CHUYỆN XƯA - NAY MỚI NÓI - KỲ 34 - Hội nhà văn của nước ta - KỲ 9

        Trong khi chờ đợi…huân chương.

   

               Xin phép nhà văn Samuel Beckett“nhái” cái tựa vở kịch nổi tiếng “ Trong khi chờ đợi Godot” của ông để diễn tả tâm trạng ông Hữu Thỉnh, Chủ tịch Hội nhà văn Việt Nam.

Kỷ niệm 50 năm ngày thành lập Hội nhà văn , ông chạy ngược chạy xuôi xin cho được tấm huân chương Sao Vàng – huân chương cao nhất của Nhà nước CHXHCN VN và “căn đúng” vào ngày kỷ niệm thành lập Hội nhận huân chương. 

Than ôi, mưu sự tại ông Hữu Thỉnh, nhưng thành sự lại là tại ông…Nguyễn Minh Triết, Chủ tịch nước hồi ấy. Cả một loạt cửa ải nào Ban tư tưởng trung ương, Ban thi đua trung ương, Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật VN…đều đã qua được  cả rồi , giấy chứng nhận huân chương  cũng đã đề tên Hội nhà văn VN rồi, chỉ còn chờ ông Nguyễn Minh Triết hạ bút ký nữa là …bật sâm banh ăn mừng.

Việc tưởng đơn giản, ngờ đâu lại hoá ra phức tạp. Được cán bộ Phủ Chủ tịch gỉ tai ông Chủ tịch nước sẽ ký vào dịp 30 tháng Tư, ông Hữu Thỉnh quyết định tổ chức lễ kỷ niệm thành lập Hội nhà văn vào dịp ấy.

Nhưng hỡi ôi, ngày qua tháng lại, sát ngày rồi mà chẳng thấy bóng dáng huân chương đâu , ông Chủ tịch Hội đành ra lệnh hoãn. Cứ hoãn lui hoãn tới mãi sau cùng Phủ Chủ tịch cũng báo tin ngày 18 tháng Năm Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết sẽ ký quyết định. Lần này coi như chắc ăn, ông Hữu Thỉnh dốc toàn lực Hội lao vào tổ chức lễ kỷ niệm vào đúng ngày 19 tháng Năm, vừa nhận Huân chương Sao Vàng vừa kết hợp tưởng nhớ “bác Hồ kính yêu” vừa để sáng hôm sau, 20 tháng Năm, ngày bầu cử quốc hội, ông Hữu Thỉnh có mặt trên…ti vi để cử tri nhớ tới bỏ phiếu cho ông.

 Trong giấy mời tham dự có ghi rõ ông Trương Tấn Sang thay mặt Ban Bí thư phát biểu và nhất là trao Huân chương Sao Vàng cho Hội nhà văn, ông Hữu Thỉnh thay mặt Hội  nhận.

Tối 18 tháng Năm, Hà Nội mưa rỉ rả suốt đêm, sáng ngày 19 tháng Năm  vẫn mưa rào tơi tả, một ngày mưa hiếm hoi ở Hanoi, lễ  kỷ niệm 50 năm thành lập Hội nhà văn VN  họp ở hội trường Ba Đình, khi vào ai cũng phải qua một khung kiểm tra phát hiện vũ khí kiểu như lên máy bay  vậy. 

Những ai vào ngồi sớm trong Hội trường Ba Đình đều thấy trên phông nền có treo  logo Hội nhà văn VN  và  hình huân chương Sao vàng; mãi gần khai mạc bỗng  người ta kéo màn lại sửa gì đó và mở màn ra,  hình cái huân chương đã biến mất..

 Hỏi ra mới biết ông Nguyễn Minh Triết mới bay từ Trung Quốc về tối ngày 18 tháng Năm và đến  đêm có thể lấy được  chữ ký của Người vào tờ văn bằng huân chương Sao vàng đã chuẩn bị sẵn. Tuy nhiên,  ban đêm ông Chủ tịch nước không làm việc hành chính, ông làm nghĩa vụ người chồng ; thế là chuyện trao tấm huân chương mà ông Thỉnh chờ đợi bấy lâu nay vẫn .. chưa tới . 

Buổi lễ có rất nhiều các “cựu” lãnh tụ sống dai như đỉa như Đỗ Mười, Lê Đức Anh, Lê Khả Phiêu… rồi rất đông các Bộ trưởng, Thứ trưởng các ban ngành và đoàn thể. Mở đầu , ông Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam đọc diễn văn tóm tắt sơ lược về quá trình 50 năm văn học Việt Nam và những đóng góp của Hội nhà văn. Ong lớn tiếng rêu rao :

 "Văn học đã phát huy năng lực dự báo, tham gia rất sớm vào công cuộc đổi mới của đất nước. Văn học đã lên tiếng ủng hộ đường lối đổi mới của Đảng. Đường lối ấy thể hiện trí tuệ ưu tú của nhân dân, dám tổ chức lại xã hội, nhằm tìm kiếm thêm những động lực cho phát triển, đề cao vai trò làm chủ của nhân dân, đề cao các giá trị dân chủ, nhân văn, giải quyết các mối quan hệ giữa các nhóm lợi ích”

Than ôi, ông quên phéng mất rằng hầu hết các tác phẩm giá trị trong thời kỳ đầu đổi mới đều lên án chủ nghĩa cộng sản, tố cáo cải cách ruộng đất và sự băng hoại trì trệ của xã hội VN dưới chế độ toàn trị của Đảng như các tiểu thuyết “ Thiên đường mù” của Dương Thu Hương, “ Nỗi buồn chiến tranh” của Bảo Ninh, “ Đi về nơi hoang dã” của Nhật Tuấn, “ Chuyện kể năm 2000” của Bùi Ngọc Tấn , “Bước qua lời nguyền “ của Tạ Duy Anh …Tất nhiên ông Hữu Thỉnh phải lờ những “thành tựu” đó đi, ông cũng lờ luôn chuyện Nhà nước đầu tư cho Hội nhà văn VN  2,3 tỷ đồng để làm website, nhưng do các nhà văn vẫn chưa kịp làm quen được với Internet. Vì vậy ban chấp hành  cứ bàn tới bàn lui mãi, cho tới khi hết hạn, phải nộp tiền lại cho nhà nước.

Tiếp theo, không phải ông Tổng bí thư theo lệ thường mà chỉ là ông Ban bí thư Trương Tấn Sang đọc “huấn thị” theo bản đã viết sẵn do hội nhà văn đưa sang. Lời bảo ban của Đảng xem ra cũng chẳng có gì mới. Vẫn lặp lại  :”"Yêu nước, phấn đầu cho độc lập tự do của Tổ quốc, cho hạnh phúc của nhân dân, cho thắng lợi của CNXH là đích chung của toàn dân tộc và cũng là sứ mệnh cao cả của nhà văn".

Vậy là sứ mệnh cao cả của nhà văn vẫn là “phấn đấu cho sự toàn tháng của chủ nghĩa xã hội” trong khi nếu làm một cuộc điều tra thì cả 700 ông bà hội viên Hội  nhà văn chẳng biết cái chủ nghĩa xã hội xã xôi ấy là cái chi chi.

Xác định cái vòng kim cô tức chủ nghĩa xã hội vẫn phải đội trên đầu các nhà văn , ông Trưương Tấn Sang tâng bốc họ :

“ 50 năm qua, văn học - nghệ thuật VN đã đạt được những thành tựu đáng tự hào. Đó chính là một trong những nguồn lực tinh thần quý giá, góp phần tạo nên sức mạnh vô địch cho các thế hệ chiến đấu và lao động, sáng tạo vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Thành tựu của 50 năm sáng tạo đó đã trở thành di sản tinh thần - văn hoá mà các thế hệ người VN hôm nay và mai sau mãi mãi trân trọng, phát huy. Truyền thống của nền văn học ấy, và những tên tuổi thân yêu và chói sáng, thật là to lớn và rất đáng tự hào. Nhất là thành quả ấy đạt được trong những tháng năm chiến đấu đầy hy sinh, gian khổ và vô cùng khốc liệt... những năm tháng đồng bào, chiến sĩ ta, đội ngũ văn nghệ sĩ chúng ta vừa kiên định bảo vệ và giương cao ngọn cờ Tổ quốc và CNXH, vừa năng động đổi mới để tiến lên cùng thời đại.”

 Đao to búa lớn, đại ngôn đến thế nhưng nếu ngồi kiểm kê lại cái “thành tựu của 50 năm sáng tạo” đó hầu hết đã bị cơn lốc thời gian cuốn hết vào kho quên lãng. Ngày nay những ‘thành tựu văn học tiêu biểu” như thơ Tố Hữu, Huy Cận, Chế Lan Viên…ca ngợi cách mạng đến đứt cả lưỡi, những tiểu thuyết của Nguyễn Khải, Anh Đức, Nguyễn Quang Sáng… liệu còn ma nào đọc, phần còn lại là những tác phẩm có mầu sắc phản kháng thực sự có đôi chút giá trị nghệ thuật thì Đảng lại coi như  những đứa con hư cần phải chối bỏ.

Tiếp theo ông Trương Tấn Sang là bà hoạ sĩ già Vũ Giáng Hương, Chủ tịch Hội liên hiệp văn học nghệ thuật VN lên đọc bài phát biểu viết sẵn vừa tăm tối vừa cổ lỗ sĩ gây ngán ngẩm cho lỗ tai người nghe.

            Lãnh đạo phát biểu xong, ông Chủ tịch Hội nhà văn lên cảm ơn và hứa hẹn thật chẳng khác gì một buổi …”phát động thi đua” cấp…hàng tỉnh. Sau cùng là lễ tặng hoa cho các nhà văn, nhà thơ có cống hiến cho nền văn học nước nhà như  Tô Hoài, Vũ Tú Nam, Nguyễn Quang Sáng, Nguyễn Xuân Sanh, Nguyễn Khoa Điềm. Nhà thơ Hoàng Cầm cũng có mặt..trên xe lăn nhưng không được tặng hoa và xem ra “lãnh đạo” cũng thiếu mặn mà.

Lễ lạt xong, các nhà văn hội viên tưởng nhận phong bì lì xì tiền, nào ngờ chỉ có cái túi trong có  mấy cuốn sách do Hội xuất bản : Kỷ yếu đại hội họp hồi năm ngoái; danh sách hội viên bổ sung và in lại, to, dày và nặng trịch  có tên là  "Nhà văn VN hiện đại" có thể lại khiến người ta tranh cãi như hồi nào đó.

Cuối cùng, lễ xong sớm trước thời giờ dự kiến đến 1 giờ, anh em hội viên và khách xếp hàng nhận túi sách xong là kéo nhau xuống căng tin  ăn một bữa nguội gọi là “tiệc đứng” rồi đội mưa ra về. Mấy trăm triệu Nhà nước bỏ ra chi cho lễ kỷ niệm 50 năm Hội nhà văn như thế là tan theo mưa và biết chui vào túi  những ai ?

NT