(tiếp theo)
Nhà văn NHẬT TIẾN
8
Thầy
Cô . . . .đi học !
Họp hành và Học tập chính trị. . . có thể nói đấy là một căn
bệnh trầm kha của chế độ mới.
Ở địa phương tôi thì Tổ dân phố gọi bà con tới nhà Tổ trưởng để
nghe phổ biến các loại thông cáo, rồi
đọc tin tức trên báo Nhân Dân, báo Sài Gòn Giải Phóng cho nắm vững tình hình,
nâng cao trình độ giác ngộ cách mạng.
Vào thời gian đầu, bà con nườm nượp tới tham dự vì ngán bị chụp
vào đầu cái mũ " tàn dư phản
động". Nơi họp thì chỉ là căn phòng ngoài của bà Tổ trưởng đã được dẹp bớt
đồ đạc đi để đủ chỗ cho nhiều người. Bà con tới trước thì ngồi xổm vòng trong,
vòng ngoài. Những người tới sau thì đứng lố nhố, tràn ra cả sân trước. Phụ tá
bà Tổ trưởng là một cô thanh nữ. Cô này mặt mũi nghiêm trọng, trên cánh tay đeo
một cái băng đỏ lòe chứng tỏ là một thành phần đang phấn đấu để được vào đối tượng
Đoàn, tức Đoàn Thanh Niên CS Hồ Chí Minh. Cần nói thêm là dù mới chỉ là giai
đoạn mong được trở thành đối tượng thôi, nhưng công cuộc phấn đấu của cô hẳn
cũng nhiều gian nan, thử thách, có khi cả năm mới được công nhận trở thành
"đối tượng Đoàn". Rồi cũng phải chừng ấy thời gian hay lâu hơn nữa
thì cô mới chính thức được kết nạp làm Đoàn viên. Khi đó, trên ngực áo, cô sẽ được
đeo cái huy hiệu của Đoàn có vẽ một cánh tay áo đang xắn lên, bàn tay thì gân guốc
nắm chắc một cái cán có gắn cờ đỏ sao vàng. Theo lời giải thích thì huy hiệu
này biểu thị sức mạnh và ý chí của thanh niên. Nó cũng mang tính "xung kích
của tuổi trẻ" trong công cuộc "xây dựng và bảo vệ Tổ quốc '. Về mặt
tổ chức thì Đoàn Thanh Niên được coi là cánh tay mặt của Đảng, luôn luôn sẵn
sàng để “ đâu cần Thanh Niên có - đâu khó có Thanh Niên".
Tại Tổ dân phố, khi màn phổ biến thông cáo xong thì đến đọc báo
Nhân Dân hay Sài Gòn Giải Phóng. Gớm, cái giọng vừa ngấp ngứ lại vừa dữ dằn cố
làm ra vẻ hùng dũng, quyết tâm của cô gái khiến cho bà con ta cứ ngáp dài. Ngáp
chán thì xoay ra chuyện trò rỉ rả, trước nhỏ sau to, riết rồi buổi họp ồn ào như đang họp
chợ. Giọng đọc của cô cứ dần dần bị chìm lấp đi bởi những tiếng ho, tiếng hắt
hơi, tiếng cười, tiếng tranh cãi..v..v.. .cho dù bà Tổ trưởng dã hết hơi kêu
gào can thiệp.
Họp hành như thế nên cứ hễ bị nhắc "Đi họp" là ai
cũng thở dài như lại vừa bị mắc thêm một tai vạ. Tuy nhiên không ai dám viện cớ
này cớ kia để trốn tránh cả vì cứ sợ thái độ của mình sẽ khiến mình bị liệt vào
thành phần ngoan cố, nguy hiểm. Trừ trường hợp một ông già ở ngay sát bên cạnh
nhà tôi mà bây giờ ngồi nhớ lại tưởng cũng nên kể ra ở đây.
Cả gia đình ông này di tản hết nên nhà chi có mỗi mình ông. ỷ
vào tuổi tác già cả, chắc lại còn tiền bạc không phải phụ thuộc vào nhu yếu
phẩm bán theo sổ phân phối của mỗi nhà, nên ông cương quyết không bao giờ chịu
đi họp. Bà Tổ trưởng dân phố bực mình lằm về thái độ bất hợp tác này. Trước thì
bà còn nhắn hàng xóm tới mời ông già đi họp, sau bà đích thân tới gặp, định để
giáo dục cho "cái lão già mất nết" một bài học. Nhưng lão trốn tuột
lên lầu hai, có đấm cửa, rung hàng rào, hò hét qua lỗ khóa lão ta vẫn êm rơ
không thèm mở cửa. Cuộc chiến đấu giữa hai bên giằng dai mãi cho tới một hôm bà
Tổ trưởng dân phố bỗng phát huy một sáng kiến rất diệu kỳ. Đỏ là thay vì đập
cửa gào to " ông Ba ơi, xuống đi họp !" thì bây giờ bà cất
tiếng : " ông Ba ơi, xuống nhận thư ngoại quốc ! ".
Ôi dào, thật không còn có gì linh nghiệm hơn. Cái lão cứng đầu,
bao lâu nay trốn biệt không thò mặt ra, thế mà chỉ nghe có mấy tiếng “thư ngoại
quốc" là đã hối hả đáp lại giọng cũng to chả kém ai " Có tôi ! Chớ
đó ! Chờ đó ? “, Rồi lão bổ nháo bổ nhào từ lầu hai xuống, hấp tấp mở khóa
rồi kéo cánh cửa sắt rộng ra. Báo hại, thư từ chả thấy đâu, chỉ thấy khuôn mặt
khó ưa của bà Tổ trưởng đang nở một nụ cười dễ ghét và cất tiếng đắc thắng
" Mời ông Ba đi họp ?"
Cái cơn lôi đình của ông lão sau đó ra sao, ai cũng biết và ai
cũng kể lại cho nhau nghe để cùng cời với nhau hể hả. Cuộc sống có nhiều nỗi lo
âu , buồn bã, thật hiếm khi lại có những nụ cười vui vẻ như thế ? Chuyện họp
hành ở khu phố tôi lâu dần cũng thấy thưa đi. Bởi đời sống khó khăn quá, ai
cũng phải lo chuyện mưu sinh nên nảy ra cái tâm lý bất cần. Chẳng họp thì đừng,
phải lo nồi cơm trước đã. Cho nên, cuối cùng thì chỉ khi nào thật cần thiết, bà
Tổ trưởng mới tới từng nhà dân đập cửa kêu "Mau ra Phường, đi họp !
". Họp Phường tất cao cấp hơn họp Tổ. Có thể Nhà Nước lại áp dụng đường
lối chính sách nào mới mẻ có ảnh hướng đến đời sống đây, nên bà con đành phải
nín nhịn rủ nhau cắp nón đi ra Phường. Được cái, lâu lâu thì mới chỉ đi một
lần, chứ không bị gọi xoành xoạch như trước. Nhưng cũng chẳng vì thế mà bà Tố
trưởng dân phố trở nên dễ thương hơn.
Có thể nói, bà cũng ]à một thứ tội nợ để dân chúng đổ mọi thứ
chê trách lên đầu. Nào nhu yếu phẩm xuất hiện thất thường, lại bị phân phối
khoai sùng hay gạo mốc, nào giờ tham gia sinh hoạt "nếp sống mới"
khởi sự quá sớm vào lúc 5 giờ sáng. Cứ vào cái giờ bà con còn đang chập chờn với
giấc ngủ đó thì tiếng loa đã ồn ào réo gọi tất cá phải kéo nhau ra đường phố để
cùng tập thể dục theo tiếng còi "một, hai" phát trên loa. Hồi đầu, bà
con hiện diện khá đông đủ, lại còn ríu rít cười đùa, chuyện trò thăm hỏi nhau tạo
nên bầu không khí vui vẻ mà ngày xưa không hề có. Nhưng rồi chỉ ít lâu sau, đám
đông cứ thưa dần. Việc tham gia sinh hoạt cách mạng không còn gì là hào hứng
nữa Mà hào hứng sao được khi trong bữa cơm hạt gạo đã bị thay thế bằng khoai , sắn hay bo bo. Rồi
những thứ ấy cũng chẳng đủ nên nhiều nhà đã biết cái đói là gì.
Riêng tôi thì chưa đến nỗi. Buổi sáng sớm, lúc ngồi ở phòng
ngoài để soạn sách vở đi dạy học, tôi còn được gặm một ổ bánh mì không . Chợt
có hôm đang gặm bánh thì thấy xuất hiện một đứa nhỏ con nhà hàng xóm cứ đứng ở
ngoài cửa nhìn vào. Tưởng nỏ chỉ tò mò tọc mạch nên tôi không để y . Nhưng hôm sau lại thấy nó xuất hiện . Bộ mặt vêu vao thân hình còm cõi , cặp mắt chỉ
chăm chú nhìn tôi với vẻ thèm thuồng .Tôi chợt nghĩ ra rằng con bé hẳn là đang đói.
Tôi liền bẻ cho nó mẩu bánh đang cầm. Nó vội chộp lấy mà ăn ngấu nghiến.
Nhưhế, chuyện
dân đói không chỉ còn là những lời bôi bác chế độ một cách vu vơ. Trong dân
gian đã xuất hiện những câu vèa thán :
Ông Đồng , ông Dun, ông Chin
Vì ba ông ấy dân mình lầm than.
Tệ hại nhất là chính
sách Kinh tế dưới thời Đỗ Mười, nghe nói ông ta hồi xưa ít học, chỉ làm nghề
thiến heo, năm 1977 leo lên tới chức Phó Thủ tướng đặc trách Kinh tế lại kiêm
nhiệm chức Trưởng ban Cải tạo Công thương nghiệp Xã hội chủ nghĩa, phụ trách
Cải tạo Công thương nghiệp XHCN tại miền Nam. Dân mới có câu vè rằng:
Thiến heo lại giữ lắm quyền
Trách gì dân chúnh đáo điên thế này !! .
Trong nhân dân, chuyện họp hành là như thế. Còn các giáo viên
trong nhà trường thì chuyện họp hành của chúng tôi còn gay go hơn nhiều. Nhẩm
tính trong tuần, tôi thấy đã phải tham dự nhiều buổi họp: Họp Ban Giám Hiệu,
họp Giáo Viên Chủ Nhiệm, họp Tổ Chuyên Môn, họp Tổ Lao Động, họp Công Đoàn trường
(chủ yếu là bàn chuyện phân phối nhu yếu phẩm), lại thỉnh thoảng phải đi dự
những buổi họp đột xuất mỗi khi ở Ban, Ngành nào đó có nhu cầu.
Cả năm trời đã rệu rã cả người vì những phiên họp nhiw thế, nhưng
đến kỳ nghỉ hè thì các thầy, cô lại còn phải dành ra một tháng liền để tập
trung Học tập Chính trị toàn Thành phố. Vậy là toi một tháng hè để bị o ép nữa
?
Có nhiều nơi được dùng làm địa điểm học tập, như trường Nguyễn Bá Tòng ở đường Bùi thị Xuân, trường
Tabert ở Lê Thánh Tôn, trường Bồ Đề ở chợ Cầu ông Lãnh, trường Trưng Vương ở
Nguyễn Bỉnh Khiêm, gần Sở Thú...v..v..Cứ chiếu theo bản thông cáo, giáo viên trường
nào tập trung ở đâu thì kéo nhau tới trình diện ở đó .Trong suốt thời gian học
tập, ngày hai buổi, sáng từ 8 giờ đến trưa. Chiều từ 2 giờ đến lúc nắng xế. Ai
nhà ở xa thì lấy sân trường làm nơi nghỉ trưa, chứ đạp xe đi, về lúc trời nắng
gắt vừa mệt nhọc vừa hại lốp xe mà khi đó, cái lốp xe cũng quý như vàng. Ở Tổ
Chuyên môn của tôi, một năm mới được bán rẻ cho 1 cái lốp xe đạp. Toàn tổ phải
bốc thăm coi ai "trúng số , Chúng tôi cũng chẳng vì thế mà kêu ca. Vì dân
chúng Hà nội xem ra còn khổ hơn nhiều. Thằng Tủu đã có lần nói :
- Ngoài đó thiếu gì cảnh " Đi xe độn báo, mặc áo chuyên
gia " !
Và nó giảng giải: lốp xe vá mãi thì banh nát ra phải lấy báo
độn vòng quanh rồi cột dây lại. Còn áo "chuyên gia" hiểu là
"chuyên da", tức là áo rách bươm hở cả da thịt ra ngoài. Rút cục, tôi
vẫn thường tự nhủ : ăn bo bo, xếp hàng cả ngày thì cũng được đi, vì đất nước
nào sau chiến tranh đời sống chẳng khổ cực, nhưng vấn đề là ở chỗ ăn độn xếp
hàng trong bao lâu ? Chứ nếu cứ theo cung cách điều hành đất nước kiểu này thì
dân chúng còn cực khổ dài dài, không biết đến bao giờ mới chấm dứt cái thời kỳ "quá
độ “ khốn khổ này để được sống trong cái xã hội XHCN, một thứ thiên đường nghe
vô cùng tốt đẹp mà kể từ ngày thành lập chính quyền mới, cán bộ cũng như các cơ
sở truyền thông cứ ra rả tuyên truyền về nó.
(còn tiếp)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét