ĐI VỀ NƠI HOANG DÃ - Tiểu thuyết NHẬT TUẤN - KỲ 12

                                  (tiếp theo)

Rồi ông kể tôi nghe ngày xưa ông đã phấn đấu gian khổ thế nào, từng bước từng bước ông đã tiến bộ ra sao, ông kể hết, riêng cái chuyện ông “kèm cặp” bà Trưởng phòng để đến nỗi ông văng mất cả chức thì ông dấu biến. Khổ một nỗi, ông nói gì ông cứ nói, đầu óc tôi cứ quanh quẩn mỗi cái chuyện ông không nói ra đó. Tôi mường tượng ra thằng bé người ta móc ra từ thùng giấy loại trong hố xí ấy, nó có cái mũi khoằm khoằm, cái miệng mong mỏng giống ông không? Trong cái đêm đông lạnh này, nó có ngồi bên mẹ nó canh hai chảo nước lớn bên bếp lửa bập bùng thường thấy trong những công trường làm đường nơi miền núi heo hút? Lạy trời đừng ai kể cho nó biết nó đã ra đời như thế nào, mang nặng ám ảnh kinh hoàng vậy, nó sẽ yêu thương hay thù oán mẹ nó? ôi người đàn bà khốn khổ, chị đã nhỏ bao nhiêu giọt nước mắt cắn dứt vì sự dại dột của mình trước những miệng lười cay độc của người đời.

“Thua keo này ta bày keo khác cậu ạ...”

Tôi nhìn ông trừng trừng và không tin ở tai mình nữa? Ông định bầy cái “keo” nào đây? Ngoài cái chức đã mất, trong cái keo mới này, liệu có chỗ nào giành cho người đàn bà và đứa bé mà ông làm khổ?

“Thưa bác, bà trưởng phòng dạo trước ấy giờ đâu rồi?”

Lời nói của tôi như con ong đốt cổ ông, nọc nó chạy khắp người làm ông run bần bật:

“Làm sao, làm sao anh biết chuyện đó?”

“Thằng bé vẫn còn sống chứ?”

“Đi đi anh đi đi, đó là chuyện nội bộ, không dính dáng gì tới anh...”

Than ôi, ông lại hiểu nhầm tôi nữa rồi, tôi không hề muốn moi móc, tôi chỉ muốn biết số phận của người đàn bà và cháu bé. Tuy nhiên cơn nổi nóng của ông không cho tôi được giải thích với ông chuyện đó. Đầu óc ông méo mó qua. Than ôi, ông lại hiểu nhầm tôi nữa rồi, tôi không hề muốn moi móc, tôi chỉ muốn biết số phận của người đàn bà và cháu bé. Tuy nhiên cơn nổi nóng của ông không cho tôi được giải thích với ông chuyện đó. Đầu óc ông méo mó quárồi, người ta chìa ra cho ông một bàn tay thông cảm, ông lại nhìn thấy nó nắm một con dao. Tôi không giận ông, chỉ áy náy đã phụ lòng ông khi ông muốn làm tốt cho tôi.

“Mày ăn cắp mì chính, bị thủ trưởng bắt gặp hay sao mà ông ấy hét toáng ìên thế?”

Thằng học giả đón tôi với nụ cười mỉa. Cả mấy thằng vẫn còn ngồi quanh đống lửa bàn tán ầm ĩ về cái bản Mù U ngày mai chúng tôi sẽ đặt chân tới. Cái đói toàn diện đã biến cái bản nhỏ u tỳ thành một thành phố hoa lệ như Paris của nước Pháp.

“Rượu thì nhất định là có rồi. Chúng mày phải biết cái loài nếp lạnh, ngâm gạo sống với men của người Mán nom cứ như sữa vậy, uống vào là say tít cung thang...”

Thằng học giả chờ cho mấy đứa uống xong cái món rượu nếp lạnh” rồi mới đưa ra món khác:

“Còn cái kiểu tắm của tụi nó thì vua chúa cũng phải chịu, bồn tắm đục bằng gỗ nguyên cây, một thằng hộ pháp với một con vợ thằng xã đội nhảy vào vùng vẫy còn rộng chán, thế rồi ống bương dẫn nước từ ngọn suối chảy xuống chảy qua một cái thùng khuy đun sôi sùng sục, nước trong bồn lúc nào cũng nóng vừa đủ tha hồ anh chị kỳ cọ cho nhau...”

Thằng hộ pháp từ nãy bó gối ngồi nghe, giờ mới bật cười:

“Mẹ cái thằng ma xó này, đi guốc trong bụng tao, đúng tao đang nghĩ tới con mẹ ấy đây. Lạ thật, tao ngủ với bao nhiêu đứa mà chỉ nhớ một mình nó. Đêm nào tao cũng nghe tiếng nó gừ gừ bên tai: “Ối anh ơi, anh đang nàm gì em đây? “ Nó bắt tao trả lời bằng được, rồi lại hỏi nữa, mỗi câu ấy thôi, mà mỗi lần phải trả lời mỗi cách. Giờ ước gì nó bỏ được thằng xã đội tao cũng bỏ ngay lão toán trưởng chuồn về cưới nó làm vợ”.

Thằng học giả khích nó:

“Trai tráng như mày, dời núi lấp biển thì mới khó chứ, mơ ước có một con đàn bà thì quá dễ.”

“Dời núi lấp biển ăn thua gì, cho tao con vợ thằng xã đội tao lên rừng bắt voi tay không cũng được. Nhưng mà khó lắm chúng mày ơi, thằng xã đội nó có súng, tao thò mặt về xóm nó bắn chết tươi”.

Rồi nó thở dài đánh sượt, tôi nghe cũng phải nẫu ruột:

“Thằng chồng nó là thằng chó đẻ, nó hè anh em nhà nó trói con kia vào chân giường, lột quần áo rồi cứ đùi non con kia nó vừa cặp kìm vừa tra khảo:

“Sướng chưa? mày sướng chưa? Mày ngủ với thằng đó bao nhiêu lần? Ơ những đâu? Khai mau không chết...” Mẹ kiếp, tao mà chứng kiến cảnh đó, tao nhai sống thằng xã đội...”

Nó nghiến răng ken két rồi lại cười hềnh hệch:

“Đánh thế chứ đánh nữa cũng chẳng nhằm nhò gì, cứ mỗi lần tao về, nó lại tìm đủ cách đến với tao. Kỳ phép vừa rồi, tao vừa đặt chân xuống bến Ô tô phố huyện thì bỗng đổ mưa như trút, xung quanh trốn sạch cả, tao còn đang khoác nylông đứng giữa trời, giữa bến xe ngơ ngơ ngác ngác như quạ vào chuồng lợn thì bỗng từ quán ăn đằng xa có một em ướt như chuột lột, chạy tới, chui tọt vào nylông của tao. Trời ơi, tưởng ai hóa ra con vợ thằng xã đội, nó cứ run cầm cập, ôm lấy tao khóc rưng rức: “ối anh ơi, anh bỏ em đi đâu cho em khổ thế này? “. Tao càng dỗ, nó càng khóc to, hai quả dừa của nó cứ đè chặt lấy ngực mình, nóng ran khắp người. Mưa lại ào ào mỗi lúc mỗi to. Biết làm sao giờ, tao đành buông cái ba lô trên vai xuống, rồi cứ đứng thế ma cuốn chặt lấy nhau như bện thừng, may có miếng nylông trùm kín hết chẳng sợ ai nhìn thấy. Chưa giập bã trầu, nó đã dãy lên đành đạch, miệng gừ gừ: “ối anh ơi, anh nàm gì em thế này...”

Tôi cười phát sặc:

“ Rồi mày trả lời nó làm sao?”

Thằng học giả chen ngang:

“Nhốt con quỷ sứ vào cái địa ngục, nhốt con quỷ sứ vào cái địa ngục...

“Ha ha... ha ha... ha ha...”.

Chờ cho tan cơn cười, tôi mới hỏi nó:

“Như hai con ngựa vía thế thì sung sướng cái nỗi gì?”

Thằng hộ pháp trợn ngược mắt:

“ấy thế mà tan cơn mưa rồi tao vẫn chưa rời được nó ra. Trò đời là thế, ăn khó mới ngon. Đêm hôm đó, tao nhớ nó quá, tao đánh liều mò đến đứng ngay hàng rào dưới cửa sổ nhà nó, đánh lưỡi: “Tắc tè... tắc tè”. Tao đoán chắc mật hiệu của tao thế nào cũng lọt vào tai nó nhưng đêm hôm, khó mà lừa được thằng xã đội để ra với tao. Tao cứ nằm phục trong đám cây dâm bụt chờ mãi, chờ mãi. Quả nhiên một chặp sau trong buồng có tiếng đánh diêm, tiếng thằng chồng gắt: “nửa đêm rồi còn đi đâu, tiếng nó rấm rẳn:

“đau bụng phải đi chứ, hỏi vớ vẩn”.

. The rồi dưới ánh trăng suông, tao nhìn thấy nó mặc mỗi cái quần đùi với cái áo lót, người cứ trắng lôm lốp đi về phía nhà cầu. Ngay đêm đó nó rủ tao: “Trốn đi anh ơi, anh mang em trốn đi, đi đâu cũng được cực khổ mấy cũng chịu, còn hơn sống thế này.”

“Nhưng biết trốn đi đâu bây giờ? Trốn ở đâu thì rồi cũng phải có hộ khẩu, có đăng ký kết hôn, nếu không chỉ ba ngày sau là thằng xã đội nó móc ra ngay. Tao nghĩ nát cả óc không ra, hết phép thôi đành dứt áo, khoác ba lô ra đi, chỉ còn biết thường nó đứt ruột đứt gan...”

Nó buông một tiếng thở dài kết thúc câu chuyện tình khổ đau. Tôi phải quay đi không dám nhìn cái dáng ngồi thiểu não của nó, tôi vốn quen thấy nó trong cái lốt con voi đực xông xáo, chân tay chẳng lúc nào chịu yên, miệng luôn luôn cười hềnh hệch, ấy thế mà lúc này nó rũ xuống như một cái bánh da nhúng nước. Ôi cái làng Mù U, nơi phồn hoa đô hội” của chúng tôi kia mới chỉ hiện ra lờ mờ trong làn sương chiều, vậy mà đã làm thổn thức tới cả một con voi dực như thằng hộ pháp. Cuộc sống sẽ hồn nhiên, vô tư biết bao một khi chỉ có năm người chúng tôi mãi mãi sống nơi hoang dã này

                         (còn tiếp)

PHỤ LỤC :

      Trong "giới thiệu sách" trên web amazon

ATTENTION chef d'œuvre ! Le romancier vietnamien Nhât Tuân décrit l'itinérance d'une équipée de cinq personnes dans une jungle annamitique : le chef, déjà âgé, dirige à la boussole et avec des cartes improbables quatre jeunes aux caractères et aux trajectoires dissemblables, aux fonctions bien définies. Le but que leur a assigné le Centre est de tracer une voie jusqu'à un sommet caché dans les brumes. Ils fraient leur chemin à coups de machette, dans une solitude totale et avec une faim croissante. Leur seul contact avec le monde passe par la radio d'où viennent des ordres que recueille religieusement le chef tous les soirs et qu'il fait appliquer, mêmes les plus absurdes.

Au début, l'équipée avance vaille que vaille. Puis tout se désagrège peu à peu. Les personnalités se révèlent, s'entrechoquent. L'obsession de la faim et du sexe embrouillent les mémoires et les comportements. Quand les circonstances du hasard les mettent en face des réalités, chacun dérape tour à tour, ou ensemble. Les salauds ne sont pas forcément là où on croit. À un moment où certains songent avec nostalgie au marxisme-léninisme, ce livre vient rappeler, à la manière d'un George Orwell, les absurdités du totalitarisme, son broyage de l'individu, sa peur de la liberté.

Au-delà d'une seule dénonciation, il s'agit aussi d'un parcours initiatique, à peine métaphorique, vers la vérité de chacun, sa recherche, vers la révélation de la condition humaine dans toute son horreur mais aussi sa splendeur comme le confirme le titre à interprétation multiple. Dans un style lumineux, s'appuyant sur une trame en apparence ténue, voire simpliste, mais en réalité très sophistiquée, avec un sens aigu de la dérision, du comique et de la dramaturgie, l'iconoclaste Nhât Tuân nous amène dans les mêmes sphères émotionnelles que le Martin Eden de Jack London, les Mémoires de prison d'un anarchiste d'Alexandre Berkman ou les Noces barbares de Yann Queffélec.

Philippe Pelletier

Nhât Tuân, Retour à la jungle, 2002 P. Picquier, traduit du vietnamien par Phan Huy Duong. Version originale 1988

         CHÚ Ý kiệt tác : Tiểu thuyết gia Nhật Tuấn mô tả hành trình của một nhóm 5 người trong rừng An-Nam : ông lãnh đạo, dã già chỉ huy theo địa bàn và những tấm bản đồ chả chắc gì đã đúng, bốn thanh niên tính cách và ý hướng khác nhau.Mục tiêu trọng tâm của họ là vạch một con đường đi tới đỉnh núi ẩn trong sương mù. Họ phải phát đường đi bằng dao rựa trong sự cách biệt hoàn toàn với xã hội và cái đói mỗi ngày một tăng. Mối liên hệ duy nhất với thế giới là chiếc điện đài mà chiều nào ông toán trưởng cũng nhận từ đó những mệnh lệnh phải thi hành dù rất vô lý.

Ban đầu, nhóm còn có khí thế, sau đó ngày càng rã rời. Họ thức tỉnh và va chạm nhau. Ám ảnh về cái đói và tình dục khiến họ rối trí và bấn loạn trong ứng xử. Khi những bất trắc buộc họ phải đối diện với thực tế, mỗi cá nhân lần lượt  hoặc cùng trượt dài. Nhưng sự tha hóa đốn mạt đã không xảy ra như người ta tưởng. Vào thời điểm còn có người lưu luyến chú nghĩa Mác- Lênin, cuốn sách đã nhắc nhở theo cái cách của George Orwell ( tác giả Trại súc vật ) những phi lý của chế độ toàn trị , sự nghiền nát cá nhân và nỗi hoảng sợ tự do của nó.

Bên cạnh lối trình bầy nhất quán , cuốn sách dường như hành trình  không qua ẩn dụ vào sự thật của mỗi cá nhân , vào sự khám phá thân phận con người trong nỗi thống khổ toàn diện như cái tựa sách bao hàm đa nghĩa . Với một bút pháp sáng rỡ, dựa  trên một câu chuyện  có vẻ mỏng manh, thậm chí đơn giản, nhưng thực sự rất phức tạp, với ý thức sâu sắc về sự mỉa mai, hài hước và gay cấn bi đát, kẻ hạ bệ thần tượng  Nhật Tuấn đưa chúng ta vào không gian cảm xúc như Martin Eden của Jack London, Hồi ký đi tù của một kẻ vô chính phủ Alexander Berkman hoặc Hôn nhân man rợ  của Yann Queffélec.

Philippe Pelletier

Nhât Tuân, Đi về nơi hoang dã , 2002 P. Picquier, Bản dịch tiếng Việt của Phan Huy Đường . Bản gốc 1988