CHUYỆN XƯA - NAY MỚI NÓI - KỲ 33 - “Tôi đang thiết lập một không gian mới..."

.... cho văn chương Việt Nam”

“Thiên tài “ nào  gánh vác sứ mạng trọng đại thế ?

Cứu tinh nền văn học Việt Nam đang “tắc đẻ” đã xuất hiện rồi  chăng ?

Trước hết trong bài “Trò bôi bẩn văn chương “ của Hà Phan đăng  báo Thanh Niên (Saigon) số ra ngày 29-1-04 có đoạn :

 “ mới đây tôi thử truy cập vào địa chỉ của một “trung tâm văn học và nghệ thuật …góp phần xây dựng một khối  thịnh vượng chung của văn học nghệ thuật Việt Nam…”,

“lướt qua một vài ‘sáng tác mới” của họ tôi toát mồ hôi lạnh và không tin vào mắt mình nữa…Xen giữa những câu chữ lổn ngổn tối nghĩa, làm ra vẻ tối  nghĩa bí hiểm là vô số rác rưởi  dơ bẩn mà người viết không dám trích ra đây…”.

Cứ theo như ông Hà Phan trích dẫn “tôn chỉ mục đích” thì cái “trang nhà” này đích thị là “Tiền Vệ” của hai ông Nguyễn Hưng Quốc và Hoàng Ngọc Tuấn rồi. Quả nhiên , ngày 1-2-04, trên  tienve.org, Ban biên tập đã có bài  phản pháo :

“Trên báo Thanh Niên xuất bản tại Sài Gòn ngày 29/1/2004 vừa qua, có một bài viết lên án một số tác phẩm đăng trên Tiền Vệ là “tối nghĩa”, “bí hiểm” và “dơ bẩn”…

và quý vị Ban biên tập Tiền Vệ lập luận rằng :

“nhiều bài thơ của Hàn Mặc Tử, Bích Khê và Nguyễn Xuân Sanh (thuộc nhóm Xuân Thu Nhã Tập) cũng từng bị lên án là “tối nghĩa” và “bí hiểm”; các cuốn tiểu thuyết và phóng sự của Vũ Trọng Phụng cũng bị phê phán là “dơ bẩn”. Bảy chục năm sau, tất cả những tên tuổi vừa kể đều được xem là những tài năng kiệt xuất nhất của thời đại họ. Nhắc lại chuyện này, chúng tôi không có ý so sánh một số cây bút trên Tiền Vệ với những tên tuổi ấy. Chúng tôi chỉ xin lưu ý một điều: cần cẩn thận khi lên tiếng buộc tội người khác. “

Để rộng đường dư luận, xin trích ra đây những thứ ông Hà Phan coi là “rác rưởi dơ bẩn” :

” Mưa móc l…(không viết tắt) dân tộc”, hoặc :"Tôi lết lôồng quay trở lại nhà”“ hoặc : “Nghiêm chỉnh chấp hành luật, cắt cu , trám lỗ đít “ hoặc : Mỗi ngày nó soi gương, quấn vải quanh háng [thật] nhiều lần nhằm sở hữu… tương lai” hoặc “từng cái lồn bỏ đi như những dòng sông nhỏ “hoặc  “ tụt quần, lắc mông. Xục cặc… còn tay kia móc đít” hoặc : “Để yên ủi mỗi khi về già. Nó lén lút chuyển con cặc ra sau rồi đâm vào đít”  hoặc : “ ngòng cu anh là chiếc đòn bẩy đưa em bay lên, bay lên…”

Phải trích dài dài thế này để chứng tỏ “mấy vần thơ” kiểu này không phải của hiếm trên Tiền Vệ, chưa kể đến một bài nghị luận dài thoòng có tên nguyên văn là “ Con cặc” của quý chủ nhân Nguyễn Hưng Quốc , nếu các bậc tiền bối như :” Nguyễn Xuân Sanh, Hàn Mặc tử, Bích Khê, Vũ Trọng Phụng…” sống lại  đọc ắt hẳn phải táng đởm kinh hồn , chắp tay :” hậu sinh khả uý, hậu sinh khả uý, mỗ đây xin bái phục bái phục…”.

Chuyện này “phải quấy” ra sao xin nhường báo Thanh Niên và quý vị “ Tiền Vệ”, ở đây chỉ xin nêu một điều : nhà văn, nhà thơ nào muốn marketing tên tuổi , quảng bá thương hiệu ngòi bút, thật không đâu dễ dàng, hiệu quả cho bằng “Trang nhà Tiền Vệ”.

Xin hãy nghe nữ thi sĩ thế hệ A còng (@) Vi Thuỳ Linh phong đẳng cấp cho …mình :

“ Con người cần biết trở thành một kỳ quan trước khi tiếp tục xây dựng những kỳ quan. Tôi là một kỳ quan.”

 Và cái kỳ quan họ Vy ấy tự hoạ chân dung :

“Hoa Thùy Linh

Đàn đàn mũi tên bay từ giữa hai đùi…””

hoặc :

Anh đã thuộc về nàng họ Vi của núi

Vì sự bí ẩn và hoang dã của nàng !”.

“ Bí ẩn và hoang dã” của nàng vừa được phát lộ trong cuộc uýnh lộn tại  một quán nhậu ở Sàigòn dịp tết vừa rồi càng làm thương hiệu ViLi nổi  tiếng. Các thương hiệu khác như chả giò Cầu Tre, nước mắm Phú Quốc, mì ăn liền Vị Hương… cần học cách “ quảng cáo thương hiệu của Lynh” .

Qua mặt “em” Vi, một “anh” nhà văn khác còn có cách  quảng cáo mình  “kinh dị” hơn. Cũng trên trang nhà Tiền Vệ, anh này quả quyết :

”Tôi thực sự tin rằng tôi đang “đặt để một ý thức sáng tạo mới cho văn chương” chứ không phải sẽ…”

Ý thức sáng tạo mới cho văn chương ?

Hy vọng rằng “cái ý thức mới “  này không luộc lại của Phạm Công Thiện ngày trước  để giúp khai sáng các nhà văn Việt Nam vốn đang loay hoay trên “con đường sáng tạo”.

Chắc là bia Con Cọp trong quán nhậu Sàigòn làm phấn chấn, anh ta còn tuyên bố hăng hơn nữa :

“ Hơn thế, tôi cũng nghĩ, tôi đang thiết lập một không gian mới cho văn chương Việt Nam. Không giả vờ khiêm tốn.”

Tất nhiên anh không “giả vờ khiêm tốn” mà rất xác tín trong tuyên bố, bởi  lẽ “khối thịnh vượng chung”, “ nước cộng hoà văn chương” sẵn sàng hỗ trợ tối đa anh đưa nó lên “mạng thông tin toàn cầu” chứ riêng gì nước Việt Nam.

Anh này là ai mà xài ngôn từ xả láng như xài bạc giả vậy ?

Xin hãy nghe anh ta tự giới thiệu :

“Hắn sinh năm 1949, tại một làng quê Bắc bộ, tỉnh Hải Dương, mà mãi tới hơn 50 năm sau, hắn mới thật sự bước trên mảnh đất ấy với một cảm giác kỳ lạ là tất cả những người đã chết (ở ngôi làng ấy) đều sống lại soi mói nhìn hắn.”

Ghê chưa, người có khả năng kết nối với cõi âm như vậy mà lại “  luôn bị ám ảnh bởi sự tận diệt, nhất là sau những ngày đầu giải phóng 30.4. Tôi cảm thấy đời mình không còn bất cứ một cơ hội nào. Một cảm thức lưu đày bám lấy tôi.”

 Không biết ở Sàigòn có bao nhiêu người vào được trang nhà Tiền Vệ để mà lật tẩy cái ông cán bộ nhà văn Nguyễn Viện này, nguyên Trưởng ban văn hoá văn nghệ của một tờ báo lớn nhất Sàigòn là tờ Thanh Niên nơi vừa đăng bài “ trò bôi bẩn văn chương “ . Ở VN người ta đều biết leo được lên cái ghế béo bở này cần phải chạy chọt, phải bầy tỏ lập trường cách mạng, phải luồn cúi đến gẫy cả lưng mới mong đạp được những anh khác mà leo lên đó chứ chẳng phải “ không còn bất cứ cơ hội nào”.

Chẳng thế mà hồi tháng Tư năm 2000, đài truyền hình Sàigòn chiếu phim Giao Thời , đạo diễn Phan Hoàng, kịch bản Nhật Tuấn,  một cuốn phim mô tả khá chân thực xã hội Sàigòn sau 1975 nên bị đánh tơi bời và người bắn phát súng mở đầu cho cuộc đấu tố này chính là …nhà văn Nguyễn Viện trên báo Thanh Niên.

Khi tôi gọi điện tới chất vấn , “phim mới chiếu được vài tập, sao đã đánh?”,  ông cao giọng tuyên huấn :

” Tôi và cả bà xã tôi cùng các con tôi đang tập trung coi phim và đều phẫn nộ vì nó bôi đen các đồng chí cách mạng về hưu…”.

Lập trường triệt để cách mạng của ông nhà văn cao thế đấy. Chẳng may, sau cả một thập kỷ cúc cung tận tuỵ phục vụ văn hoá văn nghệ cách mạng trên báo Thanh Niên, ông lại bị đá ra, rạc cẳng  chẳng chen chân vào được báo nào, bởi thế  nhân dịp SEAGAMES 22, trong khi cả nước hô to :” Việt Nam vô địch, Việt Nam vô địch” thì ông trở giọng chửi trên Tiền Vệ : “ Địch vô Nam Việt…địch vô Nam Việt …”.

Ô hay, biết là “địch” đã “vô Nam Việt” sao ông còn phò “địch” dữ vậy? Hoá ra cái “cảm thức lưu đầy cứ bám lấy” làm ông phải chạy trốn vào …báo Thanh Niên  xin phần  bổng lộc của đồng chí Tổng biên tập Nguyễn Công Khế cho hết…lưu đày.

Nhưng vì sao ông Nguyễn Viện bỗng “đại ngôn” vậy ?

Nguyên là vài năm trước ông viết một cuốn tiểu thuyết tự coi là “hàng quốc cấm”, không nhà xuất bản nào nhận in, trừ ra có mỗi Nhà xuất bản… công an. Cuốn  này xoay quanh cuộc sống của vài người sau ngày 30 tháng Tư 1975 bị kẹt lại ở miền Nam. Nội dung chẳng có gì ghê gớm , nghệ thuật cũng chưa tới mức như ông chủ trang nhà Tiền Vệ Hoàng Ngọc Tuấn quy chuẩn cho văn chương “hậu hiện đại” “ là một trò chơi ngôn ngữ mang tính dân chủ tối đa...chẳng hạn kỹ thuật "nhại văn" (pastische), lối viết đa tuyến, phi tuyến, hiện thực kỳ ảo.”. Vậy nhưng nó được tung hô chưa từng thấy, nào đăng nhiều kỳ trên “Tiền Vệ”, nào phỏng vấn, nào bài ca ngợi.

Nhà thơ Dương Tường vốn xưa nay chưa đụng tới văn xuôi bao giờ, hẳn do “em “ Thuỳ Linh thúc ép “lancer bồ” , đã hạ bút trên Tiền Vệ  :

” Đọc Nguyễn Viện là thả mình vào nồng độ lưu huỳnh đậm đặc của một khí quyển văn siêu thực phi tuyến tính, phi thời gian, trong đó rốt ráo một ý thức khẩn cấp thúc hối, a sense of urgency, dấy lên từ sự tương khắc tương sinh giữa ám ảnh tận thế và xác tín cứu chuộc tôn giáo. “.

Ối mẹ ôi, kỳ này bác Dương Tường nhất quyết dịch sách Nguyễn Viện  sang tiếng Anh để mang đi lĩnh giải Nobel chứ chẳng chơi. Còn chính tác giả thì khoe trên Tiền Vệ rằng :

” Chị Thụy Khuê nhận xét trên Đài RFI của Pháp là truyện này có một cấu trúc song song…chị Thu Hồng ở báo Thể Thao - Văn Hóa nói đó là một thứ “thái hiện thực…”.

Được Tiền Vệ  doping như vậy, hèn nào ông Nguyễn Viện chẳng tự nhận mình là đang thiết lập không gian mới, ý thức mới cho văn chương Việt Nam. Chỉ tiếc rằng chưa chi ông Hà Phan trên báo Thanh Niên đã đòi “có biện pháp” theo kiểu “Sở văn hoá dẹp “sàn nhảy của các em cave”,  đòi đóng cổng Tiền Vệ không cho vào Việt Nam làm mất đi “một không gian mới “ thì nền văn học ta thiệt thòi lắm thay.

 Xin đề nghị các quý vị Tiền Vệ nghiên cứu phá firewall của Nhà nước (nếu có)  để “ ý thức mới của  nước cộng hoà văn chương” tiếp tục soi sáng, dẫn đường cho các nhà văn trong nước đang “tắc đẻ”.

NT