CHUYỆN XƯA - NAY MỚI NÓI - KỲ 142 . Kỷ niệm là nhất thời, nghệ thuật là sống mãi.

    

     

                                                                                                 Nữ họa sĩ SUỐI HOA

Trong vựng tập cuả Romblossoms,một hãng buôn tranh nổi tiếng có trụ sở ở Hồngkông giới thiệu 14 hoạ sĩ Việt Nam,bên cạnh những tên tuổi lớn như Bùi Xuân Phai,Nguyễn Tư Nghiêm,Nguyễn Sáng...ngưòi ta thấy một cái tên còn rất trẻ : Suối Hoa..

Cuối tháng 5/1996, chị vưà đi triển lãm tranh ở Paris về.Ghé thăm Suối Hoa giưã lúc chị đang có vẻ buồn.

“ Anh đừng hỏi tôi chuyện riêng tư nưã,chẳng có gì là vui.....”

“ Thế còn sự nghiệp ?”

Tôi hỏi vậy và thế là cuộc trò chuyện bắt đầu...

S.H : Sự nghiệp hả ? Tôi đã bán nó đi gần hết rồi ,hơn 200 bức tranh lớn nhỏ ở khắp các nước Hoa Kỳ,Pháp,Anh,Thụy Sĩ,Ý,Nhật,Hồng kông,Singapore...còn lại gần 100 bức treo rải rác trong nhà...    

N.T. :...và nếu như có người mua,chị cũng bán hết ?

S.H : tất nhiên,mới cách đây mấy ngày,tôi vưà bán một  bức cho một thương gia Canada được 5000 đôla...

N.T. : Vậy phải chăng chị vẽ tranh là để bán ? cũng tức là vì tiền ?

S.H.: ngay đến một người thợ mộc đóng bàn ghế cũng không hoàn toàn chỉ vì tiền,còn vì một cái gì khác nưã ...

N.T.:ở chị nó là cái gì ?

S.H.:Trời phú cho tôi chút năng khiếu,tôi phải dùng nó,nghiã là tôi phải vẽ .....

N.T.:.. tức là tài năng,đúng không nào ?.Cái đó dường như đã được khẳng định qua dư luận các cuộc triển lãm,qua giá cả và số luợng những bức tranh đã bán.Xin hỏi thực,có lúc nào chị nhớ chúng không,những đưá con tinh thần bị bán đi ấy,và có lúc nào thấy hối tiếc...

S.H. : không,chúng có đời sống tinh thần riêng cuả chúng ở một viện bảo tàng,một bộ sưu tập tư nhân,hoặc một phòng ngủ êm đềm nào đó...chúng có công chúng riêng cuả chúng.Bởi vậy tôi không hề tiếc khi bán đi.Trưóc đây tôi nghĩ rằng có một vài bức tranh mang nặng ý nghiã riêng tư đến mức không thể nào bán.Chẳng hạn bức tranh tôi vẽ tặng ngưòi chồng cũ lúc chia tay .Nhưng rồi sau đó  có một ông Mỹ hỏi mua,tôi tưởng nó sẽ được giữ lại làm kỷ niệm,không ngờ  anh ấy đồng ý  bán .Qua đó tôi nghĩ mọi kỷ niệm chỉ là nhất thời,chỉ nghệ thuật là sống mãi.

N.T. :Trong những “đưá con” đã ra đi,chị thấy nhớ những đưá nào nhất ?

S.H.: Không nhiều lắm.Có thể kể “Người miền núi” (1991),”Đi cấy” (1992),tôi vẽ chân thực những con người hiển hiện trong mắt mình,tôi không vẽ con người chung chung,con người “phạm trù”,tôi vẽ ‘con người ấy” trong “lúc ấy”,tôi chìm đắm trong cái vẻ đẹp bình dị cuả họ và tôi vẽ...

N.T.: nếu chỉ thế tôi e rằng cây cọ cuả chị sẽ bị vưóng víu trong cái chị gọi là “vẻ đẹp bình dị”.

SH: Không đâu,tôi còn có cái “Ba-ri-e” (1991) hiện đang ở Mỹ,vẽ trong thời kỳ tranh còn chưa bán được,sinh hoạt khó khăn,túng thiếu trong đó những hàng rào bít kín từ trái sang phải như những phiền muộn lớp lớp cuả đời sống.Tôi sử dụng những chuyển động cuả màu và cuả nét không giống nhau tạo nên cảm giác vùng vẫy,muốn tìm ra lối thoát khỏi những bức bối cuả cái đời thường phiền tạp.Trong “Ngôi nhà dang dở”(1992),tôi sử dụng bố cục táo bạo bằng những khoảng trắng đè xuống những mảng đen,”Tan vỡ” (1992)với mảnh trăng lạnh treo trên cưả sổ tan tác,” Con thuyền” (1992)giống như đời người,chới với không biết đi đâu về đâu.”Phận đàn bà” (1993),cô gái ngồi bên con thuyền mắc cạn,trời mây nước ngổn ngang,đàn chim tan tác.”Những đưá trẻ không nhà” (1993) đi lang thang giưã trời mưa,ven đường có một con chim chết...

N.T.: Vậy mà báo chí thường viết tranh cuả chị mang nặng nữ tính ?

S.H.: Nữ tính đâu phải chỉ là mềm mại,dịu dàng,e ấp...Người đàn bà cũng quyết liệt,cũng dữ dội lắm chứ.Tuy nhiên,cái anh gọi là nữ tính đó thường thấy rõ trong những bức tôi vẽ tĩnh vật.Chẳng hạn bức “Bình cổ” (1993) rất ít màu,giản dị,có hồn,dường như một chút tâm linh tôi đã được thổi vào đó tạo cảm giác êm đềm,an nhiên,tĩnh mịch.

N.T.: Trong những bức chị vẽ “chèo’ ngưòi ta cũng thấy đầy  nữ tính đấy chứ ?

S.H.: Quả thực trưóc tôi đã có nhiều người vẽ chèo,nhất là bác Bùi Xuân Phái,nhưng tôi vẫn cố tìm tòi một cái nhìn mới ,như báo chí đã viết “rất chèo và cũng rất hiện đại”.Chẳng hạn trong vẽ chèo,bác Bùi Xuân Phái thường thường vẽ diễn viên sau hậu trường,còn tôi cố gắng vẽ diễn viên vưà như đang trên sân khấu lại vưà như đang sống cuộc đời thực.Anh thử nhìn hình ngưòi nữ trong các bức tranh chèo cuả tôi,ai cũng như bất an,xô dạt,nghiêng ngưả,thăng trầm...Tôi vẽ “người đó đang biểu diễn” và tôi cũng vẽ “nguời đó đang sống trong đời sống”.Bức “Sân khấu” (1994),”Tiếng đàn Trương Chi”(1995)...là những bức tôi cho rằng thành công nhất trong bộ tranh chèo cuả tôi  Một phóng viên báo Le Monde (Pháp) đã nhận xét :”Cô ấy đã kết hợp một cách tài tình nghệ thuật cổ truyền cuả người châu Á với nghệ thuật hội hoạ hiện đại cuả châu Âu...”

N.T.: Nói đến nghệ thuật hiện đại là phải nói tới tranh trừu tượng.Trong một bài viết về Suối Hoa mới đây,có ý kiến cho rằng Suối Hoa bài bác tranh trừu tượng ?

S.H.: Không bao giờ và không khi nào.Tôi đã vẽ khoảng100 bức trừu tượng và đã bán đi khoảng hơn nưả số đó.Vẽ trừu tượng với tôi là một sự giải thoát,một cách vượt thoát khỏi những bức bối gây nên do sự giới hạn cuả hình hoạ.Lúc đó tôi như ngưòi đi trên giây làm xiếc,buông thả đầu óc, không dự định gì,tự tranh dẫn dắt đi,hay nói sát hơn cây cọ dẫn dắt tôi,tạo nên những nét cọ bâng quơ không định trưóc,tràn đầy trạng thái tinh thần tôi lúc đó.Vì thế tranh trừu tượng cuả tôi thường đem đến cho người xem những bất ngờ,chông chênh,bất ổn...chính những cái đó “bắt mắt”,làm người xem phảỉ  dừng chân ngắm nghiá,nghĩ ngợi và tưởng tưọng...

N.T.: Người ta thường nói màu sắc trong tranh Suối Hoa rất đẹp,rất ‘suối hoa’,vậy còn hình hoạ,chị thấy nó ra sao ?

S.H.: Tôi không tách bạch ra như vậy,với tôi,hình và màu chỉ là một phương tiện để truyền cảm xúc và ý tưởng lên mặt vải.

N.T.: Tôi thấy rõ chị đang buồn ,phải chăng lúc này vẽ trừu tượng là thích hợp hơn cả ?

S.H: Đúng như thế.

N.T.: Vậy nhưng chị lại đang vẽ bức tranh “ Một mảnh đời thường :những người phụ nữ đang mua bán ở chợ miền núi,một quang cảnh chẳng gắn gì với tâm trạng chị trong lúc này..

S.H.: Tôi đang bị ám ảnh ,bị day dứt bởi ý nghĩ thế nào là hạnh phúc.Phải chăng hạnh phúc  chính là những khoảnh khắc đời thường,ngắn ngủi,mong manh và giản dị...đến bất ngờ.

N.T.:như vậy ...có bao giờ chị vẽ theo đơn đặt hàng ?

S.H. : Không,không bao giờ.Tôi cứ vẽ theo cảm hứng ,bày tranh ở nhà,khách mua tới nhà xem và mua những bức tranh họ thích.

          N.T.: Chị đã đi Paris,đã vào thăm những bảo tàng lớn,chị có thấy ngợp trưóc những người khổng lồ...

          S.H.: Tôi đã vào Louvres,và một số bảo tàng khác,đã chiêm ngưỡng tranh cuả Rembrant,cuà Michel Ange,cuả Piacsso...và tôi rút ra được một điều : “hãy luôn luôn là chính mình.”.

N.T.: Xin cảm ơn chị...

                                                                                                                   5/96