Tổng số lượt xem trang

Thứ Sáu, ngày 19 tháng 8 năm 2011

NHÀ VĂN VÀ…”HỒI ẤY” (kỳ 3)



“TỪ KHOÁ” CỦA NÓ LÀ…
                                                          
Hồi y, vào 1971-1972, Hà Ni khét lt bom M và nhng v truy bt chữ nghĩa khiến nhà văn nhà thơ, anh nào anh nấy ch có mt cm hng duy nht  “đánh Mỹ là nim vui bt tn”. Vy nhưng hồi đó mi B ra, làm vic Vin thiết kế B giao thông , tôi li mơlàm văn sĩ mi chết. Không còn sng trong khí thế hng hực ngoài chiến trường mà cũng hc đòi cm bút viết văn . Sau 8 gi vàng ngc , về nhà rt ch thy nhng mnh đi cn lao . Mt ch “đi thùng”, Công ty v sinh, đêm đêm va lén lút bán phân cho “con phe”, va bán thân lấy tin mua sa cho con, đám “lính me” trong ngõ, ngày ngày chu chc cửa bnh vin bán máu đong go giá cao…Tôi c hùng hc viết v nhng con người như thế, xong bài nào, tôi đp xe ti 17 Trn Quc Ton, tr s báon Ngh, lén  b thùng thư.
Than ôi,  quan niệm “văn chương là trò chơi vô tăm tích” ca Phm th Hoài rt hp vi tôi “hi đó”. C mi sáng thứ bẩy b ra đng rưỡi mua báo Văn Ngh, lướt nhanh các trang đ thấy nhng bài mình gi đu “mt hút con m hàng lươn” vào bồ rác các đng chí biên tập, không mt tiếng vng .
May mắn thay, gia lúc hoang mang, tôi gp quý nhơn phù trợ. Hôm đó đang xếp hàng mua bia C Tân, Hà Ni, mt anh chàng áo bludông da, vẻ lãng t ti v vai :
Nht Tuấn h ?”. 
Tôi git thót, há ming :
“ Hở ?”
Anh ta kéo tôi lại bàn có sn 4 ly bia hơi, tự gii thiu là nhà thơ kiêm hoạ sĩ Z, sng t do bng ngh v, dc ngang Hà Ni trên chiếc Solex “mù” ( xe đã gỡ máy, đp chân) và quen biết rng gii cm bút. Cu tinh đây ri, tôi thm reo lên, mời Z. v nhà khoe m bn tho đu tay. Z. đc vài trang ri tm tc :
“ Cậu viết có “cht” lm, đ t gii thiu vi mt nhà văn, nh ông đc, góp ý cho…”
Tôi mừng rơn :
“ Vậy tt quá, cha nào vy ?”
Z. rít một hơi thuốc lá Sông Cu, nghĩ ngi ri cao ging :
“ Tớ s gii thiu cho cu nhà văn…Trn Dn…”
Tôi tròn mắt, ông này trùm Nhân Văn-Giai Phm, b Nhà nước   “cm bút” nhiều năm nay. Thy tôi có v phân vân , Z. trn an:
“ Yên trí , ông này Nhà nước “tha” ri, cun “ Nhng người chân đt “  do Trần Dn dch đy.”
Tôi không sợ “liên quan”, tôi ch mun làm quen mt người báo Văn Nghệ giúp in bài. Nhưng được gp Trn Dn cũng tt, ông là “tay t” trong làng văn chương, nhất đnh s góp nhiu ý kiến hay. Tôi mng r :
“ Vậy hay quá, cu gii thiu  đi…”
“ Được ri, đ t sp xếp…”
Z. khoe mình là đệ t rut ca Trn Dn, bao nhiêu thơ “bí mật” ca ông, Z. được đc hết. T hôm đó, Z. vi tôi tr thành bn thân, sut ngày chàng phóng “Solex mù” đi đâu chẳng rõ, ti v ng phòng tôi bàn chuyn văn chương. Tất nhiên là “đ t rut” ca Trn Dn, Z. phi th ra ging bt mãn . Anh chửi Hi nhà văn, chi báo Văn Ngh, chi c chế đ. Mt ti tri rét, tôi và Z. lên giường đp chăn, hút thuc , nói chuyn “ Tôn Đản là ch vua quan, Nhà Thờ là ch trung gian nnh thn” ri bt ng anh kêu lên :
“ Ước gì ng mt gic dậy, sáng mai…Hà Ni…”
Tôi sợ toát m hôi ht, câu này mà ti tai công an, đi “p” là cái chc. Thy tôi không mặn mà chuyn “bt mãn ", Z. quay sang đc thơ anh và cả thơ của Trn Dn . Thơ Z. nghe cũng l l, chng ging thơ vẫn đăng dài dài trên báo Văn Ngh, còn thơ của Trn Dn, tôi nh lõm bõm :
        “Tôi cô đơn trời xanh cô đơn trời tía
           Cô đơn nắng đào cô đơn mưa tái nhợt đu ô
            Cô đơn lang thang trong các đám đông
           Trên quảng trường nham nh gió
           Cô đơn lòng ngõ rỗng trăng chênh…”
Hoặc :
          “Bị gy bơ vơ trời không che đt không ch
            Dù đêm nghe gió quét gầm cu
            Chỉ vài ánh sao lu làm ci la
            Ta vẫn khăng khăng yêu t quc tht lòng”
Z. hỏi :
“ Cậu thy thơ Trần Dn thế nào ?”
Tôi ngẫm nghĩ ri đáp thc lòng :
“ Thơ hay đấy, nhưng con người ta trong lòng vn còn có t quc thì sao gi là cô đơn…”
Z. bật cười :
“ Thằng này thế mà tinh. Thì cũng phi có tý ty yêu nước Trn Dn mi được yên chớ “.
Rồi Z. đc cho tôi nghe gn hết c bài thơ dài “Cổng tnh” ( sau này,Hi nhàn VN trao gii thưởng thơ 1997) và lại hi :
“ Mày thấy sao ?”
Tôi cười cười :
“ Cha này bị “nó” hành thế mà cm thy oán trách “chế đ” câu nào, thơ toàn than thân trách phận…”
Z. gật gù :
“ Mày thế mà tinh. Nhưng cũng phi thông cm cho ông, ch “oán chế đ một câu thôi là tem phiếu phăng teo.”
Thế đy, Đảng và Nhà nước c nm cái d dy thì …thiên tài cũng chết. Phi chăng do né hin thc, không dám oán cái cùm, ch  đi tìm “âm điu cho ch sau này ông đã đẻ ra “công ngh Trn Dn” chăng ? Sáng hôm sau, trước khi dt “Solex mù” ra khỏi nhà tôi, Z. báo tin mng :
“ Tao đã hẹn Trn Dn, trưa thứ by tao s đưa mày tới …”
Tôi mừng r :
“ Vậy phi kiếm cái  gì làm l ra mt ch ?”
Z. nghĩ mt tý ri gt đu :
“ Ông ấy đang cn mt cái loa kim nghe tin tc. “
Ngày đó ở Hà Ni, phương tiện truyn thông đi chúng ch yếu là cái “loa kim” nối vi đài truyn thanh Hà Ni va nghe tin tc chiến thng hai min Nam Bắc, va nghe báo đng máy bay. Radio còn là ca quý hiếm và mun dùng phi có giấy phép ca S văn hoá Hà Ni sau khi đã viết giy cam đoan không nghe đài địch. 
Trưa thứ by, y hn, tôi ra ch Gii b ra 20 đng mua c loa ln dây rồi cùng đi vi Z. ti nhà Trn Dn. Đó là mt căn nhà hp, trong ngõ, gn hồ Halais. Nhà văn b “cm bút” không khác lm so vi tôi hình dung, mt ông già hom hem, ngoài 60,  áo bông bạc phếch, mt bơ phờ , lnh lnh và có v “cnh giác” gã thanh niên là tôi leo trèo lên cột mc giây kéo xung loa.  
Đây là đài truyền thanh Hà Ni…Đây là đài truyn thanh Hà Ni…”, khi tiếng loa vang lên, mặt Trn Dn du xung ri bt ng ông run bn lên, mt git git liên hi làm bà vợ trong bung phi chy ra đt tay lên vai ông , van v :
“ Thôi ông ơi, tôi đã bảo mà, bình tĩnh li…bình tĩnh li…”
Z. nhìn tôi ra hiệu rút lui, tôi đánh liu đ li trên bàn hai cái truyn ngn đu tay ưng ý nhất “Trong thung sâu “ và “Trang 17”. 
C mt tun dài dng dc, hi hộp, lo lng ri cũng qua, tôi li ti Trn Dn đ nghe nhn xét hai đa con đầu lòng . Hôm nay nom ông kho khon hơn trước, trò chuyn bâng quơ, thỉnh thong nhìn ra ca. Sau cùng, giây phút ch đi nhtng đến, Trn Dn m ngăn kéo đưa lại tôi hai  truyn nói dõng dc :
“ Từ khoá cái này là…”sâu”. T khoá cái này là….”17”…”
Có vậy thôi, ri ông im lng. Tôi v nhà nghĩ nát óc không hiu ông nhà văn ng ý gì ? Thì tt nhiên “sâu” và “17” là hai t trong tên truyn ngn ca tôi rồi. Nhưng nó hay dở ra sao, nên sa thế nào ? Tôi hi Z. hn phì cười :
“ Mày viết thế b ông y cũng không dám có ý kiến. Vi c ông y mi vớ được cun “Ký hiu hc” bng tiếng Pháp Thư viện Quc gia, đang nghin kỹ lắm…”
Thì ra là vậy, thì ra nhà văn đã ng dng “ký hiu hc” đ tìm trong hai “văn bn” ca tôi được hai cái t khoá y. Tôi bt cười :
“ Cũng may ông y không biết tao đang làm gì ?’
Z. trố mt :
“ Mày làm gì ?”
Tôi cười :
“ Tao đang làm thông tin khoa học (informatic) Giao thông vn ti nên ba cái  thứkeyword” vi “thesaurus”  là vic hàng ngày ca chàng ..hì hì…”
Z. im lặng, trng mt nhìn tôi. Tôi lng chuyn, r Z đi ung "sen da "đang là món giải khát “thi thượng” ca Hà Ni “hi y”.
Sang năm 1987, chuyn vào Sàigòn , một hôm tôi mi cơm thân mật 3 nhà thơ thời danh : Trần Dn, Dương Tường và Hoàng Hưng. Tất nhiên trong ba ăn mi người ch bàn  văn chương. Cuối ba Dương Tường gt gù :
“Thơ Hoàng Hưng cũng…được đy, nhưng cậu đ…mt bóng nhiu quá…”
Ôi thôi, tôi nghĩ bụng, thơ chứ đâu phi đá banh mà lo mất bóng. Cơm xong, tiễn Trn Dn ra ca, tôi rt rè :
“ Cuốn tiu thuyết “ La lnh “ ca em ba trước tng anh , đi ca đã đc  chương nào chưa ?’
Trần Dn như chợt nh :
“ Đọc ri, đc hết ri, cũng là mt th…văn chương ”phi đo” y mà…”
Than ôi, mấy hôm sau , trên t Nhân Dân Ch nht, phê bình gia mi ra lò Lê Quang Trang “uýnh “tôi một bài dài na trang báo :” Nht Tun mang ti cho thanh niên mt ngọn la lnh…”
Ôi thôi, lúc ấy, ước gì bài báo đó ti được tay bác Trn Dn…hì hì…

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét