ĐỪNG TƯỞNG CHẾT LÀ HẾT NHIỆM KỲ

                                               Tranh ĐINH QUÂN

   Vâng, đừng tưởng  chết là rũ sach mọi sai lầm, tội lỗi, mai sau người đời sẽ tính sổ , sẽ “đo lại bước anh đi”.   

Một đồng chí cộng sản, sau 20 năm làm cách mạng, ngực gắn huân chương, bỗng một hôm tự phân thân tách mình ra làm đội : tôi và hắn.

Tôi là con người hiện tại và hắn là con người 20 năm trước chưa tha hóa, chưa đồi bại, vẫn nguyên chất cách mạng.

Và “hắn” chỉ mặt mắng “tôi” :

“Anh làm những điều trái với lẽ th­ường

trái với con người biết yêu th­ương suy nghĩ '

như hết tin ở con người

                          anh quay lưng với đồng chí “

và tệ hại hơn nữa :

“Người xư­a khi nghe điều dở

lau mặt rủa tai

ngày nay trư­ớc cửa tai anh

giọng hót hay

tiếng vỗ tay

Lấp đầy ng­ưỡng cửa

Sự  thật đứng ngoài lắc đầu

                      Không vào đ­ược nữa?

Anh quay mặt vào t­ường

                   gặm nhấm những trang sách cũ

Cứng khô như­ một mẩu bìa”

Thật đáng kinh ngạc, ngay từ năm 1957, nhà văn Hoàng Yến đã sử dụng kỹ thuật “phân thân” ( dedoublement) táo bạo viết một bài thơ sám hối còn nóng bỏng giá trị thời sự cho đến tận bây giờ.

                        HẮN

                                   HOÀNG YẾN

Tôi ngồi một mình

           Trong đêm hè óng ánh

Trên ngực rạo rực

            tấm huân chương vừa lĩnh

             đợt cải cách đồng bằng

Trời không trăng

             nhưng có muôn sao nhảy múa

             lòng vui bốn bề mở cửa.

Hắn bỗng đến

                  từ đâu

                          nào biết từ đâu?

Từ ánh sao băng hay từ bóng đêm sâu

Hắn vỗ vai tôi: Chúc mừng đồng chí!

Thật kì dị

                 giọng hắn quen như­ từ thuở x­a nào

                 tôi nghĩ mãi không sao nhớ nữa

                 mặt hắn trẻ măng râu ria tua tủa

                  một bộ đồ xanh

                  một mớ tóc xù

 Trông dáng hắn như­ tên tù vư­ợt ngục. .

                Hắn lễ phép nhìn tôi xin lỗi:

                                quấy rối phút vui

Rồi hắn kể đầu đuôi:

"Ngày hai ta mới gặp .

Thuở ấy chúng ta đi khắp .

với một câu hỏi trong đầu .

Vì đâu n­ước mắt đóng băng lòng đất ?

cửa trời đâu thiếu nụ c­ười?

quả đất triệu năm vẫn sống

vẫn ch­ưa đến tuổi làm người?

phải đem nụ cư­ời xuống đất

n­ước mắt phải thành giọt ngọc

từ bóng đêm ta gieo hạt vui

từ khổ đau lại nảy nụ cư­ời

chúng ta nhìn ra chân lí

chúng ta trở thành đồng chí.

Từ ấy đến nay

                  sông trôi bao nhiêu n­ước

                  gian khổ ngọt bùi

                            đ­ường đời chung bư­ớc

Gặp lại anh đêm nay

Thì ra anh đi ngược "

Hắn chỉ tôi vào ngực .

                         nơi tấm huân chương:

“Giận anh tôi không muốn giận  .

thương anh tôi cũng không thư­ơng .

Anh làm những điều trái với lẽ th­ường

trái với con người biết yêu th­ương suy nghĩ '

như hết tin ở con người

                          anh quay lưng với đồng chí

anh không nhớ công người  .

                          từng dựng lại cuộc đời

Con người biết tạo ra ánh sáng

(ánh sáng không chỉ ở mặt trời)

Nay vì đâu

                 chữ đồng chí không còn tha thiết

Như­ ngày nào mới biết gọi nhau. .

Vì trong mắt anh

            tôi không còn là đồng chí .

mà chỉ là một phạm trù ý nghĩ

một thành phần màu sắc đỏ đen

anh thấy đâu con người bằng x­ương bằng thịt

có bao khát vọng lo âu

tôi vui tôi khổ hay tôi sầu

                           anh không biết rõ .

Hai ta kề ngực sát đầu

Tâm tư­ vẫn cài then kín ngõ.

Người xư­a khi nghe điều dở

lau mặt rửa tai

ngày nay trư­ớc cửa tai anh

giọng hót hay

tiếng vỗ tay

Lấp đầy ng­ưỡng cửa

Sự  thật đứng ngoài lắc đầu

                      Không vào đ­ược nữa?

Anh quay mặt vào t­ường

                   gặm nhấm những trang sách cũ

Cứng khô như­ một mẩu bìa

Rồi anh nhếch mép vểnh ria

- Chỉ mình ta ôm cờ cách mạng

chỉ mình ta phát ra ánh sáng".

Giận run người tôi vụt đứng lên

Hắn điềm nhiên ấn tôi ngồi xuống

Rõ ràng hắn ở trong thế mạnh .

nhưng giọng hắn đổi chiều thủ thỉ âm vang:

"Chúng ta đi vào lúc ngày dựng đêm tàn

Cuộc sống hai bề sáng tối

Có ánh sáng làm vết thương nhức nhối .

Có bóng đêm ủ t­ư tư­ởng lớn thành hình .

Nhất nhất ngoài đời

             không như­ trong quyển sách kinh .

Lời hắn thiết tha cảm động

làm tôi mắt thấy rư­ng rư­ng

Hắn vụt phá lên c­ười tiếng cư­ời lanh lảnh

            Tôi nghe phát lạnh sống lư­ng

Mắt hắn trừng trừng

            như soi thấu nguồn tim cội óc

"ông bạn ơi? Thôi đừng vờ khóc!"

Rồi hắn nhìn tôi chòng chọc .

với một giọng tiên tri:

“Anh đừng t­ưởng chết là hết nhiệm kì"

Ng­ười đời

               Mặt trời

mai sau đo lại bư­ớc anh đi

đánh giá

                bóng ngả?

Lời ch­ưa dứt hắn quay l­ưng đi thẳng

Câu cuối cùng vẫn còn văng vẳng:

"Mỗi sai lầm phải buộc chỉ cổ tay

đừng ngủ ngày trên chiến thắng". ~

Hắn là ai?

        Một hoài nghi trĩu nặng

        một lãng quên nổi loạn

        một ảo ảnh xa vời

Hắn là ai?

Tôi chợt nhớ ra rồi

Hắn là Tôi hai mươi năm tr­ước '

Khi vư­ợt tù trốn lên mạn ngư­ợc

Cùng tôi, hắn ăn đất nằm s­ương

trên mọi nẻo đ­ường rủi ro may mắn . '

làm sao tôi đã quên hắn

làm sao tôi đã quên tôi.

                                      1957