PHẠM THẮNG VŨ - Con sóng dữ - KỲ 88

4/

(tiếp theo)

Cái bàn anh Đoàn Thạnh Nam và bốn người khách đang ngồi, nằm ở phía sau quán dưới bóng cây sát cạnh cái hàng rào gỗ. Chủ quán cà phê Gió cố tình đặt một cái bàn ở đây, chỗ khuất ít người biết như để dành cho các khách quen khi có việc riêng cần lo chuyện kín.

Anh Đoàn Thạnh Nam vừa thấy tôi liền nở nụ cười tươi và hỏi:

- Ê! Anh Vũ! Đi đâu mà lạc đến nơi này vậy?

Làm như một sự tình cờ, tôi đáp lời:

- Anh Nam. Tôi có hẹn với một anh bạn ở quán này... mà không gặp. Thấy có người ngồi ở đây nên ra xem, dè đâu gặp anh và các anh đây.

Anh Nam kéo ghế mời ngồi rồi quay qua giới thiệu tôi với bốn người khách. Tất cả đều là nam giới và cùng trạc tuổi với tôi. Hai người là dân Việt gốc Hoa từng đến chỗ tôi làm việc để nhờ dịch các giấy tờ cá nhân. Hai người còn lại, một là dân chụp hình dạo trong trại và một làm nghề hớt tóc ngoài Galang 1. Chúng tôi gật đầu chào nhau. Ai cũng biết mặt ai, chỉ có điều không phải bạn thân thiết. Anh Đoàn Thạnh Nam nối lại câu chuyện đang dở dang:

- Đây là vụ vượt biển lần thứ hai từ các trại tị nạn ở Hồng Kông đến Nhật Bản, lần trước thì...

Thấy tôi ngơ ngác chưa hiểu chuyện vừa nghe, anh Đoàn Thạnh Nam ngưng lại trong chốc lát rồi tiếp: " Tôi đang kể cho mấy anh đây về chuyện thuyền nhân mình bên các trại ở Hồng Kông lại tiếp tục vượt biên sang Nhật Bản ".

- Trời! Từ Hồng Kông sang Nhật Bản. Ở trại nào? Họ lấy đâu ra ghe và lâu mau rồi? Tôi hỏi anh.

- Tôi nghe radio nói tờ báo South China Morning Post loan tin ngày 22 tháng 7 vừa rồi, thuyền nhân trong đảo tị nạn Tai A Châu đã phá hàng rào rồi lấy các thuyền cũ của họ còn neo quanh đảo và bỏ trốn sang Nhật Bản. Chuyến đi đầu xẩy ra trong tháng 5 tháng 6 gồm hai chiếc thuyền và họ đến được Nhật Bản thành công. Chuyến đi lần thứ hai cũng từ đảo tị nạn Tai A Châu này và chưa biết bây giờ họ đang ở đâu, bao nhiêu chiếc cả thẩy? Mấy anh biết, thuyền của các chuyến vượt biên kể trên đều là thuyền buồm của ngư dân ngoài miền Bắc nước mình.

- Từ Hồng Kông sang Nhật xa lắm... Lại đi bằng thuyền buồm... Mấy người này gan dạ quá! Một người trong nhóm chúng tôi nói.

- Đúng! Chính quyền Hồng Kông cũng không ngờ thuyền nhân Việt Nam dám liều lĩnh đi sang Nhật Bản trong các con thuyền buồm ọp ẹp như vậy. Anh Đoàn Thạnh Nam gật đầu như một xác nhận rồi tiếp: " Phải thật gan dạ vì mấy anh biết, khi mình đi vượt biên thì hầu như ghe nào cũng phải cụ bị lương thực rồi nước uống và dầu máy đầy đủ cũng như tình trạng của ghe phải tốt nữa. Vậy mà họ dám đi bằng thuyền buồm, chạy bằng sức gió. Các chiếc thuyền buồm này, theo như tin trên radio thì đã trong tình trạng hư nát so với lúc họ mới dùng để vượt biên từ Việt Nam sang Hồng Kông ". 

- Chính quyền Hồng Kông để ghe thuyền ở đâu mà dân tị nạn bên đó lấy được vậy. Tôi hỏi thêm.

- Ở đảo Tài A Châu, chính quyền Hồng Kông tập trung dân tị nạn sống ở phía Bắc đảo, còn ghe thuyền thì cảnh sát gom về một chỗ ở phía Nam. Thuyền nhân vượt ra khỏi trại, dùng chai nhựa, thùng đựng nước... làm phao bơi. Họ bơi qua cái eo biển nhỏ, đến được chỗ có ghe thuyền và từ nơi này, họ lấy các thuyền buồm cũ rồi dùng chúng để vượt biên.

- Nghe anh kể... Tôi thật phục mấy tay thuyền nhân miền Bắc này. Phải là người lão luyện đi biển mới có thể dùng thuyền buồm từ Hồng Kông tới Nhật Bản được. Họ đi cả thẩy bao nhiêu người hả anh? Anh chàng hớt tóc ngồi đối diện tôi cất tiếng hỏi.

- Thực ra cũng vì họ sợ chính quyền Hồng Kông gửi lại về Việt Nam như mấy chuyến cưỡng bức hồi hương trước đó mà ra cả. Hai chiếc trong chuyến đầu tổng cộng gần 100 người còn chuyến đi thứ hai thì tôi thực sự chưa nghe radio nói có bao nhiêu người nữa. Không biết rồi đây chính quyền Nhật Bản sẽ đối xử với thuyền nhân trong hai chiếc thuyền buồm này như thể nào? Cho họ hưởng quy chế tị nạn hay rồi lại trục xuất về Hồng Kông hoặc Việt Nam... Mấy việc này có thể lắm. Anh Nam trả lời.

Nhóm chúng tôi ngồi yên lặng như chia xẻ mối lo lắng của anh Nam về số phận của các thuyền nhân vừa vượt biên tiếp từ Hồng Kông đến Nhật Bản. Mong mọi diễn tiến kế tiếp sẽ tốt cho họ. Trong quá khứ, quốc gia này nhận rất ít người tị nạn Việt, kể cả trước khi có vụ Cao Ủy thanh lọc thuyền nhân. Có thể vì là một đảo quốc, đất hẹp người đông nên chính phủ Nhật Bản đã hạn chế cho di dân nước ngoài vào cư trú? Qua tin tức từ báo chí cũng như từ radio của các hãng thông tấn quốc tế như BBC, VOA... trong thời gian gần đây thì số phận thuyền nhân Việt trong tất cả các trại tị nạn thật rất mong manh. Các mẩu tin loan trên radio như ông Abdullah bin Ahmad Badawi, ngoại trưởng Malaysia đã lên tiếng kêu gọi các nước thuộc tổ chức ASEAN trong một hội nghị ở Kuala Lumpur hãy xúc tiến việc trục xuất thuyền nhân đã bị rớt thanh lọc rồi thêm các tin về cộng đồng các nước Âu châu đồng ý trả thêm tiền để Hà Nội chịu nhận người hồi hương... đã làm tinh thần thuyền nhân trong trại hoang mang, chán nản cùng lo lắng. Đã có thuyền nhân phải tự tử sau khi bị Cao Ủy đánh rớt thanh lọc như trường hợp anh Lâm Văn Hoàng lao mình từ vách đá cao xuống biển tại đảo Pulau Bidong bên Malaysia và vụ bẩy thuyền nhân tự thiêu tại trại Whitehead ở Hồng Kông trong các tháng vừa qua mà chưa biết tất cả họ nay sống chết ra sao? Chúng tôi hiểu và chia xẻ nỗi buồn về sự hy sinh của các thuyền nhân. Trong tuyệt vọng, họ dùng ngay thân xác mình để gióng lên lời cảnh báo cho thế giới biết về sự thanh lọc bất công của Cao Ủy tại các trại tị nạn, sự thờ ơ vô trách nhiệm từ cộng đồng quốc tế trước vấn nạn thuyền nhân với sự đồng lõa của Việt Cộng khi tất cả, cùng bắt tay đồng ý xúc tiến mọi việc để tống người vượt biên phải trở về quê nhà.

- Lù mệ! Cứ cho xìn là tụi Dzịt Cộng nó nhận người hồi hương liền. Anh chàng người Việt gốc Hoa nói.

Sáu người chúng tôi ngồi đó yên lặng như theo đuổi từng việc riêng mỗi người trong lòng. Ngồi chung bàn, nhâm nhi từng ngụm cà phê trong tiếng nhạc cùng ngửi làn khói thuốc lá thơm Gudang Garam mà tôi vừa buồn vừa lo. Nhân đây tôi xin nói sơ về loại thuốc lá Gudang Garam. Đây là loại thuốc lá đặc biệt của nước Indo mà không thấy nước nào có. Sợi thuốc, không phải từ lá cây thuốc lá thông thường mà được làm từ một loại lá trông giống lá cây Mai Vàng bên nước Việt mình. Khi hút, khói thở ra có mùi thơm tương tự như loại thuốc lá ống tẩu Half and Half của Mỹ, một mùi thơm của mật ong và nho chín. Anh Đoàn Thạnh Nam đã được Cao Ủy thanh lọc đặc biệt khi làm công việc viết đơn kháng cáo nên không nói làm gì. Bốn người còn lại, gặp nhau ở đây chắc họ cũng như cá nhân tôi đang chờ ngày phỏng vấn. Tôi buồn khi nghĩ trong cả một thời gian dài làn sóng vượt biên của người Việt vẫn không dứt và chính vì vậy, lòng thương cảm của cộng đồng quốc tế đã quá mệt nên họ mới hè nhau hành xử không tốt với người tị nạn muộn màng chúng tôi. Không còn cảnh thuyền nhân đến trại tị nạn rồi chỉ sau vài tháng tạm dung thì ai nấy sẽ thơ thới lên đường đến định cư ở một quốc gia tự do nào đó. Những ngày hoa mộng cũ không còn, ai cũng thấy rõ. Phải chi đừng có cuộc thanh lọc này thì đời sống người tị nạn vui biết bao! Tại sao Cao Ủy lại bày trò thanh lọc thuyền nhân khi mà đất nước Việt vẫn còn bị trị bởi bè lũ Việt Cộng? Câu hỏi này tôi đã nghe từ miệng của nhiều người ở barrack, trong quán cà phê và ngay cả ở các buổi sinh hoạt đoàn hội tại trại. Và câu trả lời là phải thanh lọc thuyền nhân Việt vì Cao Ủy thấy các biến cố bên Đông Âu đã gần như quét sạch hết các nước theo chủ thuyết vô sản và như vậy, họ dự đoán những nước Cộng Sản còn lại sẽ tàn lụi trong một sớm một chiều? Thêm vào đó, người Việt tị nạn năm xưa, nay dễ dàng về thăm quê nhà yên ổn rồi an toàn quay lại nước đang định cư của bản thân. Việt Cộng chẳng bắt lại còn khuyến khích vậy thì còn gì là tị nạn. Cũng có thể, xung đột sắc tộc giữa các sắc dân của liên bang Nam Tư khiến cộng đồng quốc tế cần để ý đến hơn đề tài thuyền nhân Việt đã cũ? Tôi lo vì chuyện xảy ra cho thuyền nhân ở Hồng Kông, ngày nào đó có thể sẽ xuất hiện tại trại Galang này. Một tiếng nói cất lên phá tan sự yên lặng của cả nhóm: 

- Lấy lý mà suy, cứ tình hình này rồi trong tương lai, tôi nghĩ Galang mình sẽ có vụ tự thiêu, vượt biên tương tự như bên mấy nước kia.

- Tôi cũng nghĩ vậy. Chỉ chưa biết lúc nào ai sẽ hy sinh... Còn vượt biên, chắc chắn sẽ nhắm đến nước Úc. Anh Đoàn Thanh Nam gật đầu đồng tình. 

Gió đột nhiên nhẹ hơn trước, trời bây giờ đã quá trưa và khi thấy tôi ngồi nán lại hơi lâu, bốn người khách dường như linh cảm về cuộc gặp giữa tôi và anh Đoàn Thạnh Nam cần một sự tiếp xúc riêng nên họ lần lượt đứng lên cáo lui. Khi chỉ còn có một mình tôi, anh Đoàn Thạnh Nam nói:

- Những ngày qua, tôi biết bọn anh đến chứ nhưng không thể ở lại phòng được.

Anh cười rồi cho biết trong thời gian này, gần như phải tránh mặt với các người trong trại cần đến anh. Lúc thì náu ở quán cà phê Gió như hôm nay, lúc thì ẩn ở một chỗ kín đáo nào đó trong trại như lên trên chùa Phật giáo hoặc đến nhà nguyện Tin lành... Thậm chí có khi anh còn ra tận ngoài Galang 1 nữa. Anh tiếp: " Cách thanh lọc của Cao Ủy tại trại tị nạn Galang cũng y chang một phách như ở bên Hồng Kông. Luật sư Cao Ủy cũng như sĩ quan bộ Nội Vụ Indo trong phỏng vấn dường như đều tìm cách để gạt thuyền nhân mình ra ngoài. Qua mấy đợt viết đơn kháng cáo cho người bị rớt thanh lọc vừa rồi tôi thấy mà sợ. Lý lịch có thành tích từng là cựu tù cải tạo, bị Việt Cộng đánh tư sản, bị đày lên vùng kinh tế mới hoặc thậm chí, có là thành phần phản cách mạng... cũng bị rớt thanh lọc như thường. Chính vì biết khó mà giúp được anh em như lúc trước nên tôi đành phải trốn họ ".

Nghe anh Đoàn Thạnh Nam nói vậy, tôi biết chuyện mình định nhờ anh hôm nay sẽ không thành nên ngồi yên. Thấy thái độ của tôi, anh nhỏ nhẹ như một lời xin lỗi:

- Tôi rất mến anh, anh Vũ! Ngay buổi đầu gặp anh rồi sau đó trong các dịp nhờ anh dịch hộ giấy tờ cho các em tôi... Tự dưng tôi thấy anh rất thân thiết như một người bạn lâu năm. Chính vì vậy, tôi hẹn gặp anh ở đây để cho anh thấy tình hình thuyền nhân trong trại cũng như những gì tôi biết, sẽ giúp anh suy nghĩ kỹ trong cuộc đua thanh lọc. Tôi tin ở hiểu biết của anh, anh Vũ à!

Theo anh Đoàn Thạnh Nam, lý lịch của thuyền nhân như đã khai trước đây bây giờ sẽ rất khó được Cao Ủy chấp nhận là người tị nạn. Lý do? Thuyền nhân khai quá giống nhau nên trách chi Cao Ủy phải có sự nghi ngờ. Và, hồ sơ cá nhân để chứng minh bị Việt Cộng ngược đãi như giấy tạm tha, sổ trình diện hàng ngày... lại rất mới dù trong thực tế, nó đã phải cũ nát vì bị công an kiểm tra thường xuyên. Sau một hơi thuốc lá, anh tiếp:

- Luật sư Cao Ủy nghi thuyền nhân mình dùng các giấy tờ giả do thân nhân từ bên quê nhà gửi sang cho. Một thất lợi ngay từ buổi đầu khi thanh lọc. Anh xem, luật sư Cao Ủy nghĩ người ngồi đối diện là một cá nhân khác với nhân thân ghi trong bản khai lý lịch thì họ sẽ phỏng vấn thuyền nhân đó như thể nào? Cũng một phần do thuyền nhân mình khai lý lịch quá xa với sự thật. Tuổi trẻ măng mà khai bị Việt Cộng giam giữ sáu bẩy năm trời và giấy tha tù còn mới tinh, sắc diện lại trắng trẻo béo tốt... Thêm nữa, quyền lợi của sự nghi ngờ đã không được Cao Ủy sử dụng trong cuộc phỏng vấn thuyền nhân. Tôi biết trong tất cả bộ luật hình sự của bất kỳ quốc gia nào, khi không tìm được chứng cứ phạm tội của bị cáo thì quan tòa phải tha bổng cho người đó. Luật tị nạn cũng phải vậy. Lẽ ra luật sư Cao Ủy phải áp dụng cách thức phỏng vấn có lợi cho thuyền nhân thì họ lại lờ đi. Nếu phỏng vấn thấy một thuyền nhân vượt biên không vì lý do kinh tế thì phải công nhận cá nhân đó là người tị nạn. Nhưng anh coi, trong lần xổ thanh lọc vừa rồi ở trại mình, ông đại úy bị Việt Cộng bỏ tù cải tạo tới 7 năm mà vẫn bị Cao Ủy bác vì lý do sau khi được thả, ông ta vào làm việc trong tổ hợp mì sợi... Mấy người còn trẻ bị Cao Ủy đánh rớt chỉ vì khai muốn ra nước ngoài để được học đại học mà không xét đến các lý do khởi đầu tại sao cá nhân đó không thể tiếp tục việc học hành ở quê nhà. Trốn từ vùng kinh tế mới về sống lây lất ở thành phố, không hộ khẩu thường trú nên không kiếm được việc làm phải đi buôn rồi bị công an chận bắt mãi đành phải vượt biên thì bị gán cho là di dân kinh tế. Do đâu ông đại úy đó vào làm việc ở tổ hợp mì sợi? Cứ chung chung kiểu kết luận như muốn ra nước ngoài học để có bằng cấp nhằm tìm một đời sống ngon lành hơn. Đương sự hợp tác được với chính quyền và có công ăn việc làm nên đời sống đã bình thường, không còn mối lo bị ngược đãi...

Anh Đoàn Thạnh Nam kể thêm các trường hợp bị Cao ủy đánh rớt khác mà bản thân anh, dù hết lòng viết kháng cáo cho các cá nhân này nhưng thâm tâm anh thấy rất khó có hy vọng sẽ được Ủy ban tái cứu xét coi lại. Ủy ban tái cứu xét của Bộ nội vu Indo nằm tuốt tận thủ đô Jakarta xa xôi, biết có thấu cho hoàn cảnh từng hồ sơ bị đánh rớt hay họ chỉ máy móc quyết định qua các lời phê của luật sư Cao Ủy trên giấy trắng. Viết đơn kháng cáo, tất nhiên Đoàn Thạnh Nam đã đọc được các bản khai từ lý lịch của người bị Cao Ủy đánh rớt nhưng qua các câu chuyện vừa kể, tôi thắc mắc tại sao anh ta lại biết về các lời phê của luật sư trong nhiều vụ thanh lọc. Anh Đoàn Thạnh Nam nghe tôi hỏi, không trả lời ngay mà ngồi yên lặng rít từng hơi thuốc rồi mãi sau, anh mới thổ lộ:

- Sau mỗi buổi phỏng vấn, luật sư Cao Ủy sẽ xem lại lời khai của thuyền nhân rồi họ sẽ nhận xét đương sự là người tị nạn hay chỉ thuần đi vượt biên vì kinh tế rồi chuyển hồ sơ đó cho phía Bộ nội vụ Indo quyết định. Hầu hết các trường hợp, thuyền nhân được Cao Ủy đề nghị cho đậu hay đánh rớt thanh lọc là từ bản đánh giá assessment này. Đọc thú lắm anh... nhưng càng đọc lại càng thấy lo cho thuyền nhân mình.

- Lo sao hả anh? Tôi khẽ hỏi.

- Những bản assessment trước kia thì không nói làm gì. Chỉ thời gian sau này thôi. Các bản assessment thuyền nhân bây giờ, luật sư Cao Ủy bỏ ngỏ đề nghị và việc đậu hay rớt thanh lọc lại do bên phía Bộ nội vụ Indo quyết định. Và, hình như Cao Ủy chịu một áp lực nào đó từ phía các nước chủ nhà nên mới có vụ tái cứu xét hồ sơ thanh lọc. Tái cứu xét thì có thể làm cho một người bị đánh rớt lại được đậu thanh lọc trở lại.

- Ô! Vậy thì càng tốt cho thuyền nhân mình chứ anh... Có thêm người đậu thanh lọc thay vì phải bị hồi hương.

- Đúng vậy. Nhưng nếu có quá nhiều người bị đánh rớt mà tỉ lệ cho phép người được đậu thanh lọc trở lại, lại bị Cao Ủy khống chế thì rồi ra việc tái cứu xét sẽ là một kẽ hở để người ta lạm dụng. Tiền bạc sẽ quyết định trong canh bạc thanh lọc sau cùng khi Ủy ban tái cứu xét bắt đầu nhận nhiệm vụ.

Đoàn Thạnh Nam nghĩ là người bị Cao Ủy đánh rớt sẽ dùng tiền hối lộ nhân viên Bộ nội vụ Indo phụ trách việc tái cứu xét để đổi lấy vé đậu thanh lọc và như vậy, sẽ có nhiều thuyền nhân xứng đáng là người tị nạn thì lại phải nhường chỗ cho kẻ có tiền. Anh nói: " Nam Dương là quốc gia nổi tiếng về nạn tham nhũng trong guồng máy công quyền. Rồi anh xem lời tôi nói có đúng không. Vé tị nạn sẽ được thuyền nhân mua bằng tiền. Kể ra phải bỏ tiền để khỏi bị gửi trả về lại quê nhà thì cũng là điều phải chấp nhận... Chỉ chua chát ở chỗ, không có tài chính lo lót thì thành di dân kinh tế và có tiền để chạy thì là người tị nạn Cộng Sản ".

- Anh nói vậy làm tôi thêm lo... nhưng không lẽ Cao Ủy bỏ ngỏ hết tất cả hồ sơ cho bên phía nước chủ nhà quyết định. Tôi thắc mắc.

- Không! Có những hồ sơ hai năm rõ mười thì Cao Ủy công nhận thuyền nhân đó là tị nạn ngay như trường hợp của cô Nguyễn Thị Hoàng Oanh ở Galang mình hoặc của anh Bùi Xuân Vinh ở trại Whitehead bên Hồng Kông... chẳng hạn. Anh Đoàn Thạnh Nam lắc đầu khi nói.

Rồi anh kể về trường hợp cô Nguyễn Thị Hoàng Oanh tại trại tị nạn Galang. Cô gái này, nguyên là lực sĩ điền kinh môn ném lao của một câu lạc bộ ở Sài Gòn và bản thân đã đoạt khá nhiều giải thưởng. Khi dự cuộc tranh giải toàn quốc, cô ta bị các cán bộ thể thao cấp trung ương áp lực phải chấp nhận chịu thua, đứng dưới hạng các lực sĩ thuộc miền Bắc. Còn anh Bùi Xuân Vinh là con trai của Bùi Tín, một đảng viên cao cấp của đảng Cộng Sản Việt Nam người vừa mới đào thoát cuối năm ngoái khi ông ta đi công cán ở nước Pháp. Anh Đoàn Thạnh Nam nói: " Khi thấy các tờ báo trong nước từng đăng tin lãnh giải của cô Oanh này và radio loan tin về vụ đào thoát của ông Bùi Tín thì Cao Ủy ban quyền tị nạn cho mấy người họ dễ dàng. Cô Oanh đậu thanh lọc ngay, con ông Bùi Tín cũng được Cao Ủy ban quyền tị nạn liền. Tôi hỏi anh, Cao Ủy thừa biết những người có tiếng tăm mà phải bỏ nước ra đi thì người đó phải có lý do chứ ". 

Anh Đoàn Thạnh Nam nói ra làm tôi nhớ đến lời ông Bùi Thế Dung kể tại phòng Dịch thuật khi bàn chuyện về cấp bậc của các sĩ quan miền Nam VNCH đang có mặt tại trại tị nạn Galang trong một dịp ông ghé thăm, trò chuyện với ông Bửu cùng đám nhân viên thiện nguyện chúng tôi. Hôm đó, ông Dung nói: " Ông Peter Cao Ủy trưởng bảo với tôi là ông ta sẽ ban ngay quy chế tị nạn cho bất cứ sĩ quan cấp tướng nào của Việt Nam nếu người đó vượt biên đến được Galang này cho dù cá nhân đó thuộc về chế độ cũ hay của chính quyền hiện hành tức Việt Cộng bây giờ. Ông Peter còn nói người cỡ đó mà phải đào thoát ra nước ngoài tức bản thân họ phải có mối lo sợ đáng tin cậy về tính mạng bị đe dọa và cần đến sự che chở của cộng đồng quốc tế. Tôi sẵn sàng bảo vệ thôi ".