PHẠM THẮNG VŨ - Con sóng dữ - KỲ 83

                                     (tiếp theo)

Ra khỏi bến cảng, người Việt chúng tôi hòa vào dòng khách bản xứ túa đi trên các con lộ dẫn vào thành phố Tanjung Pinang và tuy trời mới rạng nhưng khu vực nào cũng đông người qua, kẻ lại trước các gian hàng đã mở sẵn đèn đóm sáng choang. Xe chạy tấp nập trên đường cùng dòng người đi lại trên vỉa hè trước các cửa hàng làm tôi có cảm giác Tanjung Pinang giống y như nơi nào đó của quận 5 hay khu thương mãi gần chợ Bến Thành-Sài Gòn. Thành phố của bất kỳ quốc gia nào cũng đều một vẻ hào nhoáng từ các cao ốc cửa kiếng lấp lánh chung với dòng xe cộ chạy trên đường, bên vỉa hè người qua kẻ lại hối hả... nhưng khi nhìn kỹ, ta sẽ thấy mỗi nơi mỗi khác từ cách bài trí trong các tiệm, biển quảng cáo trên đường và trước cửa nhà, trang phục của người dân địa phương cùng ngôn ngữ khi họ trò chuyện với nhau. Ở đây cũng vậy và nó tạo một cảm giác phấn khởi trong tôi khi thấy mình là du khách nước ngoài trên đường phố của Tanjung Pinang, một hòn đảo thuộc vùng Riau của quốc gia Nam Dương.

Anh Khảm dừng chân, lấy tấm bản đồ nhỏ ra để xem vị trí của nhóm chúng tôi bây giờ nhưng loay hoay xem tới xem lui mà anh vẫn chưa biết rõ cả nhóm sẽ phải đi lối nào mới đến được khu thương mãi thì thời may, gặp một bà người Việt biết đường đi, dừng lại bảo: " Nhìn mấy người là tôi biết muốn mua đồ định cư rồi, đi theo tôi ". Nghe thế, cả nhóm liền theo chân bà ta trong dòng người qua lại trên vỉa hè. Phải qua nhiều con phố thì cả nhóm mới đến được khu thương mãi của Tanjung Pinang. Ở đây, hàng hóa đủ loại từ thực phẩm, đồ gia dụng, quần áo-vải vóc, máy hát... được bày chật trong từng cửa tiệm nằm san sát bên nhau theo các lô đánh số. Cả nhóm đi quan sát một vòng khá xa, xem ra khu thương mãi này còn rộng hơn cả chợ Bình Tây thuộc quận 5 Sài Gòn. Có những tiệm kim hoàn, cà rá, nhẫn, xà tích, vàng thỏi... nằm từng lớp trong tủ kiếng sáng lóa cả mắt. Giống như sắc dân Malaysia, Khmer da đen, dân địa phương ở Tanjung Pinang trang điểm vẻ bề ngoài họ bằng những chiếc nhẫn lớn trên tay, lắc đeo dầy cộm hoặc dây chuyền vàng tổ chảng... quấn quanh cổ thành các vòng.

Chủ tâm đi sang Tanjung Pinang để cho biết đây đó nên loanh quanh trong khu thương mãi này một hồi thì cảm thấy chán, tôi và Yến bàn nhau tách ra để đi xem nơi khác, anh Khảm biết vậy nên dặn:

- Hai đứa đừng đi quá xa khỏi khu thị tứ của Tanjung Pinang nghe chưa... Nhớ là phải quay về bến tàu trước 3 giờ chiều, quy định của phòng An ninh P3V đó. Rồi anh nói thêm: " Rủi bị lạc đường thì đón xe ôm hay taxi và bảo họ chở về khu vực cảng chỗ có tàu cao tốc đi đảo Galang. Dân chạy xe ở đây hầu như biết Anh ngữ nhưng họ cũng chém bạo lắm, mình phải mặc cả trước mới không hố ".

Tôi và Yến lang thang vô định qua nhiều dãy phố thương mãi vì thực sự cả hai cũng chẳng biết đường nào sẽ đi. Cứ đi và đi để nhìn phố xá cùng cảnh vật. Các phố thương mãi ở đây hầu như chỉ xây cao 2 tầng và giống như tính cách của người Việt, dân bản xứ dùng ngay mặt tiền nhà làm cửa tiệm buôn bán còn tầng trên để ở. Tiệm bán hàng nào cũng nhỏ hẹp nhưng lại chứa đầy hàng hóa bên trong. Cũng một hình ảnh tương tự như bên quê nhà, xe hơi chạy song song trên đường lộ chung với xe gắn máy 2 bánh và các giao lộ cũng kiểu đèn xanh, đỏ, vàng báo tín hiệu giao thông qua lại. Người bán hàng rong đi dọc theo vỉa hè, xe đẩy tay bán đồ ăn hoặc nước giải khát, trái cây tươi... tụ lại đây đó ở các gốc cây ven đường. Vì là một hòn đảo nên đường phố và khu thương mãi, gia cư của Tanjung Pinang dàn trải theo địa hình ở trên chỗ cao hay dưới vũng thấp giống như thành phố Đà Lạt bên quê nhà. Có các khu biệt lập với nhiều biệt thự to đẹp, lộng lẫy... tuy kiểu dáng khác lạ nằm gần các con đường nhựa phẳng lỳ yên tĩnh đầy cây cảnh, bụi hoa cắt tỉa thật đẹp mắt. Hai đứa tôi cũng vào các xóm nhà xập xệ, mái tôn vách ván gỗ và đường xá vẫn còn là mặt đất đỏ chung với rác rưởi bỏ bừa bãi cùng các ổ gà đọng nước bẩn. Tuy vậy, khu phố nào ở Tanjung Pinang dù sang trọng hay nghèo nàn đều giống nhau ở chỗ có chung một hệ thống cống rãnh là các con kênh cement nho nhỏ ở ngay trước cửa nhà. Cống rãnh này nằm dọc theo đường lộ, nối liền với nhau và chạy thẳng ra ngoài biển để tháo nước khi trời mưa xuống.

Loanh quanh nhiều khu thương mãi, hai đứa tôi qua một lối dốc của con phố trên đồi để dẫn ra đường lộ chạy dọc theo bờ biển. Con đường này, một bên dựa vào vách đồi và bên kia là bức tường kè ngăn cách với biển trông y hệt như đường vòng cung ven bờ ở Bãi Trước-Vũng Tàu. Những ca nô nhỏ chạy không xa bờ là bãi cát phẳng hoặc vùng đá lởm chởm nhấp nhô trên sóng nước như các hòn đảo nhỏ tí với vài người đứng ngồi câu cá đây đó. Chợt Yến lấy tay chỉ cho tôi thấy một con vật đang nằm yên trên một bãi đá không xa bức tường kè và hỏi: " Có con gì nằm kia kìa, phải cá sấu không anh Vũ? ". Tôi tiến lại gần xem con vật dường như không sợ người, vẫn đang phơi mình dưới nắng và sau đó, trả lời nàng: " Kỳ đà! Không phải cá sấu đâu... xứ này dân theo đạo Hồi không ăn thịt loài bò sát nên con này mới lớn dữ vậy. Hang của nó, chắc nằm đâu đó dưới các tảng đá ở đây ". Đi dọc theo con đường sát biển được một lúc thì cả hai đứa lại rẽ vào một khu phố khác khi nghe tiếng nhạc, tiếng kèn thật huyên náo vọng ra từ bên trong. Một con phố rộng nhưng hai bên đường có rất ít nhà dân và chỉ thuần các cây cối trồng theo hàng, theo lối khá đẹp. Ở chỗ đông người tụ họp, đang hoạt động hối hả, gấp rút từng nhóm như họ chuẩn bị cho một buổi lễ sắp đến. Chỗ này đang lợp mái các gian nhà nhỏ bên vệ đường, chỗ kia thì sắp xếp ghế bàn cùng treo các băng vải mầu trang trí, biểu ngữ hoặc vận chuyển những chậu kiểng vào nơi định sẵn. Không xa gần đó, nơi ồn ào nhất vì tiếng nhạc, tiếng loa hướng dẫn là những nhóm nam nữ trẻ tuổi trong các bộ đồng phục đi từng đoàn 12 người chầm chậm. Họ vừa hát vừa tập đi cho đều bước và cứ thế, các nhóm nam nữ đó lần lượt diễn bộ qua một khán đài khá lớn đang xây cất dở dang.

- Những người Indo này họ làm cái gì vậy anh? Yến hỏi. Tôi cũng thắc mắc nhưng đoán: " Hình như họ đang tập dợt để chuẩn bị một buổi lễ cho Chủ Nhật ngày mai, một buổi diễn hành chào mừng dịp kỷ niệm gì đó ".

- Phải chi mình được xem buổi diễn hành này thì hay quá. Sẽ thấy y phục truyền thống, điệu bộ riêng biệt của người Indo nhưng mình phải về lại Galang chiều nay rồi. Yến nói,

Đúng vậy! Tôi đồng một ý với nàng vì có ở lại Tanjung Pinang thêm ngày mai thì hai chúng tôi mới sẽ được xem một buổi diễn hành văn hóa của dân cư địa phương. Thể nào cũng có xe hoa đi chung với các hội đoàn Hồi giáo như cảnh họ đang tập dợt. Có thể có thêm các dàn kèn đồng cùng các đội lính chiến hoặc cảnh sát nữa... những hình ảnh rất đáng xem.

Đi như vậy mà đã gần trưa và cũng thấy đói bụng nên khi gặp một khu bán thức ăn, hai đứa tôi liền ghé vào để nghỉ chân cùng ăn uống chút đỉnh cho lại sức. Đây là nơi tập trung bán hàng ăn vì khá đông xe đẩy tay, sập dã chiến bày đầy thực phẩm cùng đồ uống chỉ trong khu vực riêng biệt. Người ngồi, kẻ đứng ăn uống bên các xe đẩy hoặc trong các bàn nhỏ trông có vẻ xô bồ nhưng không ai để ý đến ai. Ở các con đường vừa qua, tôi rủ Yến thử vào một tiệm ăn của người Indo xem sao nhưng nàng lại thích những chỗ có vẻ xập xệ, bình dân như khu vực này. Vào một cái bàn trống, tôi gọi cơm gà, mì trứng, chè đậu xanh cho cả hai và như đã biết trước, món ăn mặn ở đây không có thịt heo. Ở các xe đẩy tay đậu gần đó, thấy có bán cả sữa đậu nành cùng nước sâm lạnh qua bó rễ cỏ tranh, các khúc mía lau, chùm rau má, râu bắp khô và cỏ mần chầu... treo lủng lẳng trên cột. Ăn uống no nê và khi đi đến một ngã tư đường thì loa phóng thanh ở trụ điện phát ra một giọng người ngân nga như tha thiết, than van, hối lỗi hoặc như buồn bã, rên rỉ. Giọng người đọc đó vang vang từng đoạn ngắn gây một cảm giác lạ lùng, rờn rợn trong tôi.

- Họ đọc cái gì vậy anh? Yến hỏi tôi.

- Anh nghĩ có lẽ là kinh Koran. Xứ này theo đạo Hồi và hiện thời đang là lúc cầu kinh của họ.

Âm thanh bây giờ là những lời cầu kinh của đạo Hồi nếu như tôi đoán không lầm. Tiếng cầu kinh văng vẳng trong gió, nối nhau ở nơi này sang nơi kia, phát theo loa phóng thanh từ hướng đền thờ Hồi giáo là các thánh đường to lớn với các cột tháp nhọn cùng hình tròn như củ hành tây ở trên nóc. Nhớ lại khi còn ở bên Malaysia khi trên xe bus đi đường, tôi đã thấy các thánh đường Hồi giáo chung một kiểu dáng như các đền thờ ở đây. Malaysia và Indo là 2 quốc gia Hồi giáo lớn nhất tại Châu Á nên khi loanh quanh trong thành phố Tanjung Pinang, hầu như chỗ nào tôi cũng thấy có đền thờ Hồi giáo lớn hay nhỏ nằm giữa các khu nhà dân cư. Có lúc đến gần bên các đền thờ này, tôi muốn ghé vào coi cách bài trí bên trong, xem có giống như ở các nhà thờ Thiên Chúa Giáo không nhưng Yến đã ngăn lại, bảo mình không phải là tín đồ thì đừng vào nơi tôn nghiêm của tôn giáo họ.

Ngã tư đường dẫn hai đứa tôi vào một khu thương mãi khác hẳn những con phố mà từ sáng tời giờ đã đặt chân qua. Khu thương mãi này là một phố Tàu và nó giống hệt các khu thương mãi của quận 5 thuộc Chợ Lớn-Sài Gòn. Biển bán hàng của các cửa tiệm đều ghi bằng chữ Hán bên cạnh chữ Indo và có tiệm còn thêm cả Anh ngữ nữa. Hoa kiều ở khu phố Tàu này kinh doanh đủ các mặt hàng từ máy hát, quần áo, thực phẩm khô, tiệm chụp hình-photocopy, tiệm vàng... Tiệm nào ở đây đều rộng rãi, bề thế khác hẳn các gian hàng trong khu thương mãi gần bến cảng cầu tàu nơi lúc sáng khi nhóm chúng tôi vừa lên bờ. Phố này nối qua phố khác như một khu vực riêng biệt của Hoa kiều và đặc biệt, hai đứa tôi gặp cả một tiệm hủ tiếu cùng một tiệm bán thịt heo quay-bánh mì nằm ngay sát bên con đường lớn. Khách ra vào cửa tiệm tấp nập và đó là điều lạ với tôi vì không lẽ chính quyền Hồi giáo Indo lại để yên cho Hoa kiều kinh doanh thịt của loài vật cấm kỵ này? Thấy khách vào tiệm heo quay mua ăn tại chỗ bình thường thì Yến rủ tôi vào mua liền 3 kg thịt mông để mang về ăn hoặc nhượng lại cho người quen vì nàng cho là dễ gì có dịp mới gặp được.

Hai đứa tôi dừng lại trước một tiệm bán thuốc Bắc, nơi một y sĩ già đang ngồi bắt mạch tay cho một bà khách ở một chiếc bàn. Một tấm thư pháp viết chữ Đức khá to trên tấm kiếng thủy tinh được gắn chặt vào chiếc trường kỷ tiếp khách kê sát vách tường nhà. Tôi kéo tay Yến bỏ đi khi lão y sĩ tuôn hỏi một tràng tiếng Tàu vì thấy có người lom lom nhìn vào trong tiệm của ông ta, một tiệm thuốc Bắc bài trí không khác gì các tiệm thuốc Bắc bên Việt Nam. Cũng tủ gỗ lớn chứa các hộc nhỏ đựng dược phẩm cùng dao cầu, cối đồng tán thuốc, cân nhỏ và bảng gỗ tính tiền nằm gần nhau trên mặt bàn tiếp khách. Xeo xéo bên kia đường, trước mắt hai đứa tôi là một ngôi chùa Tàu mang hình dáng không khác hội quán Tuệ Thành nằm trên đường Nguyễn Trãi-Sài Gòn. Hoa kiều cư trú ở quốc gia nào cũng lấy việc buôn bán làm nghề chính và từ việc kinh doanh phát đạt, họ đã biến các khu phố của họ mang hình ảnh văn hóa riêng biệt, trù phú khác với các khu phố thương mãi của dân cư địa phương.

Thâm tâm tôi định sẽ đi tiếp nhiều nơi của Tanjung Pinang nữa nhưng Yến than mỏi chân và muốn cả hai quay trở về gần bến cảng cầu tàu cho khỏi trễ giờ. Lần mò, hỏi thăm đường từ dân cư địa phương, sau cùng hai đứa tôi về lại được con phố dẫn vào bến cảng. Đang xếp cho gọn bánh mì cùng thịt heo quay vào trong một bao nylon thì nghe có tiếng gọi tên, tôi quay nhìn và gặp anh chị Khảm-Phượng đang ngồi cùng bàn với một người khác nữa trong một quán nước gần đó. Hai đứa tôi vào quán và thật không ngờ, người khách đang ngồi chung tại bàn chính là Tiến sĩ Ngô Long Tôn, cựu giáo sư của trường Đại Học Chiến Tranh Chính Trị-Đà Lạt. " Cùng đi chung chuyến sang Tanjung Pinang nhưng ông ta ngồi đâu dưới khoang hầm tàu cao tốc mà mình lại không thấy? ", tôi ngạc nhiên trong lòng.

- Hai đứa em mua được cái gì rồi mà khệ nệ có vẻ nặng tay vậy? Chị Phượng hỏi.

- Heo quay! Chỗ thịt mông đó. Chị và thầy lấy bớt cho 1 ký nha, em mua tới 3 ký lận. Yến nhanh nhẹn khoe.

- Vậy là nhất rồi! Thầy cảm ơn Yến nha... và cả Vũ nữa chứ... Lâu lắm rồi mới có dịp ăn thịt heo quay... Ha ha... Ngon lắm. Anh Khảm cất tiếng cười và sau đó nói: " Ở xứ Hồi giáo mà mua được thịt heo quay để ăn là cả một việc khó. Kể như vậy thì chính quyền Tanjung Pinang cũng nể mặt bọn Hoa kiều ở đây chứ anh Tôn ".

- Thực ra cũng do yếu tố tài chính cả thôi. Hoa kiều nắm hầu hết kinh tế ở đây thì chuyện họ muốn ăn thịt heo chỉ là một việc nhỏ. Bên cạnh đó, cũng có những người Indo theo tôn giáo khác như đạo Thiên Chúa, Tin Lành, Phật... thì họ ăn thịt heo vô tư. Chính quyền đâu thể cấm được. Nên nhớ, thịt heo là thực phẩm rất phổ biến chung cả thế giới chứ không riêng gì của dân Ba Tàu. Ông tiến sĩ Tôn đáp lời anh Khảm.

Từ bên quê nhà rồi sang đến Malaysia và giờ đây là ở Tanjung Pinnang. Hình như Hoa kiều đều có mặt... trên từng cây số. " Không biết họ di cư từ thời nào mà ở đâu cũng thấy mặt và lý do tại sao? ", tôi nói ra các thắc mắc của mình.

- Không riêng gì ở Việt Nam, Malaysia và cả Tanjung Pinang này đâu! Còn nhiều chỗ khác nữa và cậu biết tại sao người Hoa di cư khắp nơi như thế không? Khu phố Tàu mà cậu kể vừa đi với cô bé này thì ta còn thấy Hoa kiều ở đó mua bán đủ thứ hàng hóa khác nữa nhưng tại các quốc gia bên Âu Châu hoặc bên Mỹ kìa, bọn xếnh xáng hầu như chỉ kinh doanh một món độc nhất là nhà hàng Tàu thôi. Cái gì cũng phải có nguyên do chứ! Ông tiến sĩ Tôn nheo nheo đôi mắt khi trả lời tôi.

Phạm Thắng Vũ
(còn tiếp)