tiếp tân của một khách sạn cạnh hồ Đại Hồ,
thuộc Ngộ Đúc, cô nói có khách trọ rất lạ, một phụ nữ lớn tuổi, không những
không hề ra khỏi buồng, còn không cho nhân viên phục vụ vào quét dọn. Ban quản
lý biết khách còn sống, vì bà còn trả lời điện thọai. Cô thính gỉa lo lắng, hỏi tôi có cách gì giải quyết chuyện lạ
lùng này không.
Sau buổi phát thanh, tôi gọi lại khách
sạn, bảo họ chuyển đường giây nói của tôi tới bà khách ẩn dật. Bà nghe máy
ngay, nhưng có vẻ như không muốn nói nhiều. Bà hỏi tôi làm sao mà tôi kiếm ra
bà. Khi nghe tôi nói là nhân viên khách sạn lo lắng cho bà, bà nhờ tôi nói lời
cám ơn đến họ. Tôi kinh ngạc khi thấy bà nhờ một người ở rõ xa chuyển lời cám
ơn đến nguời ngay sát cạnh mình. Kinh nghiệm cho biết, người lảng tránh tiếp
xúc là người đã mất niềm tin vào cuộc đời. Bà còn nói là chưa từng nghe chương
trình phát thanh của tôi, và cũng không có ý muốn nghe.
Cuộc tiếp xúc của chúng tôi chỉ ngắn
ngủi có thế, nhưng tôi nài nỉ được liên lạc với bà sau mỗi buổi phát thanh, cho
rằng đó là cách duy trì mối liên hệ duy nhất của bà với cuộc sống. Sau vài lần
đàm thọai, có tín hiệu chấp nhận tôi qua giọng nói của bà. Có lần bà còn hỏi về
đời sống của tôi, chứ không còn chỉ trả lời cụt lủn những câu hỏi của tôi như
trước.
Hai tuần sau, bà không trả lời chuông
điện thọai của tôi nữa. Hỏang hốt, tôi gọi ngay cho ban quản lý, yêu cầu họ lại
gõ cửa phòng bà. Rồi tôi nhẹ cả người khi họ bảo là bà còn lên tiếng. Tôi vẫn
tiếp tục gọi cho bà, dù bà không nghe máy.
Thế rồi dịp may đưa đến, tôi được cử
đi Ngộ Đức làm phóng sự về những người cảnh sát giao thông ở đó. Nhân dịp này thăm
người đàn bà muốn xa lánh cuộc đời.
Tôi đến nơi lúc 4 giờ sáng, gặp cô tiếp
tân mắt nhắm mắt mở, lừ đà lừ đừ. Khi cô đưa tôi đến phòng, tôi hỏi cô có biết gì về
người khách khác thường trọ ở đây không.
“Em có nghe người ta nói có một bà ở Cao
ốc 4 hơi là lạ. Bà ở đó có lẽ vài tuần rồi, em không rõ lắm. Mai sẽ có cuộc họp
ban điều hành, đổi ca, em sẽ hỏi thêm cho cô.”
“Cám ơn cô, chắc tôi làm phiền cô”
“Không sao. Cô mới là người nói chuyện
cho bao người nghe, nhưng đã mấy ai có dịp cám ơn cô?” Cô ta trả lời.
Người Trung quốc có câu, “Tay đàn ông,
miệng đàn bà là hai thứ đáng sợ trên đời”, nhưng nay thì tôi được nghe những
câu nói dễ thương từ miệng cô gái này.
Khi tôi đang thay áo quần trong buồng,
chuông điện thọai reo.
“Chào cô…Cô Tân Hoan? Tôi trực tổng
đài. Xin lỗi làm phiền, nhưng tôi nghe lcô muốn biết về một người khách đặc biệt
ở đây. Bà ta có gọi cho tôi, ngay sau buổi phát thanh tối nay của cô, bà còn hỏi
tôi có thích nghe chương trình của cô không. Tôi bảo có, rồi hỏi bà ấy có cần
gì không, nhưng bà ta gác máy. Bây giờ, tôi có thể nhìn thấy bà từ chỗ tôi đang
ngồi. Tôi trực đêm, hay nhìn thấy bà ấy thường ngồi cạnh cửa sổ, nhìn ra hồ suốt
đêm. Chắc bà ấy chỉ ngủ ban ngày?...”
“Xin lỗi, ông cho biết có nhìn thấy bà
ngay lúc này không? Bà có còn đang ngắm hồ không?”
“À…Để tôi xem. Có, bà ta đó…Tôi thấy
rõ lắm…Hình như không bao giờ bà kéo rèm che cửa sổ.”
Chào anh ta xong, tôi vận y phục, muốn
đi lập tức gặp bà , không muốn mất thời gian quý báu.
Đứng trước cửa phòng bà, tôi như hụt hẫng,
run lập cập vài phút trước khi tôi gõ cửa, lên tiếng :
”Dạ, tôi tên Tân Hoan.Tôi đã từng được
nói chuyện với bà qua điện thọai. Xin bà mở cửa cho.”
Không có tiếng trả lời, cửa vẫn im ỉm.
Tôi không gõ thêm, không lên tiếng nữa, biết chắc bà đã nghe rõ tôi trong không
gian tịch mịch sáng sớm. Tôi đóan bà đang đứng sau cánh cửa, chúng tôi đều cảm
thấy nhau. Khỏang mười phút sau, bà lên tiếng:
”Tân Hoan, cô còn đó không?”
“Thưa còn. Tôi vẫn đợi bà mở cửa.”
Tôi trả lời, nhẹ nhàng nhưng rành rẽ.
Cửa mở khẽ , một người đàn bà buồn bã,
mệt mỏi nhường lối cho tôi vào. Căn buồng gọn ghẽ, nhỏ bé, chỉ có túi đựng đồ
du-lịch trong góc tường là chứng cớ cho biết căn buồng có người ở. Tôi nhẹ cả
người khi thấy cái túi đựng mì khô – thế là bà không nhịn đói.
Tôi ngồi xuống cạnh bà, nhưng giữ im lặng,
bất cứ lời nói nào cũng đưa đến hậu qủa ngược
lại. Tôi sẽ đợi cho bà cất tiếng, nhưng cho đến khi ấy, tôi muốn tạo một không
khí thân cận. Chúng tôi ngồi cạnh nhau lặng yên, cùng nghe tiếng nước hồ dập
dìu vào bờ, và ý nghĩ tôi lan man trên mặt nước, hay quanh bờ hồ.
Hồ Đại hồ là cái hồ nước ngọt lớn thứ
ba ở Trung quốc, nằm khỏang giữa mạn nam Giang Tô, bắc Chiết Giang. Đó là cảnh
đẹp nổi tiềng thuộc châu thổ sông Dương Tử. Vòng quanh hồ là những hoa viên, đầy
ao và suối. Đại Hồ còn nổi tiếng vì sản xuất trà Bạch Lỗi Xuân. Truyền kỳ, có một
cô gái rất đẹp tên Bạch Lỗi tưới một cây con bằng máu của mình, cây mọc ra lá,
cô đem lá nấu thành trà cho người yêu cô bị bệnh uống. Cô nấu trà ngày này qua
ngày khác, cho đến khi người cô yêu khỏi bệnh, cũng là lúc cô kiệt lực mà qua đời.
Tôi mường tượng những chuyện tình bi
thương theo nhịp tiếng dào dạt của nước hồ, trong lúc vẫn im lặng ngồi cạnh bà.
Điện thọai reo phá vỡ sự yên lặng giữa
chúng tôi. Người ta gọi tôi. Bảy giờ thiếu mười lăm phút sáng, bác tài muốn tôi
sẵn sàng đi Ngộ Đức làm việc với Cảnh
sát Giao thông, tôi có cái hẹn với họ lúc 8 giờ 30.
Tôi nắm tay bà từ biệt, nhưng không
nói nhiều, chỉ bảo,”Xin bà, giúp cháu, bà chịu khó ăn thêm một chút. Xin bà nghỉ”.
Đêm cuối, tôi cho bà biết tôi sắp phải
đi, nhưng sẽ liên hệ với bà bằng điện thọai. Bà không nói gì, hơi mỉm cười, cầm
tay tôi. Rồi bà đưa cho tôi một tấm ảnh đã cũ, xé làm đôi. Người còn lại trong ảnh
có vẻ như một nữ sinh viên của thập niên 1940. Cô sinh viên trong ảnh đầy sinh
lực, đầy tuổi trẻ và hạnh phúc. Mặt sau tấm ảnh, ghi vài chữ đã mờ,”Nước không
thể…” Một dòng chữ khác, đậm hơn, viết:”Nữ như nước, nam như núi”. Tôi đóan
hình người bị xé, là người đã gây ra đau khổ cho bà.
Tôi rời khách sạn Đại Hồ, nhưng tâm hồn
tôi ở lại.
Trở lại Nam Kinh, tôi ghé ngay nhà cha
mẹ tôi để biếu đặc sản phương xa – đồ gốm, sườn nướng. Đã khuya tôi mới đến
nhà, cha mẹ tôi đã ngủ cả. Tôi vào buồng trống để ngủ, định sẽ gặp cha mẹ sáng
mai. Mẹ tôi nói vọng từ buồng trong,”Mọi sự được chứ?” Tôi cũng nghe tiếng ngáy
của bố tôi. Thế là mọi đìều ổn rồi.
Sáng sớm hôm sau, bố tôi hay dậy sớm,
đánh thức tôi bằng một tràng hắt hơi. Sáng nào ông cũng hắt hơi như thế, có lần
tôi đếm được ông hắt hơi hai mươi bốn lần. Lần này ông còn nói tướng lên, “Dậy!
Dậy! Mau! Khẩn cấp!”
“Có gì thế? Sao vậy?” Vì căn hộ về hưu
của cha mẹ tôi vẫn yên tĩnh xưa nay.
Cha tôi đứng trước cửa buồng tôi, tay
cầm tấm ảnh đã xé, tấm ảnh tôi để trên bàn ngòai tối qua. Ông nói giọng đầy
kích thích,” Con lấy cái này ở đâu? Chính là người bố nói đấy.”
“Người nào, hả bố?”
“Đây là Giang Tĩnh, bạn học với bố.
Đây là người chờ đợi suốt 45 năm cho mối tình của mình.” Cha tôi đầy vẻ chán
chường khi thấy tôi cứ tỉnh queo.
“Thật không bố? Bố có chắc là đúng người
không? Đã 45 năm trước, nay chỉ là cái hình qúa cũ.” Tôi không chắc mắt cha tôi
còn tinh như xưa.
“Bố không nhầm đâu. Cô này là hoa khôi
trong trường mà – con trai theo cô cả đống.”
“Trong đó có bố không?”
“Suuỵyt! Nói khẽ chứ, mẹ cô nghe được
lại lắm chuyện. Nói cho ngay, hồi đó bố cũng để ý Giang Tĩnh, nhưng bố không
trong nhóm ái mộ”
“Không trong nhóm! Không thể thế được!
Bố vẫn nói ngày xưa bố bảnh lắm mà.” Tôi vừa đùa với bố vừa chuẩn bị vật dụng để
đi làm.
“Đi đâu mà sớm thế con?”
“Con phải đi Ngộ Đức ngay. Con mất
công kiếm Giang Tĩnh bao lâu, thế mà nay tình cờ lại ra.
Bố tôi buồn buồn,
”Bố mà biết thế này, bố không đánh thức
con sớm làm gì.”
Tôi hụt chuyến xe lửa đi Ngộ Đức, phải
chờ chuyến chiều, đầu óc quay cuồng những băn khoăn về Giang Tĩnh. Thời gian chậm
như rùa bò.
Rồi đúng lúc giờ phát thanh hàng ngày
của tôi khởi đầu, tôi đến lại khách sạn cạnh Đại Hồ. Cô tiếp viên ngạc nhiên,tròn
xoe mắt, ”Ra cô chưa về ư?”
“Chưa, vẫn còn đây.” Tôi trả lời qua
quýt, không muốn giải thích lòng vòng.
Tôi đến, đứng trước phóng số 4209, những
câu hỏi trong đầu bỗng quên sạch. Hai lần tôi giơ tay gõ của, lại hai lần hạ
tay xuống.
( còn một kỳ)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét