CHUYỆN XƯA - NAY MỐI NÓI - KỲ 21 - "PHẢN TƯ DUY" TRONG THU HỒI...(KỲ 1 )

         Tập thơ "dự báo phi thời tiết”.

 NXB  HỘI NHÀ VĂN HÀNỘI 12-2005                                                 

       Giao thừa năm ấy, ngồi với  cô phóng viên VHVN một tờ báo lá cải Sàigòn tại quán càphê Paris phố Nguyễn Du . Thấy tôi cứ ngoái cổ nhìn sang bàn bên nơi có hai người đàn ông một già một trẻ ngồi  lặng lẽ, cô bạn phóng viên  cười :

“ Anh có biết hai người đó không ? Ong già là hoạ sĩ Trịnh Cung, anh trẻ là nhà thơ Thận Nhiên. Hai anh đang ngồi buồn vì  hai cô bồ nhí  làm thơ là Phương Lan  và Lynh Bacardi ra Hà Nội để dự buổi ra mắt tập thơ “phi thời tiết”  của 5 cô “ngựa trời” rồi.”

“ Lynh Bacardi ?  Việt kiều à ?”

Cô bạn nhà báo cười rũ :

“ Không, tên em Thuỳ Linh, chắc khoái uống rượu Bacardi nên lấy tên là Lynh Bacardi… …”

Hôm sau, cô nhà báo VHVN cho biết buổi ra mắt sách đã bị cấm, lại hôm sau nữa, cô báo tin  Cục Xuất bản vừa có văn bản đình chỉ xuất bản tập thơ Dự báo phi thời tiết của nhóm tác giả nữ Ngựa trời do NXB Hội Nhà văn phát hành tháng 12-2005 với lý do :

” Ngoài vấn đề nội dung tác phẩm không phù hợp với văn hoá Việt Nam, ảnh bìa của tập thơ này cũng rất “quái”. Hình ảnh 5 nữ tác giả người quấn kín đầu theo kiểu xác ướp Ai Cập, dán đầy bông băng trên mặt tạo nên những hình ảnh kỳ dị... Những “chân dung” quái gở đó lại được sắp xếp theo biểu tượng linga khiến người xem giật mình. Bên trong tập thơ, các nữ tác giả còn xuất hiện trong hình dạng xác ướp với đủ kiểu trang điểm quái dị như khiêu khích người đọc. “

Ý kiến của “ nhà quản lý” như vậy, còn những “bà đỡ” – ông Giám đốc xuất bản, ông biên tập, ông “đầu nậu” sách thì sao ?

Ong Giám đốc NXB Hội nhà văn Nguyễn Phan Hách theo như thông lệ , đá trái bóng xuống cấp dưới :

“ Phải kể lại tường tận thế này, tập thơ do bên Công ty văn hoá Nhã Nam gửi qua NXB HNV có lời giới thiệu của ông Dương Tường. Ông Vương Trí Nhàn đã làm việc cẩn thận và ký trên từng trang bản thảo, rồi chuyển qua tôi duyệt. Khi tôi đọc, tôi cũng đọc qua loa, chưa đọc kỹ càng cho lắm, nên xảy ra tình trạng để lọt ấn phẩm này. Chúng tôi vẫn nhận chúng tôi có lỗi, chúng tôi sai sót, nhưng chúng tôi không vô trách nhiệm với trang bản thảo cũng như chúng tôi không đồng tình để cuốn thơ “Dự báo phi thời tiết” ra đời. Chúng tôi không cố ý tạo ra sự cố này. Đây là sơ sót và tai nạn nghề nghiệp ....ông Vương Trí Nhàn chịu trách nhiệm bản thảo này, ông là người biên tập nhiều cuốn sách hay và có uy tín...”

Ong biên tập viên Vương trí Nhàn ( nổi cáu ):

“Tôi không trả lời điều gì đâu, tôi quên hết rồi…”

Rồi xem ra cãi thì vẫn có lợi hơn là im nên ông cãi :

“ Thật ra khi tôi đọc thơ của 5 tác giả nữ này, tôi không thấy yếu tố khiêu dâm ở đây như ai đó nói. Nếu như bảo thơ Lynh Bacardi là tục tĩu thì không phải, chỉ có thể nói thơ của Lynh Bacardi dùng yếu tố tính dục nói lên ẩn ức, chứ không có mục đích là khiêu dâm. Bản thân thơ của cô ta chỉ “có lỗi” ở ngôn ngữ, tôi đọc tập thơ này không hề thấy khiêu dâm....nó không đến mức phải thu hồi.”

Ong Nhàn đưa ra một “lý thuyết “ kỳ lạ :” không khiêu dâm nhưng “có lỗi” ở ngôn ngữ”. Ong không giải thích “có lỗi ở ngôn ngữ “ là lỗi gì ? lỗi thế nào?’ vì nếu làm thế chắc ông phải viết nguyên một cuốn sách.

Ong đầu nậu sách Nhật Anh bị bắt bẻ sao không đưa duyệt bìa, ông cãi :

“Đó là do thói quen từ trước đến nay, chúng tôi đã không đưa duyệt bìa rồi và ngay cả cuốn này cũng vậy. Hơn nữa, các tác giả nữ lại hay giục chúng tôi làm sách nhanh gấp, nên chúng tôi vội vàng. Thực ra, nếu tập thơ bị thu hồi vì bìa thì không đáng, đấy chỉ là sự sắp đặt chơi của hoạ sĩ Trịnh Cung chứ không hề có ý gì. Ngay bản thân tôi thấy bìa tập thơ rất bình thường, đấy chỉ là hình thức làm đẹp tập thơ để bán chạy hơn thôi. Thực ra, lỗi của chúng tôi là không đưa bìa qua NXB HNV để duyệt chứ không phải là bìa gây phản cảm theo như dư luận đánh giá. Đánh giá như thế là chủ quan. Nếu như chúng tôi muốn, chúng tôi cũng có thể bắt chước một biểu tượng Linga mà.”

Vậy là sư nói sư phải, vãi nói vãi hay – từ 5 nhà thơ, ông Giám đốc, ông biên tập, ông đầu nậu…không ai là người “có lỗi” cả. Thế thì chắc hẳn lỗi ở ông Nguyễn Đình Nhã – Cục trưởng Cục xuất bản, người đã ký lệnh thu hồi tập thơ “ Dự báo phi thời tiết” của 5 em ngựa trời ?

Hoá ra bên trong cái lệnh thu hồi sách này, ở mọi phía “đối tác” còn lắm điều hay. Trước hết nói về 5 em gái làm thơ tuổi 8x vừa mới ra tuyên ngôn khăng khăng chối từ mình không thuộc thế hệ @ ( chắc là cổ lỗ sĩ lắm rồi) mà là “những con ngựa trời”  ( chứ không phải ngựa vía) cơ.

 Thực ra, lâu nay, 5 em “ngựa trời” đã đăng thơ và được “lăng xê” ầm ĩ trên các trang văn học hải ngoại mạng lưới internet. Ngày 28 tháng 8 năm 2005, hoạ sĩ Trịnh Cung đã “tường thuật” lễ “khai sinh” cho “nhóm Ngựa trời :

“Nghi thức theo lễ giáo Hậu Hiện Đại nên không dùng nhang đèn, mâm quả, heo sữa quay, gà qué và USD âm phủ, chỉ rượu Tây, mấy con khô mực và vài gói lạc rang…”.

Suy theo lời hoạ sĩ Trịnh Cung thì “đỡ đẻ” cho 5 em có nhà thơ “Pháp sư  Nguyễn Quốc Chánh” và các tên tuổi lẫy lừng trong nhóm “Mở Miệng” và trên internet như Lý Đợi, Bùi Chát, Trần Tiến Dũng, Thận Nhiên…và hoạ sĩ họ Trịnh tường thuật :

“Sau một hồi khảo sát chân cẳng, giáo mác, nhan sắc và thơ thức của các kiều nữ Ngựa Trời, Hội Đồng Nghệ Thuật dâng lên vị Pháp sư chủ lễ phong thư báo cáo kết quả. Ngài Quốc Chính mở thư bằng chiếc lưỡi dài có khảm đầy hột tiểu le rồi ngửa mặt lên trần nhà hét to 3 tiếng… 5 con Đĩ Ngựa vui mừng vung các cặp thanh long đao đầy khát vọng múa “điệu cuồng dâm sát thủ”.

Bốc 5 em “ngựa trời” lên mây xanh,  nhà thơ Trần Tiến Dũng ví các em như “ Một cách chém, một cách nguyện cầu” :

“ Này, Lynh Bacarđi, Thanh Xuân, Khương Hà, Phương Lan, Nguyệt Phạm! Sẽ hằng hà sa số vò viên và cây xúc xích trùm bao cao su cố ngổng lên cho rằng chúng tôi đang đi tìm ý nghĩa thơ của các thi sĩ này. Cái đã là khối mùi nguyên nằm trong ngôn ngữ của ngựa trời thì còn tìm làm gì!”

Nhà văn Nguyện Viện thay mặt 5 em lớn giọng :

“ Nay tuyên cáo,

bọn tao là những con ngựa trời, gọi theo kiểu nam bộ miền tây lục tỉnh

làm thơ làm tình (khuyến mãi hai trong một) bất kể ngày kinh đêm nguyệt

cho nên thơ… máu lắm

và đầy chất (nhờn) hậu (môn) hiện (đương) đại (tiện)… “

Đặc biệt, người viết lời giới thiệu cho tập thơ “ dự báo phi thời tiết” là dịch giả kiêm nhà thơ  Dương Tường . Ong này nổi tiếng có tài làm rối mù những điều giản dị; nhất khi viết về các hoạ sĩ trẻ, ngôn từ nổ như bắp rang, chữ nghĩa lộn tùng phèo , ù cả tai hoa cả mắt người đọc, và cả người được ca ngợi  mà vẫn  …không hiểu ông nói gì. Vốn tự coi là “hậu hiện đại” , bà đỡ của các tài năng choai choai, ông nhà thơ ham viết về hội hoạ này chơi ngay một một màn installation - “xếp đặt” các câu thơ của 5 nữ thi sĩ thành bài viết nâng mấy em lên trình độ “ phản tư duy”  :

“ ở cái phương trình phi-descartes cái quá trình phi descartes hoá tôi phản-tư duy vậy là tôi hiện hữu…”

Và “vẽ” chân dung mấy em “ngựa trời” :

“ Sinh trong khoảng từ 1981 đến 1985

Không quá khứ và tương lai chưa định hình  – ngày mai mang hình dấu hỏi – bốn phương tám hướng là ĐÊM…”

Nhà thơ “vẽ” như thế thì ra hình con cung quăng trong lu nước chứ chẳng phải con ngựa trên trời.

Vậy trước hết đã rõ một điều :  trong “dự báo phi thời tiết” , 5 “con ngựa trời” – 5 nàng 8x làm thơ trong tiếng vỗ tay của mấy bác già tự coi là “hậu hiện đại”  …và tiếng tán thưởng của mấy cây viết trẻ  “ Mở Miệng” ra là c. với l. khỏi viết tắt. Có thể đoán trước, nếu tập thơ không bị cấm xuất bản thì chắc chắn các bác Nguyên Ngọc, Châu Diên , Phạm Xuân Nguyên…sẽ lại tung hô rầm rộ như trường hợp tập truyện “Bóng đè” của em Đỗ Hoàng Diệu.

                                                                                 (còn nữa)