Tổng số lượt xem trang

Thứ Ba, ngày 31 tháng 1 năm 2012

TRÍ THỨC ? - KHÔNG CÓ TRÍ THỨC



               

Không hiểu sao nhắc tới “trí thức” tôi lại nhớ tới trò chơi “ Chiếc nón kỳ diệu” trên tivi. Khi người chơi đoán :” chữ T”, anh Long Vũ lắc đầu : không có chữ T”. Chắc vì mới đây trên facebook, một “nữ trí thức tây học ”  về nước cả vài chục năm nay  đã viết một câu “xanh rờn " :” Ông Vươn hay nhà nước sai thì có người trách nhiệm lo..." tôi phải thốt lên :” Hóa ra bác Mao rất sáng suốt :" Trí thức là...". Nếu là “còm” trên trang  Anh Ba Sàm thì chắc no “ đòn hội chợ” , may thay, trên facebook chỉ có một ý kiến của Dạ Thảo Phương :” Cục" nào mà nói... đúng thế ạ? Đã là người không có trách nhiệm, thì còn lo cái gì?”
Xin bắt đầu từ các bậc cha chú thường được gọi bằng các nhà văn tiền chiến. May mắn cho họ thoát được nguy cơ "để trống nền giáo dục phổ thông sẽ tạo thành cái lỗ hổng cả đời chẳng bao giờ lấp nổi" mà nhà giáo dục học Liên xô Makarencô đã khẳng định rất chí lý. Vâng, thật may mắn  cho những Xuân Diệu, Huy Cận, Chế Lan Viên... thời mài ghế nhà trường phổ thông còn được tiếp xúc với các nhà Ánh Sáng, với Hugo, Balzac, Apollinaire, Rimbaud... và cũng bất hạnh thay cho họ vào độ tuổi chín nhất của ngòi bút lại theo Đảng kéo hết nhau lên rừng chém tre, đẵn gỗ, học tập, kiểm thảo và đổi bầu sữa mẹ, từ nay trong cái nhà trẻ của thời đại công nông - Diên An, Lêninít, Xtalinnít... sẽ là nguồn sữa mới, cách ly với cả một thời "phục hưng" sau Thế chiến 2 bùng nổ những trào lưu hiện sinh, cấu trúc , hiện đại chủ nghĩa...
Sau 9 năm kháng chiến, các nhà văn "con nuôi" của Đảng vốn nặng mặc cảm "ăn theo cách mạng" trở về Hà Nội choáng ngợp trước  sách vở, tạp chí mới chất đầy trong "Thư Viện Quốc Gia"; nhưng than ôi từ nay trong mắt họ đã được gắn tròng kính mới để thấy "Picasso là nấm độc mọc trên cây gỗ mục của chủ nghĩa tư bản" ( câu nói đã đi vào sử xanh của nhà thơ Sóng Hồng tức đồng chí Trường Chinh kính mến), di truyền học và phân tâm học là sản phẩm của tư sản đế quốc.
Để hỗ trợ cho các “trí thức” hàng đầu đứng vững trên lập trường Mác-Lênin, cuốn sách của P. S. Tơ-rô-phi-mốp, Phê phán những khuynh hướng chủ yếu trong nghệ thuật và mỹ học phản động tư sản hiện đại, được dịch “khẩn trương" và xuất bản “khẩn trưuơng” tại Nxb. Sự thật, Hà Nội năm  1960. Ở San Jose (Mỹ) có nhà văn VK Vũ Huy Quang , nổi tiếng “mọt sách”, tới căn hộ của ông chỉ thấy toàn sách Anh, Pháp, Đức đến mức bay cả hồn bạt cả vía vì…sách. Có lần ông hỏi tôi :
” Ở Việt Nam có ai đọc từ đầu đến cuối bộ “Tư bản” của Mác ?
Tôi cười nhăn :
“ Có chớ…có người đọc từ A tới Z chớ ?”
Nhà văn Vũ Huy Quang tròn mắt :
“ Ai thế ? Ai mà ham học thế ?”
“ Dạ…ông ấy là người sửa…morasse của NXB Sự thật đấy ạ “
VHQ cười hô hố. Quả thực nếu tôi không nhầm, hiếm ai có gan đọc đến đầu đến đũa toàn văn pho tàng kinh điển Mác- Lênin, phần lớn chỉ đọc qua bản thuật lại hay tóm tắt như của Pulitzer.
Sự thiếu hụt trong tiếp nhận các trào lưu hiện đại đã gây ra lắm chuyện cười…ra nước mắt. Vào một lần lâu rồi khi còn làm biên tập NXB Văn học, tôi trao đổi với nhà thơ Chế Lan Viên về một bài viết dài của ông :
“ Thưa anh, theo em Hàn Mặc Tử chỉ có “yếu tố siêu thực “ thôi ạ. Anh viết “ Hàn Mặc tử” đi đầu trong chủ nghĩa siêu  thực  ở Việt nam là chưa thoả đáng”.
Nhà thơ nổi nóng :
“ Cậu nên nhớ tôi đã sang Pháp nhiều lần nói về thơ Hàn Mặc tử…”
“ Dạ vâng, nhưng cũng không vì thế mà làm cho chủ nghĩa siêu thực xuất hiện ở Việt Nam vốn chỉ nảy nòi ở các nước hậu công nghiệp khi con người đã quá quen với không gian ba chiều , muốn tìm tới những mê cung, những không gian khác , còn ở ta thì vẫn nông nghiệp lạc hậu ạ, thơ may lắm chỉ có “yếu tố siêu thực” chứ chưa thành hẳn một “chủ nghĩa” ạ…”
Tất nhiên để  sách được in  ông nhà thơ đành phải sửa theo ý kiến biên tập, chứ cãi làm sao ?
 Các bậc đàn anh đã “lỗ mỗ” thế, các thế hệ sau ra sao ? Các nhà văn thế hệ hai lớn lên trong kháng chiến chống Pháp, cậy thế con đẻ cách mạng, giáo dục phổ thông chưa mất căn bản, dám "nghĩ ra ngoài những điều Đảng nghĩ", sục sạo vào tinh thần dân chủ mới sau thế chiến 2 nhờ thế ta có được những Trần Dần, Lê Đạt, Hoàng Cầm... Nhưng tiếc thay, chẳng tới được tầm cỡ như Andre Gide đã khẳng định, "lạ thay trong thời kỳ bị câu thúc và kiềm tỏa nhất , trí óc con người lại đạt tới hiệu năng cao nhất”. Trong thời kỳ bị cấm bút gắt gao nhất, trí tuệ của họ cũng chẳng đạt tới mức cao nhất, bởi thế khi được "cởi trói", những gì mà các "thiên tài trong bóng tối" trình làng thượng số cũng chỉ tới mức "Men Đá Vàng" của Hoàng Cầm, "Những Ngã tư Và Những Cột Đèn" của Trần Dần,"36 Bài Thơ Tình" của Lê Đạt và Dương Tường, "Ô Mai" của Đặng Đình Hưng, "Porcinomania" - (Trư cuồng) của Nguyễn Xuân Khánh... không mấy gây được tiếng nổ nào.
Sự "mất căn bản" trong thế hệ trí thức thứ ba những người cầm bút mới kinh hoàng, lớn lên dưới mái trường XHCN, học kiến thức phổ thông thì ít, chính trị Mác-Lê thì nhiều, bởi thế những cây bút thời chống Mỹ như Đỗ Chu , Lê Lựu, Phạm Tiến Duật... một thời chỉ cần đọc hai tập "trói voi bỏ rọ" "Phương Tây Văn Học Và Con Người" của giáo sư Hoàng Tôn Trinh (tiếc thay cuốn sách đầy rẫy sai sót) là họ đã yên trí nắm được "phần còn lại của thế giới" bên ngoài các nước XHCN. Một thời, các nhà văn, nhà phê bình xúm vào chửi "Chủ Nghĩa Hiện Thực Không Bờ Bến" của Garaudy (Pháp) mà chưa đọc ông ta nổi lấy một trang mà chỉ "hóng chuyện " qua các bài tóm tắt.
Ây thế nhưng đến cái thế hệ thứ tư, học hành loạng quạng đèn dầu nơi sơ tán, ngắt quãng vì tiếng còi báo động, đầu óc bị phân tán và chia cắt tới từng phân vuông vải, từng gam mỳ chính trong các ô tem phiếu và khi dứt chiến tranh ngay lập tức họ được đi Liên Xô, đi Đức... học hành với hành trang rỗng tuếch của một tuổi thơ thực sự là thất học. Từ vùng sơ tán nông thôn Việt Nam họ nhảy dù xuống những trung tâm văn minh Mạc Tư Khoa, Béclin... choáng ngợp trước tiện nghi và văn hóa trước đó họ mới chỉ thấy trên phim ảnh, họ nốc vội nốc vàng mọi thứ vào bao tử thành bội thực, "tẩu hỏa nhập ma". Và than ôi đại đa số các tiến sĩ, phó tiến sĩ, những nòng cốt làm nên trí thức hiện đại là phần lớn thuộc đám này. Họ thu nhận thông tin ở dạng "cấp 2" thường dẫn tới tiêu hóa một cách sống sít, mất căn bản các kiến thức thâu lượm được, khó bề tránh khỏi trạng huống "ếch ngồi đáy giếng coi trời bằng vung". Còn nhớ cách nay khoảng chục năm, một nữ tiến sĩ nghê thuật học du học ở Nga về viết bài lia lịa trên các báo. Tôi hỏi :” sao chị mới về nước mà đã rành về các cây bút trẻ thế ?”. Chị ta trả lời tỉnh bơ:”Thì đã có thời gian đọc cô cậu nào đâu, cứ đọc báo Tuổi Trẻ mà …viết.” . Thế rồi cứ hớt váng báo chí sau này chị cũng nổi tiếng, nhẩy lên tivi dậy dỗ thiên hạ dài dài. Có lần chị nói với tôi :” Tôi sắp in tập sách mà đang còn mỏng quá. Ông có bài nào cho tôi…”. Tưởng chị nói đùa, ai ngờ là thật. Chỉ có điều khi sách ra chị lờ tịt không trả nhuận bút và cũng không biếu sách tôi.
Vậy thì trí thức Việt Nam - người ở đâu ?
Hồi mồ ma Giáo sư Cao Xuân Hạo, tác giả hai tác phẩm nổi tiếng "Tiếng Việt - Sơ thảo ngữ pháp chức năng" và "Tiếng Việt - Mấy vấn đề Ngữ âm, Ngữ pháp, Ngữ nghĩa của tôi", một trong hai người nghiên cứu tiếng Việt sáng giá nhất một thời : Giáo sư Nguyễn Tài Cẩn, người đầu tiên mang về Việt Nam lý thuyết âm tiết - hình vị (slogomorpherma),  tôi có  cuộc trò chuyện ngắn  vào  khoảng giữa năm 2001 với GS về đề tài “trí thức”
NT : Anh Hạo ơi, theo anh "trí thức là gì ?"!”
CXH : Tôi.. không biết, nhưng tôi biết một người chắc chắn là trí thức. Đó là ông Tạ Quang Bửu, nguyên Bộ trưởng Bộ đại học và trung học chuyên nghiệp, nguyên Thứ trưởng Bộ quốc phòng. Ông này khi làm Bộ trưởng thấy tình trạng quá ưu đãi con em công nông trong thi cử sợ chất lượng tuyển sinh không cao nên đã đề nghị công khai hóa số điểm thi, lập tức Bí thư Đảng đoàn lúc bấy giờ là ông TrầnTống, chụp ngay cho cái mũ là "đâm dao vào sau lưng giai cấp công nông". Từ đó ông Tạ Quang Bửu bị cách chức.
NT : Vậy còn ai là trí thức nữa ?
CXH : Còn nhiều chứ ? Ông Phan Đình Diệu, ông Nguyễn Tài Cẩn, ông Hoàng Tuệ, ông Lê Mạnh Thát, ông Tuệ Sỹ...
NT : Và cả Giáo sư Cao Xuân Hạo nữa chứ...
CXH : Tôi chỉ là một người làm nghề chuyên môn của mình đề phục vụ nhân dân, phục vụ dân tộc...
NT : Đó cũng là một định nghĩa về trí thức rồi . Anh có thể nói một câu thật tâm đắc về trí thức không?
CXH : "Tri chi vi tri chi, bất tri vi bất tri,thị tri dã..." Ngài Khổng Tử đã nói như thế . Câu này tưởng dễ mà rất khó...
NT : Vừa rồi có người đưa ra khái niệm "Trí thức quốc doanh" – anh có coi là vơ đũa cả nắm không?
CXH : "Trí thức quốc doanh" - một cụm từ rất haỵ Tôi hiểu đó là những người thuộc thành phần công-nông được nhà nước đưa đi đào tạo, không cần học giỏi,chỉ cần có bằng để mai mốt về... lãnh đạo, bởi thế càng ngu càng... tốt. Vừa rồi, Giáo sư Phan Đình Diệu có nói trong một cuộc hội thảo: "Tất cả nhũng gì Nhà nước đã công nhận đều là... đồ rởm". Ông nói vậy nhưng không ai nghĩ rằng ông "vơ đũa cả nắm" cả.
Tôi cũng không dám vơ đũa cả nắm, đành xin sửa lại cái tựa :
“ Trí thức - có trí thức, nhưng mà là trí thức “quốc doanh”.

1-2-2012

Thứ Hai, ngày 30 tháng 1 năm 2012

VỀ MỘT THỜI...HÀ NỘI (2)


                      

                     (tiếp theo)

Nỗi lo ấy đã nảy mầm trong tôi lâu rồi, từ cái ngày chúng tôi mới gặp nhau và anh rủ đi chơi giao thừa quanh hồ Hoàn Kiếm.
Lời mời của anh bất giác làm tôi đỏ mặt, tim đập rộn, chẳng khác gì nghe anh tỏ tình. Theo lệ, vào đêm trang nghiêm nhất trong năm, đêm ba mươi Tết, người Hà Nội thường dạo quanh bờ Hồ với người thân nhất. Mấy năm qua, vào dịp ấy, còn đang “bơ vơ”, tôi vẫn đi với đám bạn gái, năm nay nếu đi với anh, chẳng hóa tôi đã là người yêu của anh rồi sao.
Giá như “tụi nó” không xúm vào can ngăn quyết liệt, nhất là Hồng Loan không dọa đuổi tôi ra khỏi “hội”, chắc tôi đã từ chối ,  ngược lại, chính điều đó làm tôi nổi máu “bỗng dưng” lên, đã vậy mình sẽ đi với chàng cho tụi nó tức điên.
Anh tới tôi từ chập tối, cứng ngắc trong bộ đồ “lớn”: comlê, cravát, giày da đen. Không thoái thác được nữa, ừ thì đi, vả lại lúc này tôi cũng muốn ra phố cho mọi người ngắm nghía cái dáng uyển chuyển của tôi trên đôi giày cao gót, tà áo dài hoa đào ôm khít lấy khổ người thon mảnh và mái tóc dài buông thả trên bờ vai.
Hai đứa thả bộ ra tới bồn nước phun hình rẻ quạt gần nhà hàng Thủy Tạ. Những ngọn đèn chăng quanh hồ đã được bật sáng nom như vòng khăn quàng sặc sỡ. Anh nói say sưa về cái gì nhỉ, a... tết năm nay nóng hơn năm ngoái, thời tiết sang năm còn biến động nhiều.
 Tôi vẫn lắng nghe nhưng mắt không rời mấy đứa bé đang luồn lách qua dòng người cuồn cuộn đuổi nhau ném pháo vào nhau. Một quả nổ ngay dưới chân tôi và anh. Anh cau mặt quát đứa bé, còn tôi phá lên cười.
 “Ê, cháu ném cô chứ, việc gì  đến chú mà quát tháo?”.
Tôi kéo anh vào một sạp pháo.
“Anh cứ đứng đây nhé, em thử thần kinh xem sao”.
Tôi lùi ra xa và ném vào chân anh quả pháo hồng điều cháy xì  xì. Anh vẫn đứng như trời trồng sau tiếng nổ và làn khói xanh bốc lên quanh người.
“A... anh dũng cảm thật”. 
Nhưng sao anh lại không cười? Sao anh lại không cười cơ chứ ? Tôi thầm kêu lên và “bỗng dưng “ muốn tách khỏi anh, một mình lang thang giữa dòng người đang cười nói, như anh bộ đội kia, anh cũng đi một mình ngắm nhìn bốn phía. Anh đang nghĩ gì nhỉ ? Chắc anh nhớ đồng đội trên chốt đang vây quanh chiếc rađiô đón buổi phát thanh giao thừa, hoặc nhớ tới vợ con quê xa vì lỡ tàu anh không về kịp.
Càng gần tới 12 giờ, dòng người xuôi ngược càng đông và ồn ào, cứ như bị hối thúc bởi cái kim đồng hồ khổng lồ treo trên nóc nhà bưu điện đang lấn dần tới thời điểm trang nghiêm nhất trong năm : giao thừa. Năm mới sắp tới, đời người ngắn đi một đoạn, và thật lạ, dường như cái điều đó lại làm người ta reo vui, mừng rỡ như cất đi một phần gánh nặng.
Một chùm sáng chói lọi phát lên từ chùa Tháp Rùa, nổ bùng trên bầu trời mờ khói và ánh đèn, lập tức không gian rung lên bởi vô vàn tiếng pháo, tiếng cười, tiếng nhạc. Thời gian đã làm xong cái việc báo hiệu, người ta chìm đắm vào mừng vui quên phứt ngay cái kim đồng hồ đã vượt qua con số 12 nhẫn nại đi vào miền năm mới.
 “Chúc em năm nay gặp nhiều may mắn...”, anh nói và nhận ra rằng chẳng có lời nào lọt vào tai tôi, tệ hại hơn, dường như tâm trí tôi hướng tới cả mấy anh chàng đi đằng trước, quên biến mất anh đang đi cùng.
“Em sao thế ? anh gằn giọng, nếu không muốn đi nữa, mình có thể về?”
“ Không, em chưa muốn về, em chỉ muốn... đi một mình .”
“ Em có thể cho anh biết tại sao không ?”
 Tôi bật cười :
“Không tại sao cả, “bỗng dưng” em thích, thế thôi.”
 Anh nóng mặt :
“Không thể vô lý thế được, bất cứ chuyện gì cũng có nguyên nhân, anh có thể chiều theo mọi hành động của em, miễn nó hợp lý.”
 Đấy, nỗi lo của tôi đã nảy ra ngay từ giây phút ấy. Hai đứa chúng tôi đã trở lại bồn nước phun hình rẻ quạt, như vậy, tôi đã đi với anh đúng một vòng hồ trong đêm giao thừa.
“Em có thể đi với anh một đoạn nữa được không ? Anh có câu chuyện muốn nói”.
Tôi lắc đầu :
“Không, em nói rồi, em muốn đi một mình. Hẹn anh lúc khác, lúc khác mời anh lại chơi. “
Mặt anh thoắt tối xầm, bỏ đi, giận dỗi một cách cường điệu. Tôi buông một tiếng thở dài, rất dài và chẳng hiểu sao nước mắt lại cứ ứa ra. 
“Mua cho cháu bánh pháo đi cô, nổ giòn lắm đấy”. 
Không phải đứa bé lúc nãy ném pháo vào chân anh và tôi. Khỉ thật, tại sao tôi lại nhớ anh và tại sao tôi lại buồn ? Tôi ấn tiền vào tay đứa bé và xòe diêm đốt gần trọn bánh pháo mới quăng nốt những quả cuối cùng nổ tan tành trên mặt phố. 
Thế rồi, rất lạ, nỗi buồn của tôi bỗng dưng biến đâu mất, hệt như nó cũng tan theo xác pháo, tôi bước đi hăm hở giữa đường phố thân thuộc, hai bên, dãy nhà mở ra những ô cửa sáng, bên trong là cành đào, chậu quất và những con người đang nói cười. Tết thực rồi đấy, cả nhà chắc đang chờ tôi bên bàn ăn có bánh trưng, dưa hành, chè đậu xanh... những món suốt cả chiều nay mẹ tôi lúi húi nấu nướng. Lẽ ra tôi phải phụ giúp bà, nhưng vừa ngồi bóc được mấy  củ hành,  ruột gan tôi  đã  muốn điên lên  vì những âm thanh ngoài phố. Con phải đi chợ hoa đây mẹ ạ. Thôi đi cô, con gái lớn mà đoảng, suốt ngày mất mặt, vừa ngồi giúp mẹ chưa nóng chỗ đã chực nhảy. Mẹ tôi gắt thế thôi, lúc tôi dắt xe đạp ra, lại chạy theo dúi cho tờ một trăm, dặn về cho sớm. Bây giờ hăm hở trên đường về, tôi lại thấy thương mẹ. A, chẳng biết có vị nào xông nhà chưa, tôi là con gái, dẫn xác về khi chưa ai xông đất, mẹ tôi chửi chết.
“Mời cô lên xe, năm mới tội gì cuốc bộ dông cả năm”.
Tôi cảm ơn ông xích lô từ nãy kiên trì theo tôi, nhà tôi kia rồi, thôi năm mới mừng tuổi bác chục bạc. Chiếc xe lọc cọc vượt lên lướt qua mặt tôi cái dáng uể oải, mệt nhọc của cả xe lẫn người làm tôi không nén nổi một tiếng thở dài. Ôi, vậy mà cũng có người “kiên trì bám trụ” hơn cả ông xích lô cơ đấy. Ở trước cửa nhà tôi có một người đang đứng chờ, hẳn là từ lâu lắm rồi: Anh. 
Trông thấy tôi anh chạy tới và tôi không cưỡng được cứ mặc anh ôm chầm lấy tôi, hổn hển :
“Anh yêu em... anh yêu em...”.
Không biết vì cái gì, bầu trời trong vắt lấp lánh ngôi sao mai, niềm vui ngày tết hay nỗi buồn lẻ loi trong đêm trừ tịch, không biết vì sao nữa, tôi cứ ngửa cổ ra và mỉm miệng cười, để yên cho anh hôn tới tấp lên mặt. Và thế là xông đất nhà tôi chẳng phải chỉ có mình tôi, trong tiếng vui cười của em tôi, anh bước vào nhà như  thể là người vừa chiến thắng trong cuộc chinh phục, báo trước một ngày không xa sẽ đột nhập gia đình trong tư cách chàng rể. Mẹ tôi không nói gì hết, chỉ cười tủm tỉm. 
“Vào nhà ăn bánh trưng đi, còn  phần hai đứa đấy”. 
Cậu em đốt ngay một tràng pháo đùng. Lạ thật, hình như tất cả mọi người đều đứng về phe anh, đẩy nhanh tới cái sự kiện càng ngày tôi càng không thể lẩn trốn được nữa : Ngày cưới.

(còn tiếp)


TƯỢNG ĐÀI




Mới mờ sáng, công viên đã đông như cái chợ. Người người chen vai thích cánh  . Gã đang nằm mơ thấy chiếc đùi gà  tổ bố, bất chợt có ai đá vào người làm gã choàng tỉnh, lồm cồm bò dậy và nhận ra đang nằm bãi cỏ. Quái thật, rõ ràng đêm qua ngủ trên ghế đá dưới gốc cây si cổ thụ kia mà. Thôi kệ, hơi sức đâu nghĩ, vả lại khi ngủ rồi còn biết gì, nằm đâu chả thế.
Luồng gió mát làm gã tỉnh người, vươn vai làm vài động tác rồi vui vẻ trèo lên bậc tam cấp đài phun nước đưa mắt nhìn quanh. Trời đất, người đâu ra lắm thế ? Gã giơ tay vẫy vẫy, hớn hở cúi chào rồi nhẩy xuống, chen vào dòng người đang hăm hở đi bộ thể dục .
 Một bà già hai tay hai gậy bước lật đật bên cô cháu gái ngái ngủ mắt nhắm mắt mở. Một ông đầu hói, bụng to như cái dó mẹ thở phì phò. Một đôi trai gái ăn mặc kiểu hip hop, quần thụng áo thụng, giày ADIDAS, lòng thòng dây đeo vừa đi vừa lắc.
Gã chẳng giống ai trong đám rước rồng rắn đó. Tay phải cầm di động, tay trái cắp cặp giấy ra vẻ doanh nhân bận rộn, vừa đi vừa alô alô, thỉnh thoảng dừng sững, mở cặp coi giấy má rồi lại điện thoại . Gã nói gì chẳng ai biết , cũng chẳng ai rỗi hơi để ý. Ơ công viên là vậy, ai làm gì mặc ai, cứ người nào biết người đó. Bởi vậy  ngay cách ăn mặc kỳ dị của gã cũng chẳng lôi cuốn được ai. Phía trên áo veste, thắt cà vạt, nom như Giám đốc đương chức ; nửa dưới lại mặc quần đùi, chân đi dép lê nom như thằng bụi đời. Không sao, vậy mới hài hoà dân tộc và hiện đại.
Đang đi gã dừng sững nghĩ ngợi làm cô gái đi sau đâm sầm bộ ngực đồ sộ vào lưng gã. Ái chà…Gã ngẩn tò te trước cô gái  váy  ngắn , chân dài, áo ba lỗ chỉ che chút  xíu trên ngực. Nhìn mặt gã, cô cười thân thiện rồi quay phắt đi khi nhìn xuống dưới. Gã làm điệu nghiêng người, cúi xuống :” Xin lỗi…xin lỗi…”. Gã cúi mãi, cúi mãi , lúc ngẩng lên, cô gái đã đi mất . Không sao, làm như cô vẫn còn đứng đó, gã lại cúi xuống nữa.
Dòng người vẫn vượt qua, chẳng ai thèm coi thằng dở hơi kia diễn trò gì. Gã lại rút điện thoại ra oang oang :” A lô…a lô…”. Bốp…Một thằng cha nào đó đá vào đít một cú trời dáng làm gã ngã chúi . Không sao, lỗi tại gã cản trở dòng người nên ăn đá là chuyện thường.
Gã xoa đít, hít hà rồi  loẹt quẹt đôi dép đi tới đám các cụ tập thái cực quyền . Huấn luyện viên là một ông thày mặc đồ nhiễu xanh nhạt, nước da trắng hồng. Gã thừa biết ai muốn tập phải ghi danh và nộp cho ông thày khoản tiền lớn. Gã chẳng nộp cắc nào, cứ ngang nhiên đứng vào hàng, bắt chước các cụ giơ chân giơ tay . Các miếng võ mỗi lúc thêm phức tạp nhưng với gã chẳng có gì khó, cứ một tay ôm cặp trước ngực, tay kia cầm điện thoại, gã uốn éo thân hình chẳng ra  thể dục nhịp điệu cũng chẳng ra thái cực quyền. Càng múa may gã càng hứng chí, rồi bắt chước ông thày, gã hô to :
” Lấy tĩnh chế động, dùng nhu khắc cương…đả…!”.
Bộp, gã lại ăn một cú đá nữa. Lần này do một bà già tung cước song phi vào đít  làm gã ngã bổ ngửa.  Gã ngồi bệt , giương mắt coi có ai nhìn. Các cụ ông và cụ bà vẫn chăm chú múa quyền theo tiếng hô của ông thày , chẳng ai thèm hé mắt . Không sao , gã xoa đít đứng dậy, cắp cặp hùng dũng bước tiếp.
Trời đã sáng bạch. Gã nhận ra một con chó cứ lẵng nhẵng theo sau. Gã dừng lại, con chó cũng dừng lại. Gã bước đi, con chó cũng bước theo. Ái chà , mày theo dõi tao hả ? Gã ngồi sụp xuống giả vờ nhặt cục đá. Con chó hoảng sợ nhảy ra xa chờ đợi. Thấy gã không động tĩnh, nó lại sán tới. Gã căng óc nghĩ cách đuổi nó đi. A…phải rồi, chó sợ nhất ăn gậy. Cứ đi tới đám các cụ tập gậy đằng kia, cu cậu phải chuồn . Quả nhiên, gã vừa chen vào giữa đám đó, con chó hoảng quá, bỏ chạy luôn . Gã ngây người ngắm các cụ quần áo chẽn bằng nhiễu hồng điều, tay cầm gậy sơn đỏ tiến thoái, vung gậy qua đầu, đâm gậy ra trước nom thật oai hùng và uyển chuyển. Trò múa gậy này hay thật. Cứ loang loáng, loang loáng đến hoa cả mắt. Gã bẻ một cành cây cầm chắc trong tay, đứng vào hàng và bắt chước các cụ lùi lại, bước tới, giơ gậy lên, đâm tới. Càng tập gã càng thích chí. Mặt mũi mỗi lúc một hí hửng , chân cẳng ngứa ngáy như muốn nhảy cẫng. Bỗng gã nghe “độp” cái sau lưng. Ái chà bà già dữ ghê, chơi luôn một gậy vào lưng gã. Gã quay phắt lại, giơ cành cây lên nghênh chiến,“độp” -  lưng gã lại xơi một gậy nữa, lần này do một ông già có bộ râu dê bạc phơ. Hỏng, hỏng rồi, Gã kẹt giữa ba bốn cây gậy tua tủa trỏ vào người. Gã ngồi thụp xuống rồi cứ thế bò lồm cồm . Ra khỏi đám múa gậy một quãng gã mới dám đứng lên sửa lại áo quần.
Mới bước được vài bước gã đã quên béng cú đá đít và cú ăn gậy vừa nẫy, cứ như là chưa bao giờ trải qua nỗi nhục nhã đó. Gã lại thong thả bước trong công viên lúc này  đã vắng đi nhiều. Rồi gã ngồi xuống một ghế đá. Như nhớ ra chuyện gì, gã đứng lên, nhặt một cục gạch  đưa lên miệng làm micro, nhìn khắp bốn xung quanh như nhìn cử toạ trong hội trường lớn, ưỡn ngực dõng dạc :
“Kính thưa toàn thể các đồng chí…”
Bỗng một cú đập vào vai làm gã nhảy nhổm. Đứa nào thế ? Đứa nào láo thế  dám phá diễn văn khai mạc của tao? Bảo vệ đâu, bắt ngay, bắt ngay…Không có bảo vệ nào cả, trước mặt gã chỉ có đôi trai gái mặt mày bặm trợn. Thằng con trai cắt tóc đầu đinh, đứa con gái tóc tém quần soọc ngắn  tới đít, tay vảy vảy chiếc ống tiêm.
“ Phắn ngay, trả ghế cho tụi tao phê. Già rồi, ở nhà  với cháu, ra đây làm gì ?”
Gã sợ điếng người. Trong mắt gã biến sạch cả cử toạ lẫn hội trường,  còn lại mỗi  cái ống tiêm chắc dính đầy virus HIV. Nó chỉ đâm nhẹ vào người là đời đi đứt. Gã vội vã chắp tay vào nhau, vái  lia lịa :
“ Em…em lậy anh chị…anh chị tha cho em…”
Đứa con gái lôi phắt chiếc điện thoại di động trong túi gã ra, bật cười :
“ Tưởng đồ xịn …hoá ra đồ chơi con nít…”
Thằng con trai giật cái cặp giấy mở ra coi :
“ Tưởng gì…toàn báo cũ vứt đi…đ.m...thằng cha này chắc mới xổng Trâu Quỳ ra …Thôi phắn cho nhẹ…”
Gã lại lĩnh thêm một cái đá đít nữa. Lần này của thằng xì ke bụi đời nên  đau điếng, đau gấp nhiều lần so với mấy cụ tập thái cực quyền với múa gậy lúc nãy. Không sao cả. “Nó đánh mình khác nào nó đánh bố nó”. Gã lôi AQ của Lỗ Tấn ra an uỉ . Thôi tránh xa thằng bụi đời và đám võ dân tộc, thời đại hội nhập  toàn cầu, phải tìm tới hiện đại . Gã nghĩ thế và ưỡn ngực, dõng dạc bước vào giữa công viên nơi có tiếng nhạc tây ầm ĩ.
Kia rồi, hai chiếc thùng loa lớn đặt giữa một đám các cụ tuổi “hoàng hôn” cả rồi còn ôm nhau nhảy những bước đầu tiên trong đời theo điệu tango. Họ đều là cán bộ hưu, khỏi lo kiếm tiền, khỏi lo đấu đá, chỉ lo sao khỏi đau xương đau cốt, khỏi có mỡ trong máu, khỏi có đường trong nước tiểu để thụ hưởng cho thật hết thú vui trần thế của những năm tháng còn lại sau suốt một đời cách mạng.
Nhạc bài “ Chiều Mát-xcơ-va” quen thuộc chợt nổi lên. Gã giương tai nghe như nuốt từng nốt. “ Chiều thanh vắng là đây âm thầm gió rì rào…”. Cả một thời du học  Liên xô từ đời nảo đời nào ào ào sống lại. Cây bạch dương…Rượu vốt-ca… Trường đại học Lômônôsốp…Hồng trường…Lăng Lênin… Một ma lực nào đó đưa chân gã vào giữa đám đông rồi hoà theo tiếng nhạc, gã đu đưa thân hình, tưởng tượng ôm ai đó cùng thả hồn theo điệu nhảy. Càng lúc trong người gã càng rạo rực như có cả trăm ngàn con kiến đang châm đốt khắp châu thân. Nhạc dứt gã vẫn còn lắc lư và chợt nổi máu muốn làm một cái gì đó thật “hoành tráng”.
Kia rồi…Gã hùng dũng bước khỏi đám nhảy, leo lên bậc tam cấp của đài phun nước rồi bất ngờ gã tót lên cái bệ xi măng cao chót vót . Gã đứng lênh khênh, hướng về phía  đám đông lớn tiếng :
“ Coi đây …coi đây…”
Tiếng nhạc dừng phắt. Mọi người im thin thít trố mắt nhìn gã đứng như trời trồng trên bệ cao, một chân đưa ra trước, một chân doãi về sau, một tay nắm lấy ngực áo, một tay giơ lên. Gã đứng im phăng phắc, bất động toàn thân, tay chân không nhúc nhích, cả chớp mắt cũng không, tuồng như đã hoá thành tượng đá. Rồi bất chợt gã gào lên :
“ Vùng lên…hỡi ai nô lệ ở thế gian…vùng lên…hỡi ai cực khổ bần hàn…”
Đám đông lặng hẳn đi. Rồi khi hiểu ra thằng cha đứng trên kia đang chơi cái trò gì, tất cả oà lên  phá ra cười và vỗ tay như sấm.



Thứ Bảy, ngày 28 tháng 1 năm 2012

VỀ MỘT THỜI...HÀ NỘI (1)



MỘT

1.

      Thử tưởng tượng, bỗng một ngày nào đó, sau những trận mưa lớn kéo dài, tất cả các con sông đều dâng cao tới mức nước lịch sử, đúng lúc đó, sóng triều tại các cửa sông đổ ra biển cũng dâng cao nhất.
      “Trong cơ hội trùng phục có tính cách lịch sử đó, một trăm mét nước đó sẽ phủ lên làng mạc ruộng đồng, thành phố. Cầu Long Biên,Nhà thờ lớn, Tháp Rùa, đền Ngọc Sơn,Cột Cờ… sẽ cuốn trôi theo nhà cửa, con người, con vật, tiện nghi...
      “Thử tưởng tượng, khi cơn hồng thủy ấy  tới ...
      “Bạn sẽ làm gì ?”
      Mặc dầu trong đầu mỗi người đều loáng thoáng một câu trả lời, nhưng không ai muốn là người đầu tiên hưởng ứng đề xuất độc đáo của anh kỹ sư thủy văn ném ra trong một cuộc họp mặt vui vẻ.
      “Theo  lý thuyết  xác xuất,  nếu giao  máy  chữ cho  một con khỉ, rất có khả năng nó đánh ra được một vở bi kịch của Shakespeares. Bởi vậy, cái cơ hội trùng phục có tính cách lịch sử ấy rất có thể xảy ra. Nào, mời cô Vân, trước ngày tận thế, cô sẽ làm gì ?”
 Anh ta chỉ vào tôi, và lập tức mọi người nhao nhao lên thúc giục.
Tôi ấy ư, thú thực, tôi chưa sẵn sàng một câu trả lời nghiêm chỉnh. Cách đây vài năm, tôi có được xem một phim viễn tưởng nước Nhật chìm dưới đáy biển do một đứt gãy địa tầng, lúc này tôi loáng thoáng nhớ lại hình ảnh những chiếc ô tô, những nhà cao tầng bị sóng thần quét tung lên trời, những bà mẹ bế con, những cặp tình nhân tuyệt vọng chạy trốn trên đường phố đang chìm dần dưới làn nước hung dữ... Nếu được báo trước một cái chết như thế, thà chọn một liều thuốc ngủ còn hơn. Dù vậy, tôi sẽ làm  gì trong cái ngày trước đó ?
 Tôi liếc nhìn chồng tôi đang cười mủm mỉm vẻ như chờ đợi kết quả một cuộc thử nghiệm. Và rồi ý thức bổn phận chợt tới, anh vội tìm cách gỡ rối cho tôi như bao trường hợp khác : đỡ lấy cái làn khi tôi đi chợ về, giành lấy việc khi tôi sắp sửa lau nhà, giặt quần áo, rửa bát...
      “Tôi không ưa bàn những chuyện xa vời. Hiểm họa hạt nhân còn có xác xuất lớn hơn là cơn hồng thủy ấy. Tuy nhiên tôi cũng trả lời thay bà xã, khi cái “cơ hội trùng phục ấy xảy ra, hai đứa sẽ vét hết tiền túi... ngày ngày đi ăn đặc sản cho tới khi cái cửa hàng ấy chìm dưới đáy biển”.
      Câu trả lời của chồng tôi làm nổ ra một trận cười khiến tôi chỉ muốn chui xuống đất. Dường như cái khả năng trừu tượng hóa, suy tư bay bổng của anh đã trút hết vào công việc  nghiên cứu  các  kiểu cầu vượt sông  nên  thường ngày anh chỉ nói rặt những điều cụ thể, trần trụi và thực tế như cái câu trả lời kia. Tôi muốn kêu to lên đó chỉ là ý kiến của anh thôi, trong chuyện này, tôi không cần anh đại diện, vào lúc đó, tôi chưa biết mình sẽ làm gì, có điều chắc chắn không còn nhằm tới bồi bổ cho cái dạ dày.
Chồng tôi là một người rất lạ, anh mải sống tới mức dường như  thường quên mất trên đầu anh là cả một bầu trời vô cùng tận chứ không phải chỉ có cái trần nhà gắn đèn ống và chiếc quạt quay. Bởi vậy vào những buổi tối, lẽ ra mải mê trước màn hình tivi như anh, tôi thường bắc ghế ra ban công ngước nhìn vòm trời, ở đó vô số các chòm sao chẳng biết từ đâu tới và đang đi về đâu.
Chòm sao Kim Ngưu, chòm sao Song Mã, chòm sao Thần Nông... trong cái hỗn độn vô cùng vô tận kia, con người đã cố gắng “thiết lập một trật tự” bằng cách phân loại, vẽ bản đồ, đặt tên cho chúng, theo tôi, chuyện đó chẳng là cái gì, hãy cứ ngắm chúng trong hỗn mang, ban sơ chẳng thú vị hơn sao? Chồng tôi không hề biết tới cái thú đó, hết tivi, anh kéo tôi vào giường, và lạy trời, điều này anh không thể nào biết được, ngay cả trong những đợt sóng xung kích yêu đương của anh dâng lên ào ào , đôi mắt tôi vẫn len lén qua cửa sổ, nhìn ra bầu trời chi chít những chòm sao đang tụ hội.
Khi đã làm xong cái việc cuối cùng trong ngày, chồng tôi thường bị lôi tuột vào giấc ngủ để mặc tôi nằm trằn trọc với ám ảnh của bầu trời tôi đã ngắm nghía suốt tối. Đương nhiên, trong chuyện này, chồng tôi không có lỗi, luôn luôn anh vẫn là người đàn ông tử tế mà tôi đã chọn và đã lấy. Một căn hộ có hai phòng, một chức vụ kỹ sư, một dáng người khỏe mạnh, một tính cách tận tụy... thử hỏi cô gái như tôi có thể chọn đâu được người hơn thế nữa  ? 
Vậy là tôi đã lấy chồng  sau một  thời  “tìm hiểu” … ba tháng.  Đám bạn  xúm vào khen chê, bàn ra tán vào, thậm chí ngay tới lúc tôi ngồi vào bàn trang điểm cô dâu rồi, một cô bạn còn ghé vào tai tôi nhỏ to :
        “ Bỏ lão ấy đi, bỏ đi”
        “ Ừ nhé, tao bỏ lão ấy nhé...”
        “ Lẻn đi, lẻn ra cửa sau hãy còn kịp”
      Tôi cười và thay vì tháo cái mũ cô dâu ra, tôi cầm lấy cục son tô vào môi. Thôi nhé, vĩnh biệt chúng mày, cái đám quỷ con đang cười rúm vào nhau kia. Năm năm cùng ngồi dưới mái trường Đại học Tổng hợp văn, đú với nhau thế đủ chán rồi, bây giờ tới lúc chia tay mà đi làm... vợ.
Ngoài cửa có tiếng xe hơi rồ máy, tiếng pháo nổ đì đẹt, có người vào báo họ nhà trai đã tới xin đón dâu, tôi cuống lên vì một bên lông mày bị tô hỏng, cô bạn ngồi bên vẫn cứ cười cợt : “Lẻn đi, lẻn ngay đi...”  Ừ thì tao lẻn đi đây, lẻn cả lũ con gái chúng mày để đi tới một người đàn ông trong một căn hộ, đóng kín các cửa lại và như thế người đời gọi là “xây dựng gia đình”.
Thời con gái chẳng mấy ai là không một lần tưởng tượng đám cưới mình sau này, riêng tôi thì hiểu lắm, ít ra là với vài người tôi đã yêu và đã chia tay. Người xung quanh bảo cái tuổi Cọp của tôi cao số lắm, phải đi những ... “hai lần đò”, bạn bè thân thiết lại bảo tại cái tính cứng rắn của tôi, hiểu rõ hơn cả, thực ra chỉ riêng “những người trong cuộc”, nhưng thôi hãy để các vị đó sống êm đềm và yên ổn vợ con.
Rốt cuộc đám cưới của tôi là thế này đây. Xe hơi đưa chúng tôi chạy vun vút qua các phố, chồng tôi mặt mũi hí hửng ghé vào tai tôi nói nhỏ:
“Em yên tâm, mắt tô đậm vậy, lát nữa đứng dưới ánh đèn mới đẹp”.
Tôi giật thót tim, quả thực vừa nãy, mấy cô bạn đã quá sốt sắng tô đôi mắt khiến nó trở thành như của diễn viên ra sân khấu và lúc này đúng là tôi đang lo chuyện đó. Tôi liếc sang bên, phục lăn, anh thật thông minh , đoán được cả ý người khác. Tôi cứ lan man chuyện đó trong lúc chiếc xe hoa vẫn chạy và khi mở cửa dắt tay tôi xuống, anh lại nói một câu khiến tôi sa sầm mặt mày:
“Em đừng tưởng anh đoán đâu, anh đọc đấy, anh đọc được ý nghĩ của em đấy”.
Chao ôi còn gì kinh khủng hơn lấy phải một anh chồng lúc nào cũng như  là đang “đi guốc trong bụng” mình, mọi ý nghĩ dù thầm kín đến đâu cũng bị phơi bày, mọi tưởng nhớ tới kỷ niệm quá khứ đều bị bại lộ, và như thế chỉ có nước biến thành cây hoa hướng dương hướng về phương mặt trời duy nhất là ông chồng mình thôi.
Tôi có đọc trong sách, nghe nói ngày xưa Mỹ có đủ các máy móc tra tấn người tù nhưng chẳng có cái máy nào đọc được ý nghĩ con người. Chồng tôi khoác lác vậy thôi, nếu không anh đã nổi tiếng thế giới, đã được đưa đi khắp nơi để biểu diễn cái trò đặc biệt ấy, giống như một người đàn bà nào đó “nhìn” được bằng tay mà báo chí một dạo đã làm rùm beng. Tuy nhiên, nỗi phân vân ấy cứ bám riết lấy tôi suốt trong buổi cưới khiến tôi cứ ngơ ngơ  ngẩn ngẩn bước theo anh đi tới các bàn để nghe những lời chúc tụng, nhận những chiếc phong bì tiền, lúng búng cảm ơn làm anh phải nhắc khẽ :
      “Cười lên em, cười lên cho người ta chụp ảnh”.
      “Có thực anh đọc được ý nghĩ em không ?”
      Anh chưa kịp trả lời, chúng tôi đã tới bàn bạn bè, lập tức chúng nhao nhao lôi kéo, cười nói hỏi han, chúc tụng, thôi cứ là náo loạn cả lên.  Được thể,  mấy  ông  thợ ảnh xấn tới, bấm lia lịa toàn ảnh gái đẹp. Cô bạn lúc nãy lại ghé tai tôi :
      “Trốn đi, chui dưới gầm bàn này, trốn đi”.
      “Ừ nhé, tao để “lão ấy” lại cho chúng mày nhé”.
      “Ấy chớ, để lại cho đứa nào phải nói rõ họ tên kẻo chúng nó tranh nhau, xé lão ấy ra mỗi đứa một mảnh”.
      Cả bọn lại cười rúm vào nhau. Chồng tôi đứng ngẩn người, chơ vơ giữa bầy con gái nom cứ như  anh kẻ trộm lẻn vào nhà người ta giữa lúc đông đủ mọi người. Quả thực ngồi giữa đám bạn bè  chưa chồng con, chưa ràng buộc, nói cười hơn hớn, len lén vào đầu tôi ý nghĩ buồn rầu là chính tôi đã bị anh ta ăn trộm, mang tôi đi khỏi đại gia đình các cô gái hồn nhiên này. Rồi như sợ chồng tôi đọc được ý nghĩ, tôi vội vàng xóa ngay nó đi bằng một câu hỏi :
      “Em đố anh, Hồng Loan nói gì làm cả bọn cười lăn ra thế kia ?”
      Mặt anh chợt ngẩn, thoáng ửng đỏ, miệng lúng búng chẳng nên lời. A, hóa ra, anh khoác loác thực, đến nói ra lời cũng chẳng nghe được huống hồ đòi đọc ý nghĩ người ta. Tôi nhẹ nhõm cả người, tươi tỉnh theo chân anh đi qua bàn khác, không quên gởi lại một nụ cười vĩnh biệt... thời con gái. Đồ phản bội, quân đào ngũ... vâng, xin các chị cứ chửi em đi, rồi một ngày nào đó... tôi chợt ngẫm tới câu thơ của Hàn Mặc Tử:
            “Ngày mai trong đám xuân xanh ấy,
            Có kẻ theo chồng bỏ cuộc chơi...”
      Thôi, chẳng còn những buổi tối hai đứa chúng tôi, con Hồng Loan và tôi, hai người hai chiếc xe đạp lang thang khắp phố phường, hoặc là dọc theo đường Cổ Ngư, ngắm trăng trong sương mù Hồ Tây, đứa nào đứa ấy buồn rười rượi mà chẳng hiểu buồn vì cái nỗi gì, hoặc là cười rúc rích trên ghế đá vườn hoa Chí Linh mà cũng chẳng có cái gì đáng cười, tự dưng thế thôi, như là mưa nắng vậy. Thế nhưng khi đã làm vợ thì chẳng còn cái gì  “tự dưng” được nữa, làm bất cứ cái gì cũng phải “hợp lý”, “lô gích”, nếu không, cái người đàn ông luôn luôn có mặt bên cạnh mình sẽ tròn xoe mắt kinh ngạc, vặn vẹo : tại sao ? ở đâu? như thế nào? nhất chồng tôi lại là nhà kỹ thuật , mọi thứ với anh đều phải hợp lôgich, đúng thủ tục, đúng quỹ đạo, cứ như những bánh xe một toa tàu trên đường ray vậy.

                                         (còn tiếp)


GÁI...CÔNG TY (!)




Cơn mưa chiều phủ trắng vườn, ngoài đó chẳng  thấy gì ngoài những tàng cây vật vã, con đường mưa xiên chéo và một giả sơn trơ trọi.
Thảo ngồi sau  cửa kính, ái ngại nhìn chú cóc bơ vơ trên vạt cỏ.Đôi mắt nhìn trời,bốn chân khua khua cố nâng cái bụng căng tròn ,tuyệt vọng buông xuôi thôi không còn động đậy.Hoá ra Thảo còn sung sướng hơn chú,tha hồ mưa,cô cứ ngồi trong nhà nhìn ra và chẳng nghĩ gì.Vả lại,có gì mà nghĩ ? Chờ đợi cô ở phía trước,có...dăm bát cơm nấu sẵn trong nồi điện,tô canh chua còn từ sáng qua,xoong thịt kho trong tủ lạnh , khi ăn sẽ tống hết vào lò microwave.Một bữa cơm như một nghi thức, vừa ăn vừa ghé mắt coi  tivi,tới chập tối,bỏ đĩa DVD mới mua vào máy , thường là  phim tình cảm pha chút hình sự hoặc phim bộ nhiều tập quẩn quanh ba chuyện yêu,cưới,đẻ và ra toà.
Tuy vậy,đôi khi cũng còn một cú điện thoại réo ầm ĩ làm xáo động căn buồng.
” Thảo hả ? Còn sống hay chết rồi?.”
“ Đang chết...”
“Chán quá,có cả triệu thằng đàn ông mà trời không thí cho tôi lấy một thằng.Làm gì cho hết ngày đây?”
“Thở đều..”.Thảo cười to,”rồi đếm một, hai , ba, bốn, năm , sáu, bảy , tám....”.
Cô bạn cúp máy,căn buồng lại rơi vào buổi tối lắng im  của ngôi nhà giữa vườn. Tuy nhiên còn một trò nữa có thể lấp kín buổi tối : chiếc máy vi tính.Nó nằm góc phòng, thường bị bỏ quên với dòng chữ chạy ngang màn hình :“ đừng hy vọng hão” “quên đi ...” hoặc “nhớ cho cá ăn”...Cô nhận dịch thuê ngay trên máy để có khoản phụ thu gần bằng lương Công ty.Tất nhiên trong ổ cứng máy vi tính ngoài những bản dịch  còn có thư từ ( cả những bức thư tình đã cũ ),những trang nhật ký, ghi chép...tất cả được bảo vệ bởi những mật mã mà đôi khi chính cô cũng quên.Và thế là bị chôn trong máy vi tính rất nhiều ý nghĩ thầm kín,nhiều hờn giận ,nhiều buồn vui mà nếu được in ra còn hay hơn khối truyện tình nhan nhản trên các báo địa phương và trung ương.
Tuy nhiên Thảo không định trở thành nhà văn,tuyệt nhiên không, cô chỉ thành thực ghi chép.Nhất về cánh đàn ông.Họ đến và đi như những cơn mưa chiều.Có một ông boss , khi giới thiệu cho Thảo, cô bạn gái đã nói một câu rất marketing :
”Đớp lão này đi,nuốt ngay được cái nhà mặt tiền“.
Thảo liếc dong nhan boss mà thấy lạnh sống lưng.Nếu phần trên hình quả bưởi thì phần dưới lại gợi ra hình quả địa cầu.Cô bạn  cười cợt :
” Không sao,không sao...cái nết đánh chết cái đẹp...”.
Thảo nén lòng cắp ví đi dancing với boss tới lần thứ ba thì nhận ra rằng voi chui qua lỗ kim còn dễ hơn nhà mặt tiền của boss chui qua cổ họng .Khi boss không đủ kiên nhẫn đợi chờ,chuyển hệ sang một em bồ nhí và khoe rằng chỉ tốn có “hai vé” là được hầu hạ tận tình cả tháng thì với Thảo boss đã biến mất như chưa hề có trên cõi đời .Cô bạn  tiếc hùi hụi :
“ Trời ơi sao mày dại thế,hào phóng với lão chút đi .Vợ chết,con đã lớn, nhà Hà Nội, biệt thự Sàigòn , lấy lão mày chỉ ngồi đếm đôla ...”
Thảo im lặng, nước mắt chợt ứa ra.Cô bạn vội an ủi :
“ Thôi được,thôi được,tôi biết cái môđen của chị rồi,phải yêu cơ,đúng không ? Lấy chồng không  yêu coi như mua nhầm đất quy hoạch phải giải toả ? Đúng không ? Thôi được,tôi sẽ kiếm cho chị thằng khác.”
Đó là một chàng cao lớn,ăn mặc rất mốt,áo phông Ý,quần Texwoood Mỹ, giày Addidas Pháp, túi Việt kiều ngang lưng, xe máy 250 phân khối, trầm tư nhiều hơn nói năng.Tóm lại,”một chàng trai như thế” thì đến hoa hậu cũng phải xiêu lòng huống hồ Thảo, cô gái mồ côi, ru rú trong căn nhà nhỏ ngoại thành, ngày ngày phóng xe đi làm Công ty với đồng lương  khiêm nhường.
Thế nhưng nhìn ngôi nhà cha mẹ để lại,người ta dễ lầm tưởng cô có của chìm của nổi ăn cả đời chẳng hết ,cô đi làm chẳng qua để kiếm chồng vậy thôi.Chàng môđen kia chắc cũng lầm vậy nên sau vài buổi tới nhà bỗng dưng Sở làm của chàng nảy ra rất nhiều đột xuất khiến  những cuộc hẹn cứ lỡ hoài  và cô bạn đành phải mở cuộc điều tra để ngã ngửa thấy rằng hầu hết những đột xuất ở Sở đều có nguyên nhân do con gái ông Giám đốc và rốt cuộc,Thảo  cũng được giải thoát khỏi những chờ đợi mỏi mòn.
Thôi nhé,vĩnh biệt tiếng xe máy phân khối lớn,vĩnh biệt những buổi ngồi bên nhau nhìn mưa ngoài vườn,nói những chuyện chỉ có trong cổ tích,vĩnh biệt tình yêu là cái đang biến thành  tương quan số học.
Ngày xưa, “ Gái công trường như hoa thiên lý” , không lẽ ngày nay,“gái Công ty như …khỉ leo giây” ? Thảo cười cay đắng , quả thực cứ leo giây mãi cũng chẳng vắt vai được mối tình nào. Gái Công ty  yêu đương cũng phải qua “tiếp thị” , điều kiện trao đổi , ký tắt trước khi lập hợp đồng chính thức. Bởi vậy xin chừa những mộng mơ hão huyền,những “hoàng tử của lòng em”, những chỉ non thề biển chỉ có vào thời...tiền sử.Cô tránh hết mọi hành vi vô cớ (lang thang vô cớ, buồn vô cớ...),cô chỉ làm việc  gì có lợi và nhắm tới mục đích cụ thể.
Rất lâu sau , khi mọi việc đã chảy đều theo nếp lặp lại của những việc vặt trong nhà,cô đã hoà nhập được vào thế giới đồ vật xung quanh,lầm lũi như cái ghế hoặc cái chổi bị bỏ quên trong góc nhà thì bỗng vào lúc gần nửa đêm réo lên hồi chuông điện thoại .Một giọng đàn ông xin lỗi không thể không làm cái việc kỳ quặc này.Anh không phải người chơi số đề nhưng vừa chợp mắt,anh nằm mơ thấy một con số mà nếu như anh không bấm nó ngay trên bàn máy điện thoại  thì chắc hẳn sáng mai sẽ xảy ra một thảm hoạ kinh hoàng.Tim  đập mạnh và cô nén cười :
“ Tận thế phải không ?”
Không đợi trả lời,cô cúp máy.Thôi nhé,tránh xa những cuộc phiêu lưu chỉ dẫn đến hiểm hoạ như chàng môđen dạo trước.
Nhưng lạ thay khi chìm lại vào bóng đêm,cô không thể nào lấy lại  được giấc ngủ đã mất.Cô cứ trằn trọc với bao ý nghĩ như bầy đỉa trong đầu.Anh ta là ai ? Con khủng long cuối cùng của chủ nghĩa lãng mạn đang hấp hối trong nền kinh tế thị trường? Một gã tán gái bậc thày ? Hay một con người cũng đang trong khoang kín một con tàu vũ trụ lang thang trong đêm như cô ? Cô ngồi bên máy điện thoại hy vọng réo lên lần nữa.Cô  nghĩ tới những tín hiệu con người vẫn phóng lên trời dò tìm sinh vật ngoài trái đất.Có lẽ anh cũng là một E.T.* muốn báo trước một hiểm hoạ nào đó qua cú điện thoại vừa rồi cô không biết đã cắt ngang.
Và rồi trong đêm vắng,cô cứ ngồi lặng lẽ bên chiếc máy vô tri,cháy ruột cháy gan như người mẹ chờ đứa con trở về từ bên kia thế giới.               
” Lên tiếng đi,lên tiếng đi...”, cô thì thầm.
Vào lúc tảng sáng,ngoài cửa sổ đã xuất hiện những tia nắng đầu tiên,sự chờ đợi đã hết,dường như nghe thấu lời cô khẩn cầu ,chiếc máy điện thoại bất ngờ réo lên .Tim cô đập mạnh,đầu nóng bừng : người E.T. đã quay trở lại ? Cô trân trọng nâng máy lên và bên tai chợt vang lên giọng lảnh lót quen thuộc của cô bạn gái :
“ Thảo đấy hả ? Dậy chưa ? Này,vui lên, tin mừng đây, hôm nay tớ sẽ giới thiệu cho cậu hẳn một lão Tổng Giám đốc sắp goá vợ...”
Chiếc máy tuột tay rơi xuống đất cạch một tiếng .Thảo nằm vật xuống giường.Cô nhìn thấy trước mắt cả một ngày dài, nguyên khối như một tinh cầu giá lạnh...



* người ngoài trái đất.

Thứ Sáu, ngày 27 tháng 1 năm 2012

HÀ NỘI "HỒI ẤY" (39 VÀ HẾT))


                    (tiếp theo và hết)
 
“ Để làm cái gì kia chứ ? Để làm cái gì…”, tôi gầm gừ trong miệng vào lúc đôi chân vẫn cứ bước tới. Khi ở sát bên nàng tôi chợt nhận ra rằng tôi chỉ là một con vật khốn khổ bị dẫn dắt bởi sự sắp xếp của nàng, có giãy giụa cũng uổng công như con ruồi dính mạng nhện.
Nỗi uất hận bốc lên ngùn ngụt cùng với sức hút kinh người của những vùng tối trên thân thể nàng làm tôi đâm bổ xuống như con diều hâu thấy gà con.
Nàng chống đỡ quyết liệt, mắt ánh lên hung dữ, nhưng mỗi lúc tôi ngừng , nàng lại lôi kéo tôi vào cuộc giằng co cho tới lúc nàng hét lên và tôi hiểu rằng từ lúc này tôi đã bị chôn vùi vĩnh viễn ở trong nàng.
-                     Anh khá lắm…
 Nàng hôn một cái sau cùng lên má tôi, toét miệng cười và châm cho tôi điếu thuốc thơm.Tôi chẳng hề tán thưởng lời khen tặng rất chân tình của nàng, chỉ rít một hơi thuốc thật dài và chẳng hiểu sao tôi lại ngứa miệng nói rằng cái việc vừa nãy lẽ ra phải xảy ra từ lâu rồi, từ cách đây hơn một năm kìa. Nàng đẩy bật tôi ra sầm mặt :
-                     Anh nói thế là thế nào ?
-                     Là thế đấy…
-                     Hoá ra anh vẫn còn thù em hả ? Đã bao nhiêu lần em nói… tại anh thôi, trong lúc có người tới tấn công thì anh bỏ đi biệt tăm… em là phụ nữ chống đỡ sao được…
Đôi mắt đen láy của nàng lại chớp chớp một cách rất tội tội như ngày trước khi nàng chưa bỏ tôi đi lấy chồng làm tôi phải nghĩ rằng cái bề ngoài của nàng sao quá khác ngọn lửa ngầm hung dữ khi nãy. Tôi lại suy ra ở nàng Ánh Tuyết, nàng “ ngựa vía” và nàng Cẩm Lai , cái ngọn lửa ngầm ngùn ngụt ấy chẳng khác nhau là mấy, bằng vào kinh nghiệm tôi đã được trải qua với cả ba nàng. Trong khi đó… tôi buồn nhói lên nghĩ rằng chính người con gái tôi yêu duy nhất lại vẫn là một vườn địa đàng khép kín, bí ẩn, chợt có chợt không như một ảo ảnh không bao giờ tới được. Đúng vào lúc đó cái hình ảnh bên ngoài cửa sổ làm tôi sững sờ đến không còn tin vào mắt mình, tôi lắc lắc đầu để biết mình không nằm mơ, chồm dậy nhìn thật kỹ. Trời ơi, liệu tôi tỉnh thật không đây ? Người con gái đang đứng sau song cửa sổ ghé mắt nhìn tôi kia chính là NÀNG, người tôi vừa chợt nghĩ tới. Tôi vùng ra khỏi Ánh Tuyết, chạy tới cửa sổ gọi to, nhưng đúng như một ảo ảnh, nàng đã biến mất.
-                     Anh gọi ai thế ? Có phải kẻ trộm không?
 Ánh Tuyết đã tới sau tôi, run cầm cập, toàn thân trằng toát không một mảnh vải che. Tôi quát lên :
-                     Mặc quần áo vào.
-                     Nhưng anh nhìn thấy ai ? Em hết cả hồn.
 Tôi không trả lời, mở toang cửa sổ, nhảy phắt ra ngoài vườn. Không, không có ai, đến lúc này tôi mới nhận ra mảnh trăng muộn treo trên đỉnh đầu đang toả xuống một thứ ánh sáng lờ mờ. Không lẽ chính cái đó làm nàng tỉnh giấc theo tôi tới đây, tôi rùng mình nghĩ tới cảnh tượng vừa trải qua với Anh Tuyết một khi lọt vào mắt nàng. Không, không thể thế được, chắc chắn nàng đang ngủ triền miên trong căn phòng có bức tranh vẽ nàng. Tôi trèo trở lại vào buồng, Ánh Tuyết đã khoác váy ngủ, ngồi bên giường, mắt lấm lét.
-                     Có chuyện gì không anh ?
-                     Không , không có chuyện gì.
-                     Em sợ quá, cứ tưởng … chồng em nó hiện về.
       Nàng cứ run đây đẩy, ôm chặt lấy tôi không cho rời một bước. Tôi đành phải theo nàng lên giường cố nhắm mắt ngủ. Quả thật tôi không sao hiểu nổi sự việc vừa rồi, tôi dám chắc chính Nàng đã tới đây, đứng sau cửa sổ kia nhìn tôi và… biến mất. Nhưng làm sao nàng tới được, nàng vẫn chìm đắm trong giấc ngủ triền miên kia mà, nhất là nàng hoàn toàn không biết tôi tới đây cũng như không biết Anh Tuyết là ai ? Tôi cũng không thể nằm mơ khi có Anh Tuyết bằng xương bằng thịt ở ngay bên mình. Vậy chỉ còn một cách giải thích duy nhất là tôi đã nhìn thấy một… ảo ảnh, sản phẩm trí tưởng tượng sau một đêm đầy căng thẳng như đêm qua. Tôi ngủ thiếp trong vòng tay ôm khư khư của Anh Tuyết, chẳng mộng mị gì, mãi lúc mờ sáng mới chợt thức, mở choàng mắt và rồi cái hình ảnh ngoài cửa sổ lại làm tôi bủn rủn : nàng, phải, chính là nàng với mái tóc sổ tung, đôi vai mảnh khảnh, cặp mắt dịu dàng, mê đắm và lúc này như pha chút giận giữ. Tôi lại nhìn thấy một ảo ảnh chăng, không, tôi cắn thử vào ngón tay đau điếng để biết mình rất tỉnh, vậy là chính nàng bằng xương bằng thịt đã tới tìm tôi chứ không phải đang mơ gì nữa. Tôi gỡ nhẹ cánh tay Anh Tuyết, để yên cô ta ngủ, lần mò xuống giường và bước nhẹ tới cửa sổ.
-                     Em … em đâu rồi…
 Tôi gọi nàng trong hơi thở, chỉ mình tôi nghe thấy, ngay cả nàng nữa, nàng cũng không nghe bởi vì cũng như lần trước, nàng biến mất như một làn khói tan đi trong ánh sáng nhờ nhờ của một ngày đang tới. Tôi mặc nhanh quần áo. Anh Tuyết đã dậy, lôi tay tôi:
-                     Anh đi đâu sớm thế ? Nằm xuống với em đã…
 Tôi bỗng thù ghét cô ta đã lôi kéo tôi lên cái giường dơ dáy kia gây đau khổ cho nàng mà tôi tin chắc đã tìm tới đứng sau cửa sổ kia hai lần trong đêm qua. Tôi đẩy bật Anh Tuyết khi cô ta lại đi tới ôm chặt tôi, lùi lũi bước khỏi nhà, không giải thích một lời. Tôi cắm cổ đạp xe trong phố vẫn chìm đắm trong giấc ngủ về sáng tuy lác đác đã cõ những chiếc xích lô chở người đi tàu sớm. Tuy nhiên tôi chẳng chú ý gì tới quang cảnh Hà nội lúc mờ sáng mà do thường ngày dậy muộn, rất hiếm khi được nhìn ngắm, tôi chỉ nghĩ mau mau tìm đến với nàng. Tôi nửa mừng nàng đã tỉnh giấc, đi lại được, nửa lo nàng nhìn thấy cái cảnh tôi và Anh Tuyết cuốn lấy nhau trên giường, không hiểu nàng sẽ phản ứng ra sao ? Tôi đạp cuống chân, quăng xe đánh xoảng vào cửa nhà ông bà Đ. rối rít gọi. Trời hãy còn chạng vạng, trong nhà có tiếng bật đèn, tiếng mở cửa rồi ông Đ. ló đầu ra :
-                     Trời đất ơi, anh đi đâu sớm quá  thế ?
 Tôi yên tâm thấy vẻ bình thản của ông Đ, vậy là nàng vẫn yên ổn ngủ trong buồng, nếu quả thực đêm qua nàng ra khỏi nhà như tôi thấy, hẳn ông đã cuống lên rồi. Tôi thở phào, hỏi ông mấy đêm nay nàng có thức dậy không. Ong Đ. thở dài, lắc đầu :
-                     Em nó vẫn thế thôi, tối nào cũng chỉ thức một lát lúc chập tối uống mấy thìa sữa rồi lại ngủ.
-                     Bác cho cháu vào coi.
 Không chờ ông trả lời, tôi xăm xăm bước vào nhà trong và xoay nắm đấm mở cửa phòng nàng. Tôi bủn rủn người, căn buồng vẫn như mọi khi, bức tranh đặt giữa, ánh sáng mờ mờ rọi từ cửa sổ, chiếc giường nhỏ chăn màn xếp gọn gàng quen thuộc, chỉ riêng nàng là … không còn nữa. Tôi không hoảng hốt la hét réo gọi nàng như ông bà Đ.,tôi đã được báo trước, và tới lúc này tôi mới cả quyết rằng chẳng phải ảo ảnh hoặc nằm mơ nữa, đêm qua nàng đã thức dậy, rời nhà đi tìm tôi ở chỗ Anh Tuyết là hoàn toàn có thực, thực như lúc này trong căn phòng quen thuộc có bức tranh vẽ nàng đã không còn nàng nữa…

15


Bao nhiêu ngày tháng đã trôi qua , tôi đã lặn lội khắp nơi khắp chốn tìm nàng. Cho tới một đêm hoàn toàn kiệt lực, tôi lần mò trở về căn buồng ngày trước, bức tranh nàng còn đó, trăng tròn lừng lững bên cửa sổ, tôi mới hiểu ra rằng đã mất nàng vĩnh viễn. Rất có thể nàng đã biến mất vào bức tranh huyền ảo kia, và cũng rất có thể một con tàu vũ trụ đã hạ xuống đưa nàng tới một thế giới khác, một nhân loại khác như đêm nào nàng từng mơ ước…


                                   HẾT 

N.T.

KỲ TỚI : "VỀ MỘT THỜI...HÀ NỘI"
                Truyện nhiều kỳ