ĐỖ QUYÊN - Trung-Việt Việt-Trung - Truyện - KỲ 15

                    (tiếp theo)

3.8

Có vài dích dắc quanh Thư ngỏ của Chủ tịch Hội Văn sĩ Bắc Kinh gửi Tổng thư ký Hội Văn nghệ sĩ Hà Thành.

Thư đã phải ký thay bởi Phó Chủ tịch Hội, nhà văn Trương Duy. Lý do: dư luận được biết phút cuối trước khi thư được gửi đi thì Chủ tịch Hội, dịch giả Thiết Ngôn “bị rối loạn tinh thần nên ủy nhiệm cho phó của mình thay mặt”.

Ngoài ra, trong quá trình chuẩn bị Thư ngỏ, họ Trương từng có một phóng bút để Thiết Ngôn gửi Mỵ Châu với lời nhờ người sẽ nhận Thư ngỏ chỉ giáo và biên tập phóng bút. Không kể các phần liên quan đến những trích đoạn đã nêu ở Hồi 2, độc giả coi kỹ các đoạn dưới đây sẽ thấy trong đó nhiều mưu đồ ẩn hiện…

“Phóng bút cho một Thư ngỏ dự tính gửi vào đầu tháng Tám

Chủ tịch Hội Văn sĩ Bắc Kinh gửi Tổng thư ký Hội Văn nghệ sĩ Hà Thành

Thưa nữ sĩ Võ Thị Mỵ Châu,

Thay mặt Hội Văn sĩ Bắc Kinh và nhân danh cá nhân, trước tiên tôi xin gửi tới nữ đồng chí Tổng thư ký (hay là ‘đồng chí nữ Tổng thư ký’ nhỉ, chỗ này tiếng Việt sinh động quá!) và các nam nữ đồng nghiệp Việt tại địa bàn thủ đô Hà Thành những tình cảm nồng hậu nhất, cùng lời cáo lỗi đã chậm hồi âm thư của Quý Hội mà Quý nữ sĩ Tổng thư ký đại diện đã gửi chúng tôi liên quan tới tình trạng Biển Đông, ồ xin lỗi biển Nam Hải, trong các tháng qua.

Tục ngữ Trung có câu ‘Chiếc chổi ngắn không quét được dài’. Cũng như các văn hữu bên đó là những ‘hạt bụi lóng lánh’, chúng tôi ở đây làm phận các ‘chiếc chổi hùng dũng’. Là thứ dân chỉ biết cứu cánh nghệ thuật, tôi tự cho phép mình không đề cập đến nội hàm của đề tài biển Nam Hải (đúng thế Nam Hải, không phải là Biển Đông).

Trong nhãn quan của những nhà hiện thực - trữ tình ở thời hậu hiện đại, chúng tôi cũng mong Quý văn hữu coi cái giàn khoan bạc tỷ (mà tôi không buồn nhắc tên riêng của nó) chỉ là một cánh bèo trên biển cả. Đại dương Nam Hải của chúng tôi trên đã từng và đang là mây trời, dưới đang và sẽ là những cánh-bèo-bạc-tỉ. Từ quê hương của hình tượng bèo dạt mây trôi với làn điệu dân ca thê thiết đệ nhất thiên hạ, nữ sĩ hiểu hơn ai hết?

Có khi lại hóa hay nếu chúng ta mạn đàm về một số trọng điểm văn hóa, văn nghệ Việt-Trung rồi Trung-Việt. Hãy cứ để giàn khoan, rồi Biển Đông của nữ sĩ và Nam Hải của tôi đi chỗ khác chơi!

*

Trước hết là nhân sự, là tổ chức.

Như Lênin của chúng ta từng nói: ‘Trong cách mạng có 3 vấn đề: tổ chức, tổ chức và tổ chức’. Tôi cũng như nữ sĩ, chúng ta làm văn chương. Chúng ta không làm cách mạng - việc đã hoàn thành bởi thế hệ tiền bối - nhưng vẫn theo phương pháp của tiền bối. Không biết tổ chức con người và tổ chức ngôn từ, không có văn chương!

Nói gần nói xa chẳng qua nói thật: thiệt tình chúng tôi chẳng hề muốn các ‘hiện tượng Nguyên Cơ Thạch’ xảy ra trong văn học tại Quý Hội mà nữ sĩ tài ba, bản lãnh và xinh đẹp đang cầm chịch hai nhiệm kỳ với tín nhiệm cao. Cũng may, không ít những tay bút ‘Nguyên Cơ Thạch’ dưới tầm quản lý của Quý Hội Hà Thành đang trôi dạt như bèo (dù bản chất sinh thể của họ không hề bèo tí nào) sang Văn hội Độc lập của thi lão công thần Nguyên Ngà. Nữ sĩ Tổng thư ký khỏe re như con bò kéo xe nhé! Chuyện nội bộ phương Nam, nhưng ngộ cũng thấy cái Văn hội Độc lập ấy đã làm được khối việc mà bên chính thống của nỉ thật ra muốn làm nhưng bất tiện. Lòng vả như lòng sung, ngộ hiểu.

Chưa hiểu hết; coi bài trên mạng BoVN mà phê bình gia Hoàn Hưng giả nhời phỏng vấn báo Đàng Trước, sẽ hiểu liền. Người hỏi người thưa, nhâm nhi nhấm nháp nhấp nháy hai chữ ‘độc lập’ khi luận về nguyên nhân khiến Văn hội đang bị nhà chức trách gây khó. Kể ra thì cũng hay, có dịp PR chính đáng cho đại sự chính nghĩa của mình. Kể vào thì bỉ nhân thấy không trúng hồng tâm. Ngày mai cụ Nguyên Ngà, bác Hoàn Hưng, cô Ý Nhị cùng tập thể Ban vận động Văn hội các vị thử hè nhau dỡ tạm hai chữ ‘độc lập’ khỏi danh xưng, xếp vào kho mà vỡn ôm chặt chủ trương giữ rịt mục tiêu như tuyên bố ngày 3 tháng 3 năm 2014 và cụ thể hóa hành động như trong bài phỏng vấn nói trên? Ngờ là Vũ Văn Cẩn thôi! Bác phê bình gia Hoàn Hưng nếu làm thơ chắc sẽ mộng mị lắm nhỉ, vì thấy bác cứ đoan quyết ‘chỉ có thể vì hai tiếng ‘độc lập’ nên bị khó dễ’. Đã biết thế, đã vì đại nghĩa ‘góp phần tích cực xây dựng và phát triển một nền văn học Việt đích thực, nhân bản, dân chủ, hiện đại; có thể đóng vai trò tiền phong trong sự nghiệp phục hưng văn hóa, phục hưng dân tộc mà lịch sử đang đòi hỏi’, sao các cụ các bác các cô không bắt chước truyền thống Việt sá gì xài tên xấu kiểu như cái Hĩm thằng Cún cho dễ nuôi? Này, giới văn bút Trung của ngộ đang mơ có những văn hội tương tự; để các hội đoàn chính tông hết phải lo hành chính sự vụ, chỉ còn lo viết các tác phẩm nhớn tương xứng tầm thời đại. Khi nào Tổ quốc cần và cũng gặp lúc bí chẳng viết được gì thì chúng ta chạy qua các diễn đàn, hội thảo (chẳng hạn như cuộc ‘Thoát Trung’ mà Văn hội Độc lập đang tiến hành). Thảo xong luận xuôi có thoát được hay không cũng mau trở về bàn văn nơi những tác phẩm nhớn tương xứng tầm thời đại đang chờ. Nhé?

Ta hãy chỉ đích danh. Khoanh vùng thời điểm xảy ra vụ giàn khoan, Hội Bắc Kinh chúng tôi thấy 2 trường hợp ‘Nguyên Cơ Thạch’ đang dưới tay Quý Hội Hà Thành: nữ văn sĩ Đỗ Quyên và nam thi sĩ Nguyễn Đinh Tú. Nay tạm chưa bàn về trường ca Hồn Phàm của Cậu Tú, nó chưa ra lò. (Biết đâu mai sách bị thu hồi như tiểu thuyết Rồng Gỗ của văn sĩ Vũ Ngọc Tiên?)

Nữ văn sĩ họ Đỗ có hai truyện Chuyện tổ quốc moving bất thành, Chuyện cái mũi khoan và bom dị bào, và từ đó - theo tin của cơ quan an ninh Trung - sắp chuyển thành phim Chuyện tình Trung-Việt Việt-Trung được sản xuất bởi một hãng điện ảnh đầu bảng thế giới. Sự phản cảm của chúng đã rõ rành rành như canh nấu hẹ, đặc biệt ở việc trong truyện có lực lượng tinh nhuệ Đặc công Đại Việt với Bom dị bào như một hình thức văn học khủng bố và hủy diệt hàng loạt độc giả.

Chúng tôi rất không hài lòng.

Tôi viết đến đây, BBC loan tin về vụ ‘laptop ngày tận thế’ của một phiến quân IS ở Iraq, Giáo sư Muhammad Alibaba, lưỡng khoa tiến sĩ hóa học và sinh học tại Đại học Chicago (đồng nghiệp của vật lý gia xuất chúng Ngô Bao Châu mà Quý văn hữu thường tự hào với tình đồng bào cao cả, như chúng tôi hơn 50 năm trước từng kiêu hãnh về nhị vị kiệt xuất Nobel Vật lý Lý Chính Đạo và Dương Chấn Ninh vậy). Nào, cùng đọc tài liệu bằng tiếng Ả Rập trong laptop để so sánh và thấy Bom dị bào Đại Việt mà nữ văn sĩ họ Đỗ tưởng tượng ác chiến ra sao: ‘Hỡi các thần dân của Chính phủ Hồi giáo! Cách phát triển vũ khí sinh học đang trong lòng bàn tay chúng ta. Vũ khí sinh học không quá tốn kém nhưng gây thiệt hại nhân mạng rất lớn. Ví dụ vi khuẩn dịch hạch là cái chúng ta làm được. Đọc 2-3 trang này sẽ có thể dùng để tấn công khủng bố các đám dân không có Đức tin, dù là người Mỹ hay Anh. Chỉ cần dùng lựu đạn loại nhỏ chứa bột vi khuẩn dịch hạch, ném cật lực vào vị trí đặt điều hòa không khí tại các nơi khép kín như tàu điện ngầm, trung tâm giải trí. Là xong!’

Trong văn chương Việt có nhiều điều huyễn mộng viển vông phi lý ở thời hiện tại mà lắm khi được Trời thương chúng trở thành hiện thực ở tương lai gần. Đó! Nửa thế kỷ trước, Hoa Kỳ từng chống mắt ra để thấy: kể từ lúc có câu thơ ‘Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” chỉ sau vài năm đã hiện ra độc nhất vô nhị trên hành tinh này một con đường mòn từ ‘thời kỳ đồ đá’ trở thành ‘thời kỳ đồ nhôm’ biến quân lực Hoa Kỳ thành ‘thời kỳ đồ bỏ’.

Không rõ các tỉnh thành khác thì sao, riêng văn sĩ Trung tại thủ đô Bắc Kinh chúng tôi phản đối tính phi lý của Đặc công trứng; phản đối tính vô minh của Bom dị bào; phản đối hình thức kỳ thị phân biệt huyết tộc tinh vi và cay độc đến thế. Thà cứ hủy diệt sạch sành sanh như bom hạt nhân, bom hóa học, bom sinh học khiến toàn nhân loại chết chùm thì đã đi một nhẽ. Lụt, lụt cả làng. Là phương ngôn sống tôi được thầy Đinh Gia Khanh dạy dỗ trong những năm làm phó tiến sĩ Việt học ở Hà Thanh đấy!

Cũng thoang thoảng thấy yếu tố nhân bản trong truyện của họ Đỗ (như việc Thúy MC tỉnh ngộ khiến viên đại úy rồi đại tá tình báo trong cô gần như thành kẻ đào ngũ mà trở về bản năng nữ tính Việt), song âm hưởng chủ đạo của truyện là trò tiểu bá trong văn chương.

Chúng tôi rất không hài lòng.

Ngoài hai trường hợp lớn như trên, còn không ít sáng tác nóng hổi về đề tài Trung-Việt Việt-Trung qua các tranh chấp vũ trang xưa nay và sau vụ Nam Hải 981. Chúng tôi sắp có trong tay toàn bộ bản thảo truyện dài đang nằm trong nhà in, mang tên Em Có Còn Gì Sau Cuộc Chiến của nam văn sĩ Hà Khánh Ninh.

Hai chương đã trích đăng trên tuần báo Núi Ngự tháng rồi với những câu huỵch toẹt, chẳng có ẩn dụ ẩn dẹo gì sất (tất nhiên gắn vào môi lưỡi nhân vật). Trích nguyên văn:

‘Từ năm 2012 bọn tà đảng Trung Cộng đã thành lập một đơn vị hành chính mới mang tên là thành phố Tam Sa gồm đảo Hải Nam của chúng với hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa của ta! Bọn chúng bảo đó là thành phố cực Nam của Trung! Cái ngụy quyền Tam Sa ấy vừa đã thông cáo cho biết khu trường học trên đảo Phú Lâm sẽ được xây cất trong 18 tháng!’;

‘Đối với Trung phải chăng cứ nện những hèo nặng tay hơn thì mới giúp nó tỉnh ra?’- ‘Theo chị Phương Ánh những hèo nặng tay hơn mà phía Việt cần ‘ra’ trong lúc này là gì?’ -  ‘Khỏi suy nghĩ nhiều, Phương Ánh nói luôn: Một là phải đưa hắn ra Tòa án Quốc tế. Hai là đánh cho hắn một trận!’

Còn với việc Ủy viên Dương Khiết Trị đến Hà Thành với ‘4 điều không được làm’ thì:

‘Nữ ký giả Quỳnh Hường la lên: Ôi chao, tập đoàn tà đảng Trung Cộng! Bây chừ là thời đại nào và các người tự coi mình là ai mà hung hăng con bọ xít gởi sứ thần đến nước Nam ta để nói những lời ngang ngược đó?’

Chúng tôi rất không hài lòng.

Nữ sĩ còn nhớ dạo bên chúng tôi có một tẹo cái tập truyện thơ Ma Chiến Trường do thi sĩ Mạc Ngữ viết dở ẹc, thế mà cả dải đất hình chữ S nhảy lên đong đỏng. Kia, ta nhìn nhanh vào blog của văn-họa sĩ Nhật Tuân tuần trước:

‘Dù không nêu thẳng địa danh Việt, cuốn sách viết về ‘cuộc chiến phía Nam nước Trung tháng 2 năm 1979’ do Trần Trung Hảo dịch, nhà xuất bản Văn Chương in năm 2008, tái bản 2009 đã tạo đợt sóng phản đối ầm ầm trên mạng. Ý kiến đầu tiên là từ blog Người Ôm Gió ngày 22 tháng 2 năm 2009 với cái tít rất căng, ‘Sự khốn nạn của nền văn hoá Đại Việt lúc này!’;

Còn em Natasa người Nga gốc Việt viết trong blog với kết án nặng: ‘Nhà xuất bản Văn Chương ra sách ca tụng lính Tàu trong cuộc chiến tranh biên giới 1979!’;

Dịch giả Trần cũng bị cư dân mạng ném đá như thụi, nể tình đồng nghiệp tôi không nỡ trích ra những câu mà năm xưa dân Việt thường dùng khi nói tới Lê Chiêu Thống, Nguyễn Ánh… À, tôi nghe đồn họ Mạc của chúng tôi bị xì trét quá phải về quê ở ẩn. Cũng phải thôi, viết như thế mà ẵm trọn giải Nobel thì thi nhân đại lục bắn đi không hết. Đúng như ký giả Tuấn Khánh đã quả quyết mà Nhật Tuân dẫn lại: Nhà văn có quyền ca ngợi dân tộc và quân đội mình, có quyền phủ nhận chủ quyền các đất nước khác. Đó là sứ mệnh công dân của một nhà văn. Song anh ta phải viết trong tinh thần của một công dân thế giới, phải biết văn học hóa sao cho chính xác bản chất của hiện thực chiến tranh.’

Về tham vọng xưng hùng xưng bá trong văn chương, bổ sung chắc chắn cho nhận định của chúng tôi là nhiều cố gắng vượt bậc và cũng phải nói là có khá nhiều thành tựu trong thập niên qua của Liên hội Nhà văn Đại Việt trong việc tô đậm dấu ấn ngàn năm của một ‘dân tộc thơ’ để trở thành đẳng cấp ‘cường quốc thơ’. Theo nhiều nguồn tình báo và phi tình báo, chúng tôi được biết đồng nghiệp phương Nam đang say sưa chuẩn bị một chiến dịch mang tên ‘Đại thắng mùa xuân văn học 2015’, dự tính kéo dài từ lễ Tết Nguyên Tiêu Ất Mùi bằng Ngày thơ Việt lần thứ 13 cho đến ngày 30 tháng Tư kỷ niệm 40 năm thống nhất sơn hà bằng một loạt các hình thức ‘khủng’ ở tầm vóc toàn cầu như Hội nghị Quốc tế Quảng bá Văn học Việt lần thứ 3, Liên hoan Thơ Châu Á-Thái Bình Dương-Phi-Mỹ Latinh lần thứ 2, và vài ba hội thảo khác đang trong vòng bí mật.

Còn nữa và xa hơn... Qua một tham luận của vị chuyên gia văn học so sánh là Phó giáo sư Nguyễn Quan Thiều, Viện phó Viện Văn học Quốc gia kiêm Giám đốc Trung tâm Truyền bá Văn học Việt ra Ngoại quốc, người ta thấy Đại Việt đang tăng tốc hậu hiện đại hóa nền văn học của mình để cao vọng một cách viển vông đến năm 2030 được thành ‘nhà nước ngôn ngữ’ theo tiêu chuẩn Liên Hiệp Quốc mà danh sách hiện thời chỉ có dưới 10 quốc gia. (Đến như đất nước Trung với văn hóa và ngôn ngữ già đời và to tướng đến vậy còn chưa được xét nữa là…).

Chúng tôi rất không hài lòng.

                        (còn nữa)

*