CHUYỆN XƯA NAY MỚI NÓI - KỲ 144 - Giải thưởng…giải thưởng (kỳ 2)

      

         

Vào những ngày cuối năm, sau  trận cãi lộn om sòm tại Hội nghị phê bình lý luận Đồ Sơn tháng 9 , trên “mặt trận văn học “ nước ta lại ầm ĩ  chuyện giải thưởng.

Trước hết phải nói ngay giải thưởng văn học dù là trong hay ngoài nước đều là thứ “danh lợi” mang chia chác theo thứ bậc và  tranh giành giữa các nhà văn. Nào là Giải Bông Sen, giải Vua Thái Lan, Giải thưởng hàng năm của Hội nhà văn…anh nào có chân trong chấp hành là nắm chắc một suất . Riêng ông Chủ tịch Hội từ khi cho ra bài thơ “ 5 anh em trên một chiếc xe tăng”, ông đã được chia những…4 lần rồi. Lần thứ nhất là trường ca “ Đương tới thành phố” bị đàn anh Xuân Diệu chê ỏng chê eo, lần thứ hai cho tập  “ Thư mùa đông” bị nhà văn Tô Hoài chửi xéo là “thơ đồng nát”, tiếp theo là Giải thưởng Vua Thái Lan tự “phân”  cho mình , ẵm về 1000 USD. Năm nay, “bổn cũ soạn lại”, ông Hữu Thỉnh lại chọn một ban chung khảo gồm toàn những nhà văn tên tuổi nhưng sợ nhất “mất điểm” với “lãnh đạo ” thì  hết lộc tài trợ, hết đi nước ngoài, hết dự Hội nghị, bởi thế cam chịu làm cái máy bầu, “ý trên” chia cho ai răm rắp bỏ phiếu .

Để tránh tiếng, ông Hữu Thỉnh tạm nhường ghế Chủ tịch Hội đồng chung khảo cho chú em, Phó của mình, nhà văn Nguyễn Trí Huân. Các Uỷ viên Hội đồng gồm toàn thể Ban chấp hành : Lê văn Thảo, Hồ Anh Thái, Trần Đăng Khoa, Phan thị Vàng Anh, các nhà văn lâu năm ăn lộc Hội: Ma văn Kháng, Nguyễn Đức Mậu, Lê Quang Trang, Thuý Toàn, Vũ Tú Nam, Phan Hồng Giang. Với danh sách toàn các quan văn nghệ vậy nên Hữu Thỉnh cầm chắc Giải thưởng.

Quả nhiên như dịch giả  Phan Hồng Giang, uỷ viên Hội đồng chung khảo Giải thưởng Hội Nhà Văn Việt Nam năm 2006, “bật mí”  trên báo “Thể thao & Văn hoá” số 126, ngày thứ bảy 21/10/2006  :

“ tập thơ “Thương lượng với thời gian” của Hữu Thỉnh được nhất trí cao của các thành viên trong Hội đồng, tất nhiên những mối quan hệ ngoài văn chương cũng rất khó tách bạch. Song cũng nên ghi nhận “Thương lượng với thời gian” là một bước tiến trong thơ Hữu Thỉnh so với chính ông ấy. Còn so với mặt bằng thơ ca thì không có gì nổi trội…”.

Vậy là Hội đồng chung khảo đã răm rắp bỏ phiếu cho “sếp” dù tác phẩm của ông “ không có gì nổi trội”. Vậy là ngoài mấy anh ngậm miệng ăn tiền được mời vào Hội đồng để làm “nghị gật”, còn lại toàn thể Ban chấp hành với những gương mặt trẻ như Hồ Anh Thái, Phan thị Vàng Anh, Trần Đăng  Khoa cũng đều ngoan ngoãn bầu cho sếp để sang năm tới lượt mình được . Một chút dũng cảm để phiếu bầu của mình được trung thực còn không có, mong gì các  quý vị trong Ban chấp hành sẽ lên tiếng đấu tranh  đòi tự do sáng tác ?

Con ngựa đua thứ hai sau Hữu Thỉnh phải kể đến nhà văn Nguyễn Bảo Trường Giang được tặng thưởng văn xuôi với cuốn truyện viết rất dở có tên “Thượng Đức. Cuốn này tác giả chỉ có công thu thập tư liệu một trận đánh còn nhờ chạy chọt quan trên sao đó, nó được đưa ngang vào Hội đồng nhắm mắt bầu. Cũng do “ngậm miệng ăn tiền”, nhắm mắt bỏ phiếu cho Chủ tịch Hội nên ông Phó Chủ tịch là nhà văn Lê văn Thảo – con ngựa thứ ba trên đường đua, năm nay  cũng được chia một Giải ‘Vua Thái Lan “ tức ASEAN 2006 cho cuốn tiểu thuyết “Cơn giông” viết nhạt như nước ốc, chẳng có gì hay ho và chướng hơn nữa, cuốn này cũng đã được Giải Hội nhà văn từ năm …2003.

Người ta có thể đặt câu hỏi phải chăng văn học Việt Nam hết tác phẩm rồi sao phải lôi một cuốn đã được trao giải từ 3 năm trước mang ra trao lại? Vậy mà không một anh chấp hành nào dám hó hé trước sự chia chác trắng trợn 

Liệu có phải vì thế  nhà thơ trẻ Ly Hoang Ly từ chối giải thưởng

 :”Sau khi đọc những phát biểu của nhà nghiên cứu Phan Hồng Giang, tôi chính thức tuyên bố xin từ chối “Tặng thưởng” mà Hội nhà văn Việt Nam định trao cho tôi...Qua sự bày tỏ của nhà nghiên cứu Phan Hồng Giang, tôi không thấy được sự nghiêm túc trong việc xét giải, ngược lại còn thấy một thái độ thiếu tôn trọng các tác phẩm mà Hội đồng đưa ra để bình bầu.”

Sự “thiếu tôn trọng các tác phẩm mà Hội đồng đưa ra để bình bầu” chính là tại sao tập thơ của cô được Hội đồng thơ bỏ phiếu cao hơn tập của Hữu Thỉnh mà lại bị đánh tụt xuống “Tặng thưởng” chứ không phải “Giải thưởng ” như của Hữu Thỉnh ?

Giải thưởng năm nay còn mất giá ở chỗ trao cho cuốn truyện “ Paris 11 tháng 8” của nhà văn Thuận – Việt kiều Pháp và cô này hờ hững chẳng ra nhận mà cũng chẳng ra từ chối :” Tôi sẽ không hồ hởi  đáp máy bay về nhận, cũng như không mất sức viết một lá đơn từ chối.”, cô lại còn cao giọng đại ý rằng một vị trí “ngoài lề” có lẽ thích hợp với cô hơn cả.

Rõ thật nhục cho Ban chấp hành Hội nhà văn, trao giải thưởng mà người nhận  lại ỡm ờ “ tôi ít quan tâm đến giải thưởng” , chẳng thèm nhận cũng chẳng buồn từ chối . Rõ ra là khẩu khí bà “đầm An nam ” không thèm chơi với mấy anh nội địa. Vậy nhưng cô Thuận, sinh năm 1967 ở Hà Nội, cũng là dân Mít  “chân đất mắt toét” , cũng có thời ăn “bo bo” chạy sơ tán bom Mỹ chứ đâu có “Gaulois” gì, may có ông bố họ Phạm buôn giấy ảnh vào loại siêu nên có tiền cho cô du học mà thành Việt kiều Pháp đó thôi. Nếu cô thích ở “ngoài lề” thì cứ nằm Paris mà viết văn tiếng Pháp, dự giải Goncourt, khỏi  tham dự sinh hoạt văn học trong nước làm gì, mất “danh giá” đi lại bị người đọc ngờ là cô cũng chơi trò…”tiếp thị”.

Giải thưởng năm nay của Hội nhà văn dẫu sao vẫn  tồn tại dài dài chừng nào vẫn còn bầu sữa của đảng..….

30-10-2006