CHUYỆN XƯA - NAY MỚI NÓI - KỲ 56 - Hội nhà văn của nước ta - KỲ 14

                         Nam quốc sơn hà Nam đế cư..

Thấm thoắt Ngày hội Thơ toàn quốc rằm tháng giêng đã sang tuổi thứ 3. Hai lần trước vừa nhạt vừa già khiến người ta liên tưởng tới buổi sinh hoạt của các tổ thơ phụ lão phường. Nhà phê bình Ngô Thảo viết trên báo Lao Động số tất niên lo rằng Ngày hội Thơ sắp tới không khéo cũng “chẳng thơ chút nào” như hai lần trước đây.

Nói vậy cũng oan cho Ban chấp hành Hội nhà văn, bởi lẽ sau 2 lần Hội thơ, Ban tổ chức cũng đã đạt được nhiều thành tích rồi đấy chớ ? Trước hết đây là một lễ hội văn hoá độc đáo nhất thế giới, ngoài Việt Nam ra, trên trái đất chưa hề có nước nào mở hội “chẳng giống ai” như  thế . Sáng kiến này công đầu thuộc Ban chấp hành Hội nhà văn. Thứ nữa, qua hai lần Hội thơ , Ban tổ chức đã tìm ra được “ cờ thơ” cho cả nước rồi thì  nghĩ ra được nhiều hình thức “chơi thơ” chưa đâu có.

Tuy vậy để Ngày Hội thơ lần thứ 3 được rôm rả, chiều mồng 9 tết Ban chấp hành Hội nhà văn VN đã họp phiên đặc biệt để các ông bà Uỷ viên nghĩ ra “sáng kiến” đóng góp cho Ngày Hội thơ sắp tới mới mẻ hơn. Đang còn Tết, thịt mỡ dưa hành hãy còn đầy một bụng, làm sao cái đầu nảy ra được sáng kiến . Vậy là sẽ lại giống như năm ngoái, Ngày Thơ Việt Nam năm nay mở đầu từ Hà Nội vào 8 giờ sáng rằm tháng giêng tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám.

Sau khi làm lễ thượng “thi kỳ”, bài thơ “Nguyên tiêu” của “bác Hồ” sẽ được ngâm lên kiểu như hát quốc ca trong ngày Quốc khánh, có điều là “quốc ca”…thơ. Rồi suốt hôm đó, sẽ tổ chức thật rộn ràng các màn múa cờ thơ, hoà tấu đàn trống dân tộc, các cuộc thi thơ, thi câu đối, viết thư pháp...  Những lá cờ thơ bên trên có trích những câu thơ hay được tuyển chọn từ các tập thơ đã xuất bản sẽ được thả lên trời gọi là Lễ thả cờ thơ. Rồi thì người yêu thơ sẽ được giao lưu với các tác giả ái mộ mà lâu nay họ mới chỉ biết tên trên sách, báo...

Tuy nhiên nếu chỉ có nhiêu đó thì khác nào “tái bản” nguyên si hai năm trước, phải nghĩ ra được hình thức gì mới mẻ, độc đáo xứng đáng với truyền thống “thông minh sáng tạo” của dân tộc Việt nam chớ. Thế là mấy ông mấy bà trong Ban chấp hành lại cố căng đầu căng óc tìm cho ra cái  mới, khó nhọc chẳng thua gì lúc sáng tác. Thời gian cuộc họp cứ trôi đi mà chẳng thấy quý vị nào nghĩ ra được sáng kiến gì , ông Tổng thư ký Hội nhà văn , nhà thơ Hữu Thỉnh đã tuyệt vọng tính kết luận hội nghị thì một cánh tay bất chợt đùng đùng giơ lên :

“ Tôi có ý kiến…”

Hoá ra là một cụ nhà văn cao tuổi, Uỷ viên ban chấp hành Hội.

Đó! Cứ coi thường các nhà văn cao tuổi rồi định gạt khỏi danh sách dự kiến Ban chấp hành khoá tới nữa  đi, gừng càng già càng cay, nhà văn càng cao niên càng nhiều sáng kiến chớ bộ .  Ong  cao tuổi đứng lên nghẹn ngào, nước mắt  nước mũi giàn giụa mãi sau mới nói được thành lời :

“ Tôi …tôi đề nghị sau bài Nguyên tiêu của Hồ Chủ tịch, ngày hội thơ sẽ ngâm bài thơ “Nam quốc sơn hà “” của Lý Thường Kiệt…”

Ai chà chà, ý kiến của ông nhà văn già tung ra như một trái bom trong cuộc họp. 

“ Nam quốc sơn hà Nam đế cư

Tiệt nhiên định phận tại thiên thư

Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm

Nhất đẳng hành khan thủ bại hư…”

Nước Nam là của vua Nam, chuyện đó hiển nhiên đã được ghi vào sách trời, kẻ nào ngỗ ngược xâm phạm tới nhất định sẽ chịu thất bại thảm hại…

Ái chà chà…thơ thẩn thế này, lại đang tình thế này rõ ràng là nhằm vào Trung Quốc chứ còn gì nữa.

Chuyện nhạy cảm, nhạy cảm lắm … bởi thế theo thói quen ông nào ông nấy cứ im thin thít như thịt nấu đông. Vậy nhưng kỳ vừa rồi cảnh sát Trung Quốc bắn giết nông dân ta ngay trên biển của ta, trắng trợn vu oan cho họ là “hải tặc”. Đã không bồi thường , không xin lỗi thì chớ , toà án đảo Hải Nam lại ngang ngược tuyên bố họ “vô tội” và “trục xuất” về nước, hoả thiêu xác người chết. Hành động của Trung Quốc khác nào nhổ toẹt lên quốc thể của nước Việt Nam anh hùng ta. Ay vậy mà Nhà nước vẫn im re không dám lớn tiếng phản đối, tố cáo rộng rãi trên toàn thế giới và có biện pháp buộc thằng tàu phải xin lỗi và bồi thường.

Nhục, nhục lắm. Quốc gia hưng vong, thất phu hữu trách. Hội nhà văn Việt Nam tầm cỡ “thất phu” ắt phải nhục gấp mấy dân thường ấy chớ. Vậy mà Hội ta trước sau tuyệt đối chẳng hề lên  tiếng phản đối lấy một chữ gọi là, thôi thì nhân ngày Hội thơ này, ta mượn lời người xưa chửi xéo thằng tàu cho đỡ tức. Thế là suy đi tính lại, Hội nghị Ban chấp hành đành "thí mạng cùi" ra quyết định đưa bài “Nam quốc sơn hà” của Lý Thường Kiệt vào lễ khai mạc ngày hội thơ cho thằng Trung Quốc nó…động lòng.

Thế là ngay từ ngày 12 ta tức 20  tháng Hai , các hoạt động cho Ngày thơ VN lần thứ 3 tại Sàigon đã bắt đầu “rầm rộ” bằng cuộc triển lãm… thơ khai mạc tại Cung văn hoá Lao động TP.HCM. Hầu hết các Câu Lạc Bộ (CLB) thơ quen thuộc như: CLB Thơ Cung văn hoá Lao Động, CLB thơ Nhà Rồng (Q.4), CLB thơ Gia Định (Q.Bình Thạnh), CLB thơ hoạ thư pháp Bình Thạnh, CLB thơ Bên Dòng Kênh Đôi (Q.8), CLB Hương Việt (Tân Bình), CLB thơ các quận 2, 3, 9, 10, Gò Vấp... đều mở gian hàng thơ trưng bày các  tác  phẩm thơ được in trên sách báo, tạp chí, tranh ảnh hoặc đề thơ bằng thư pháp, thư hoạ trên giấy dó, quạt, nón, lá, gỗ, lọ gốm....

Ay thế rồi bất ngờ nổ ra một sự kiện chắc chắn sẽ phải bổ sung vào chương trình khai mạc Hội thơ năm nay, đó là nhà thơ Huy Cận “ đang sống chuyển sang từ trần” vào lúc 9 giờ tối ngày mười một tết. Các nhà thơ, nhà báo , nhà phê bình lập tức  bày tỏ lòng thương tiếc trên báo, trên truyền thanh, truyền hình.

Nhà thơ Trần Mạnh Hảo vốn xưa nay lớn tiếng chửi “thơ mới” là “ những kẻ “đánh đáo tâm hồn lên lỗ nẻ hư vô”, chuyển giọng bốc thơm Huy Cận không tiếc lời :

“một gã trai mười chín đôi mươi lại có một tâm hồn nghìn tuổi, một niềm thơ vạn cổ rất tân thời như Lửa thiêng “ đã “ mang đến cho thi đàn một nỗi buồn đẹp như quê hương, như nước mắt trời xanh. Hình như sự vĩnh cửu từng níu lấy áo Huy Cận mà kéo ông về bất tử thi ca ngay từ thuở vừa ngoài tuổi đôi mươi.”.

Nguyễn Thuỵ Kha “ca” ông “quan thơ” Huy Cận theo kiểu của mình :

” Tính từ bài thơ "Chiều xưa" in trên số tết báo "Ngày nay" xuân Mậu Dần 1938 cho đến những bài thơ tết in trên các báo tết năm Ất Dậu 2005 này, Huy Cận đã hiện diện trong các ấn phẩm hàng ngàn bài thơ, để lại một ấn tượng hằn sâu vào thế hệ thật xứng đáng được tôn vinh bằng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật ngay từ đợt đầu năm 1996.” .

Nhà thơ lắm lời Nguyễn Trọng Tạo cũng sốt sắng lên tiếng :

” nếu chọn tốp ten các nhà thơ Việt Nam thế kỷ thì nhất định phải có tên ông, và nếu chỉ chọn thất tinh thi sĩ (7 ngôi sao) thì vẫn có Huy Cận. Ông không lấy làm ngạc nhiên về nhận xét của tôi, mà còn tươi cười nói thêm: “Nếu rút lại 5, ngũ hổ thơ ca chắc vẫn không loại Huy Cận ra ngoài được đâu!”

Tuy sự nghiệp thơ Huy Cận có kéo dài thêm 20 tập cũng không vượt  được “Lửa thiêng” , tác phẩm đầu tay, nhưng con đường quan lộ của thi sĩ lại thăng tiến mạnh mẽ. Từ tháng 7-1945, Huy Cận đã được tham dự Quốc dân đại hội ở Tân Trào và được bầu vào Chính phủ lâm thời cùng Trần Huy Liệu vào Huế nhận ấn kiếm của Bảo Đại rồi ra Hà Nội  giữ chức Bộ trưởng Bộ Canh Nông. Từ đó ông luôn là một quan chức cao cấp với nhiều chức danh khác nhau: Thứ trưởng Bộ Nội vụ, Thứ trưởng Bộ Kinh tế, Thứ trưởng Tổng Thư ký Hội đồng Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Văn hoá, Bộ trưởng đặc trách văn hoá - thông tin tại Văn phòng Hội đồng Bộ trưởng kiêm Chủ tịch Uỷ ban Trung ương Liên hiệp Văn học nghệ thuật Việt Nam.

Tuy nhiên, mọi chuyện đó đã xưa lắm rồi. Những lời tâng bốc thi sĩ họ Cù hoàn toàn chấm dứt sau khi con trai ông là luật sư Cù Huy Hà Vũ bị bắt ở Sàigòn vì tội xài…hai bao cao su. Tóm tắt sự nghiệp thơ Huy Cận, nhà thơ Xuân Sách đã vẽ ra một chân dung thật tài tình :

“ Các vị la hán chùa Tây Phương

Các vị gày quá tôi thì béo

Năm xưa tôi hát “Vũ trụ ca”

Bây giờ tôi hát “Đất nở hoa”

Tôi hát “Chiến tranh như trảy hội”

Đừng nên xấu  hổ khi nói dối

Việc gì mặt ủ với mày chau

Trời mỗi ngày lại sáng có sao đâu ?”

Đương nhiên bài thơ chân dung này tuyệt nhiên sẽ không được xuất hiện trong Ngày hội thơ lần thứ 3 rầm rộ  trên cả nước.

     NT